ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ, ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ;
Το περιστατικό στο νηπιαγωγείο των Άνω Λιοσίων άνοιξε τη συζήτηση για όσα συσσωρεύονται μέσα στη σχολική κοινότητα. Ο εκπαιδευτικός και συγγραφέας Μάριος Μάζαρης και η κοινωνιολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Βάλια Τσιριγώτη μιλούν στο OW για την υποστελέχωση, την υποχρηματοδότηση, την εξάντληση, την απουσία στήριξης και την ανάγκη να χτιστούν σχέσεις εμπιστοσύνης.
Παιδιά τεσσάρων και πέντε ετών βρίσκονται στο προαύλιο του σχολείου τους. Η διευθύντρια φωνάζει και τα απειλεί: «Έτσι και χαλάσετε πράγμα από το σχολείο, σας έφαγα τα χέρια». Ό,τι συμβαίνει στο προαύλιο του 1ου νηπιαγωγείου Άνω Λιοσίων, τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026, δημοσιοποιείται και προκαλεί τεράστιες αντιδράσεις.
Η οικογένεια μιας τετράχρονης Ρομά καταγγέλλει ότι η εκπαιδευτικός χτύπησε το παιδί. Η διευθύντρια καταγγέλλει, από την πλευρά της, επίθεση από τους γονείς. Σε δεύτερο βίντεο καταγράφεται άνδρας να τη χτυπά. Η εκπαιδευτικός νοσηλεύεται, ενώ διατάσσεται Ένορκη Διοικητική Εξέταση για τη διερεύνηση του περιστατικού. Στο σχολείο μεταβαίνουν ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί για την υποστήριξη των παιδιών και την αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας.
Μέσα σε αυτή την αλληλουχία, τα παιδιά ακούν απειλές και βλέπουν ενήλικες να συγκρούονται βίαια στον χώρο όπου θα έπρεπε να αισθάνονται προστατευμένα.
Πώς αντιμετωπίζονται οι δυσκολίες, ποιος ακούει μια οικογένεια που διαμαρτύρεται, πού απευθύνεται ένας εκπαιδευτικός που χρειάζεται βοήθεια;
Τι συμβαίνει πριν από τη στιγμή που μια σύγκρουση καταγράφεται σε ένα κινητό; Πόσο χώρο έχουν παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικοί να μιλήσουν για όσα τους δυσκολεύουν; Και τι υποστήριξη υπάρχει πριν φτάσουν στα όριά τους;
Πώς σχολιάζει ένας εκπαιδευτικός το περιστατικό στο νηπιαγωγείο των Άνω Λιοσίων;
Ο Μάριος Μάζαρης, εκπαιδευτικός και συγγραφέας, μιλά για τη δική του εμπειρία, την προσπάθεια να προλαμβάνει τις συγκρούσεις μέσα από τις σχέσεις και την αίσθηση αβοηθητότητας στην εκπαιδευτική κοινότητα.
«Η αλήθεια είναι ότι δεν έχω αντιμετωπίσει ιδιαίτερα προβλήματα τα 20 χρόνια που δουλεύω. Προσπαθώ να επενδύω στις σχέσεις, να μιλάω εκτός ωραρίου για να λύσω μια διαφωνία, να βρω μια λύση, να ανταπεξέλθω στις προκλήσεις. Έτσι νιώθω ότι προλαμβάνω. Έχουν προκύψει πραγματάκια τα οποία έχουμε πλαισιώσει και λύσει. Δεν είναι εύκολο να το κάνουν όλοι οι συνάδελφοι αυτό και λόγω χρόνου και γιατί είναι ματαιωμένοι. Από τα μνημόνια και μετά δεν υπάρχουν κίνητρα. Οι μισθοί μας δεν επαρκούν και πρέπει να νιώθουμε και καλά που παίρνουμε 1110 ευρώ, γιατί άλλοι παίρνουν 500».
Τι κρύβεται πραγματικά πίσω από την εικόνα ενός περιστατικού; «Πολλοί άνθρωποι, όταν γίνεται ένα περιστατικό, το κρίνουν φωτογραφικά και από μακριά. Άσπρο μαύρο. Και δεν σκέφτονται ότι είναι πολυπαραγοντικό. Το περιστατικό με σόκαρε, όχι γιατί ήταν τόσο έντονο –παρόλο που οι κακοποιητικές φράσεις είναι πολύ άσχημες ό,τι και να έχει συμβεί– αλλά γιατί φωτίζει όλο το πρόβλημα. Λειτουργούμε πάντα όταν ο άλλος έχει πνιγεί, και δεν βλέπουμε ότι το νερό ανεβαίνει.
»Η οικονομική εξαθλίωση μέσα στο σχολικό σύστημα, η υποχρηματοδότηση, η παύση των σχολικών επιτροπών όλα συνθέτουν το πλαίσιο στο οποίο καλούμαστε να ανταπεξέλθουμε. Δεν υπάρχουν πια χρήματα. Όλα εναπόκεινται στο πόσο νοικοκυρεμένος είναι ο δήμος και γι’ αυτό βλέπουμε διαφορές από σχολείο σε σχολείο. Οι πενιχροί μισθοί, τα προβλήματα των παιδιών που –από την κρίση και μετά– δεν είναι παιδιά, είναι μικρογραφίες ενηλίκων. Οι εκπαιδευτικοί δεν έχουμε σπουδάσει για να διαχειριζόμαστε κάτι τέτοιο».
ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΑ ΝΕΑ ΛΙΟΣΙΑ ΜΕ ΣΟΚΑΡΕ ΓΙΑΤΙ ΦΩΤΙΖΕΙ ΟΛΟ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΜΕ ΠΑΝΤΑ ΟΤΑΝ Ο ΑΛΛΟΣ ΕΧΕΙ ΠΝΙΓΕΙ, ΔΕΝ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΟΤΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ.
Ο Μάριος Μάζαρης επισημαίνει την ανάγκη ύπαρξης ψυχολόγων στα σχολεία, όχι μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους εκπαιδευτικούς. «Τα κουβαλάμε όλα αυτά μαζί και γίνονται αβάσταχτα. Γι’ αυτό, σύσσωμη η εκπαιδευτική κοινότητα λέμε ότι θέλουμε στήριξη. Θέλουμε ψυχολόγους και όχι μόνο για τα παιδιά. Είμαστε αβοήθητοι. Ο καθένας προσπαθεί να βρει λύσεις ή αποφεύγει να τις βρει. Έτσι είναι πολύ εύκολο να καταρρεύσεις».
H γνώμη μιας κοινωνιολόγου και ψυχοθεραπεύτριας για το περιστατικό στο νηπιαγωγείο των Άνω Λιοσίων
Η ανάγκη για στήριξη συναντά και ένα ακόμα ερώτημα. Τι καλείται να διαχειριστεί κάθε σχολείο ανάλογα με την περιοχή όπου βρίσκεται; Η Βάλια Τσιριγώτη, κοινωνιολόγος με ειδίκευση στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό και ψυχοθεραπεύτρια, εξετάζει τις κοινωνικές πιέσεις, τις σχέσεις δυσπιστίας και τη θέση των οικογενειών Ρομά, επιμένοντας στην ανάγκη μιας φροντίδας που να χωρά όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας, με αφορμή την ιστορία στα Άνω Λιόσια, «μια ιστορία πολλαπλής βίας», όπως τη χαρακτηρίζει.
«Οι σχολικές υποδομές διαρκώς υποτιμούνται. Υπάρχουν διαμαρτυρίες για υποστελέχωση και κραυγές απελπισίας από τους εκπαιδευτικούς. Ο ίδιος ο θεσμός της εκπαίδευσης επιβάλλεται με όρους ανταγωνισμούς και αποκλεισμού και όχι δημιουργίας κοινότητας. Εξαίρεση αποτελεί η μεγάλη προσπάθεια των εκπαιδευτικών να είναι και να γίνονται το κύριο ανάχωμα προς αυτή την κατεύθυνση. Η πίεση αυτή δεν κατανέμεται ισότιμα, διασταυρώνεται με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες κάθε περιοχής και κάθε σχολείου.
»Στις κοινωνικά πιο επιβαρυμένες περιοχές, το σχολείο καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη φτώχεια, την κοινωνική περιθωριοποίηση, τις δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες, τις οικογενειακές πιέσεις και τις σχέσεις δυσπιστίας που μπορεί να έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα σε κοινότητες και θεσμούς. Έτσι, η υποβάθμιση διασταυρώνεται με επιπλέον προκλήσεις ανάλογα με το ταξικό πρόσημο της περιοχής κάθε σχολείου. Στην πραγματικότητα, το σχολείο καλείται να διαχειριστεί ζητήματα που ξεπερνούν κατά πολύ τη διδασκαλία, αλλά εκείνο επικεντρώνεται θεσμικά σε εκείνην, υποβαθμίζοντας άλλες διαστάσεις».
Τι γίνεται στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές; «Οι υποβαθμισμένες περιοχές, όπως τα Άνω Λιόσια, αποτελούν παραδοσιακά μια ιστορία πολλαπλών καταπιέσεων: φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισμός, σχέσεις ανεμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και από τους θεσμούς για τη Ρομά κοινότητα. Η περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ενιαία ή «προβληματική» κοινωνία, ούτε τα προβλήματα να ταυτίζονται με τη Ρομά κοινότητα. Πρόκειται για μια ετερογενή περιοχή, στην οποία συνυπάρχουν διαφορετικές κοινωνικές ομάδες και διαφορετικές εμπειρίες.
»Παράλληλα, υπάρχουν τεκμηριωμένες κοινωνικές και εκπαιδευτικές δυσκολίες που αφορούν τμήματα του πληθυσμού και, μεταξύ άλλων, ζητήματα σχολικής φοίτησης και κοινωνικής ένταξης παιδιών Ρομά. Ενώ φαινομενικά υπάρχουν κάποιες πολιτικές και παρεμβάσεις για την υποστήριξη οικογενειών, συχνά τίθεται το ερώτημα αν αυτές οι παρεμβάσεις έχουν τη συνέχεια, τη στελέχωση και την έκταση που απαιτεί ένα τόσο σύνθετο κοινωνικό περιβάλλουν. Η φροντίδα δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στη σχολική επίδοση ή στην παρουσία του παιδιού στο σχολείο. Προϋποθέτει σχέσεις εμπιστοσύνης, συμμετοχή των οικογενειών, πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες, σταθερή διαμεσολάβηση και αίσθηση ότι το σχολείο αποτελεί κοινό χώρο και όχι πεδίο αντιπαράθεσης».
Γιατί τα τελευταία χρόνια φαίνεται να υπάρχει εκ νέου αύξηση της μαθητικής βίας; «Η αύξηση της βίας μέσα στα σχολεία χρήζει περαιτέρω διερεύνησης, ίσως περνάμε σε μια εποχή συνολικής απαξίωσης. Διευρύνοντας το βλέμμα στον κόσμο που μας περιβάλλει, η ιστορία των Άνω Λιοσίων αποτελεί μια διαστρωμάτωση της βίας που εκβάλλει από την απόγνωση, την αβοηθητότητα και καταλήγει στην επιθετικότητα.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΙΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΤΙΜΩΡΙΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΡΑΜΑ ΓΙΑ ΣΥΜΒΙΩΣΗ.
»Δεν μπορούμε να δικαιολογήσουμε καμία μορφή βίας, ούτε προς τα παιδιά, ούτε προς τους εκπαιδευτικούς, ούτε προς κανένα μέλος της σχολικής κοινότητας. Σε μια κοινωνία με τέτοιο σύστημα ανταγωνισμού, η αίσθηση πως δεν υπάρχει χώρος να φροντιστούν και να ακουστούν τα προβλήματα όλων των εμπλεκόμενων μελών ισότιμα, κάνει και την ίδια τη φροντίδα ανταγωνιστική, διαρκώς συγκρίσιμη και χωρίς αληθινή έγνοια του ενός μέλους για το άλλο.
Η κα Τσιριγώτη επισημαίνει ότι «Η σχολική κοινότητα αποτελεί μια μικρογραφία του μοντέλου σχέσεων που αναπτύσσονται στην εποχή μας: Η προσπάθεια επιβίωσης του ενός μοιάζει να έρχεται σε σύγκρουση με τα συμφέροντα της άλλης πλευράς. Αν αυτή είναι πράγματι η βαθύτερη τάση, τότε η απάντηση στη βία δεν μπορεί να είναι μόνο περισσότερη τιμωρία ή περισσότερος έλεγχος. Χρειάζεται περισσότερη κοινότητα και όραμα για συμβίωση».
Στις παραπάνω δύο τοποθετήσεις επιστρέφει η ίδια ανάγκη: να υπάρχει κάποιος που ακούει και στηρίζει πριν η δυσκολία γίνει αβάσταχτη. Χρόνος για επικοινωνία με τις οικογένειες. Σταθερή παρουσία ειδικών. Πρόσβαση σε κοινωνικές υπηρεσίες. Δυνατότητα του εκπαιδευτικού να ζητήσει βοήθεια και του γονιού να εκφράσει μια ανησυχία, γνωρίζοντας ότι θα αντιμετωπιστεί σοβαρά. Και φυσικά ενίσχυση της Δημόσιας και δωρεάν Παιδείας.
Τι λένε τα στοιχεία;
Η πίεση στην καθημερινότητα των σχολείων αποτυπώνεται και στην έρευνα της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδας (ΔΟΕ) για τη χρηματοδότησή τους, που πραγματοποιήθηκε από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2026, με συμμετοχή 757 δημοτικών και νηπιαγωγείων.
Το 76,35% των συμμετεχόντων αναφέρει ότι έχει απευθυνθεί στους συλλόγους γονέων για την κάλυψη αναγκών και το 60,37% ότι έχει αναζητήσει δωρεές, ενώ το 42,14% δηλώνει αναμονή επ’ αόριστον για κτιριακές επισκευές. Παράλληλα, το 76,09% των σχολείων του δείγματος δεν διαθέτει γραμματειακή υποστήριξη και το 54,43% δεν διαθέτει σχολικό νοσηλευτή.
Οι ελλείψεις επεκτείνονται στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη: η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού Ειδικής Αγωγής, σε ανακοίνωσή της τον Μάιο του 2026, καταγγέλλει χρόνια υποστελέχωση των ΚΕΔΑΣΥ, καθυστερήσεις στις τοποθετήσεις αναπληρωτών και κάλυψη σχολείων από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς για λίγες μόνο ώρες την εβδομάδα.
Τον ίδιο μήνα, η Ανώτατη Συνομοσπονδία Γονέων Μαθητών Ελλάδας ζητούσε άμεσες προσλήψεις των συγκεκριμένων ειδικοτήτων σε κάθε σχολείο, επισημαίνοντας ότι η παρουσία τους μία ημέρα την εβδομάδα δεν επαρκεί. Στην έναρξη της φετινής σχολικής χρονιάς, η ΟΛΜΕ χαρακτήριζε ανεπαρκείς τους διορισμούς σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, παραθέτοντας 922 διορισμούς στη γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση έναντι περισσότερων από 2.500 συνταξιοδοτήσεων, ενώ έθετε και τα ζητήματα της χρηματοδότησης, της κατάργησης των σχολικών επιτροπών και των συμπτύξεων τμημάτων. Η ΔΟΕ, από την πλευρά της, προκήρυξε τον Σεπτέμβριο στάσεις εργασίας ενάντια στην κάλυψη των κενών με υποχρεωτικές υπερωρίες.
SLOW MONDAY NEWSLETTER
Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.
