iStock

ΟΙ 6 ΧΕΙΡΟΤΕΡΕΣ ΤΡΟΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ

Αν έχεις υψηλή χοληστερόλη, η διατροφή σου μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη μείωσή της. Υπάρχουν, όμως, ορισμένες τροφές που καλό είναι να περιορίσεις δραστικά ή ακόμη και να αποφεύγεις – και κάποιες από αυτές ίσως σε εκπλήξουν.

Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια ότι η υψηλή χοληστερόλη, και ιδιαίτερα η LDL («κακή» χοληστερόλη), αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την καρδιαγγειακή υγεία. Όταν η LDL χοληστερόλη παραμένει αυξημένη, ευνοείται η δημιουργία αθηρωματικής πλάκας στα τοιχώματα των αρτηριών, με αποτέλεσμα τη σταδιακή στένωσή τους και τον περιορισμό της ροής του αίματος. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως αθηροσκλήρωση, αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι επιστήμονες έχουν αναδείξει έναν ακόμη λόγο για να διατηρούμε τη χοληστερόλη μας υπό έλεγχο. Σύμφωνα με την έκθεση της επιτροπής του Lancet για το 2024, η αυξημένη LDL χοληστερόλη στη μέση ηλικία συγκαταλέγεται πλέον στους 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για την άνοια.

Αν και καθοριστικό ρόλο μπορεί να παίζουν επίσης η κληρονομικότητα και άλλοι παράγοντες υγείας, η διατροφή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα χοληστερόλης. Τροφές με πολλά «κακά» λιπαρά, υπερεπεξεργασμένες και τηγανητές τροφές, γαλακτοκομικά και γλυκά μπαίνουν στο στόχαστρο των ειδικών ως βασικοί ένοχοι. Παρόλο που ο γενικός κανόνας είναι να καταναλώνονται με μέτρο, μια ομάδα διατροφολόγων υποστηρίζει σε άρθρο ότι υπάρχουν 6 συγκεκριμένες τροφές που τα άτομα με υψηλή χοληστερόλη πρέπει να βγάλουν εντελώς από τη διατροφή τους.

Οι 6 τροφές που επιβαρύνουν περισσότερο από κάθε άλλη τη χοληστερόλη σου

Τα αναψυκτικά με ζάχαρη και το αλκοόλ

Είναι γνωστό ότι τα αναψυκτικά γενικά δεν είναι ό,τι καλύτερο για την υγεία, ίσως όμως δεν γνώριζες ότι μπορούν να επηρεάσουν και τη χοληστερόλη σου. Αυτό οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο το σώμα μεταβολίζει και αποθηκεύει την περίσσεια ζάχαρης – ιδιαίτερα τη φρουκτόζη, που περιέχεται σε αυτά σε μεγάλες ποσότητες λόγω του χαμηλού κόστους της.

Η διατροφολόγος Katherine Paton εξηγεί στο άρθρο πως «όταν καταναλώνουμε θερμίδες σε υγρή μορφή, το σώμα χρησιμοποιεί (διαφορετικές) οδούς στο ήπαρ για να αποθηκεύσει αυτή την πλεονάζουσα ενέργεια για μελλοντική χρήση, παράγοντας νέα χοληστερόλη».

Έτσι, η κατανάλωση φρουκτόζης μέσω ροφημάτων είναι πολύ πιο επιβλαβής για τον οργανισμό σε σύγκριση με την κατανάλωσή της μέσω στερεών τροφών, καθώς στα ροφήματα βρίσκεται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις. Η απουσία στερεών συστατικών, που θα επιβράδυναν τον μεταβολισμό, έχει ως αποτέλεσμα η φρουκτόζη να εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος πολύ πιο γρήγορα, ενώ παράλληλα καθίσταται ευκολότερη η κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων. Αυτό, στη συνέχεια, οδηγεί σε μεγαλύτερη συσσώρευση χοληστερόλης.

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί επίσης να διαταράξει τον μεταβολισμό των λιπιδίων στο ήπαρ, συμβάλλοντας κυρίως στην αύξηση των τριγλυκεριδίων και επιβαρύνοντας την καρδιαγγειακή υγεία.

Οι 6 χειρότερες τροφές για τη χοληστερόλη σου
iStock

Έλαιο και γάλα καρύδας

Ένα από τα προβλήματα με την κατανάλωση τροφίμων πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά είναι πως, όπως και με τη φρουκτόζη, μετατρέπονται από τον οργανισμό σε χοληστερόλη.

Οι διαιτολόγοι συνιστούν την κατανάλωση λιγότερων από 30 γραμμαρίων κορεσμένων λιπαρών ημερησίως. Λένε μάλιστα πως μια απροσδόκητη πηγή τους είναι το έλαιο καρύδας, το οποίο αποτελείται κατά 86% από κορεσμένα λιπαρά – ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό του βουτύρου. Για το καθημερινό μαγείρεμα, το ελαιόλαδο αποτελεί προτιμότερη επιλογή.

Προσοχή χρειάζεται και στο γάλα καρύδας που χρησιμοποιείται στη μαγειρική, καθώς μπορεί να περιέχει σημαντικές ποσότητες κορεσμένων λιπαρών. Δεν ισχύει, όμως, απαραίτητα το ίδιο για τα αραιωμένα φυτικά ροφήματα καρύδας, των οποίων η περιεκτικότητα σε λίπος διαφέρει ανάλογα με το προϊόν.

Τηγανητά τρόφιμα

Διάφορα τηγανητά τρόφιμα, όπως οι τηγανητές πατάτες, οι ροδέλες κρεμμυδιού σε κουρκούτι, το τηγανητό κοτόπουλο, τα spring rolls και οι λουκουμάδες (ντόνατς), τείνουν να είναι ιδιαίτερα πλούσια τόσο σε κορεσμένα λιπαρά όσο και στα λεγόμενα trans λιπαρά. Τα τελευταία, μάλιστα, σχηματίζονται μέσω μιας βιομηχανικής διαδικασίας κατά την οποία προστίθεται υδρογόνο σε φυτικά έλαια, με αποτέλεσμα το έλαιο να γίνεται στερεό σε θερμοκρασία δωματίου: ο ιδανικός τρόπος να αυξηθεί κατακόρυφα η LDL χοληστερόλη, δηλαδή.

χοληστερόλη
iStock

Παγωτά πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και πρόσθετη ζάχαρη

Γιατί όχι «παγωτό» γενικά; Επειδή το συσκευασμένο, υπερεπεξεργασμένο παγωτό περιέχει συνήθως συνδυασμούς από πρόσθετο λίπος γάλακτος, σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη, διάφορες πηγές υγρής ζάχαρης και λίπος καρύδας – υλικά που το φρέσκο, χειροποίητο παγωτό συνήθως δεν περιέχει. Όλα αυτά τα πρόσθετα καθιστούν μεν το προϊόν πιο γευστικό, αλλά τελικά οδηγούν σε αύξηση της χοληστερόλης.

Αρκεί να διαβάσει κανείς την ετικέτα για να διαπιστώσει πόσα πρόσθετα με άγνωστες ονομασίες περιέχονται στα υπερεπεξεργασμένα παγωτά, ενώ ορισμένα περιέχουν επίσης κομμάτια από αρτοσκευάσματα, όπως ζύμη μπισκότου ή κομμάτια brownie, τα οποία επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.

Μη φιλτραρισμένος καφές

Σε γενικές γραμμές, ο καφές είναι αρκετά ωφέλιμος για την υγεία – εκτός κι αν προσθέτεις επιπλέον ζάχαρη, πλήρες γάλα και κρέμα γάλακτος, όπως συμβαίνει συχνά με δημοφιλή ροφήματα μεγάλων αλυσίδων καφέ.

Αναφορικά με τον σκέτο καφέ, πάντως, φαίνεται πως ο φίλτρου ή ο espresso από κάψουλες (που διαθέτουν εσωτερικό φίλτρο) είναι οι καλύτερες επιλογές. Στον αντίποδα, όλο και περισσότερα στοιχεία υποδεικνύουν ότι ο καφές που παρασκευάζεται με γαλλική πρέσα και ο ελληνικός καφές μπορεί να αυξήσουν την LDL χοληστερόλη.

καφές
iStock

Γιατί; Σύμφωνα με τους ειδικούς, «ο μη φιλτραρισμένος καφές περιέχει καφεστόλη, μια ουσία που μειώνει την παραγωγή χολικών οξέων, τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες βοηθούν τον οργανισμό να αποβάλει τη χοληστερόλη. Επομένως, όταν διακόπτεται η παραγωγή τους, μπορεί να διαταραχθεί η ισορροπία, οδηγώντας σε αύξηση της LDL χοληστερόλης».

Ο espresso μηχανής που προκύπτει από το απόσταγμα φρέσκων κόκκων οι οποίοι αλέθονται μπροστά μας βρίσκεται κάπου στη μέση ως προς την επίδραση στη χοληστερόλη. Παρασκευάζεται μεν χωρίς φίλτρο αλλά, επειδή η ποσότητα στο φλιτζάνι είναι μικρή, 1-2 espresso την ημέρα δεν φαίνεται να επιβαρύνουν.

Φυσικά, προς αποφυγή πανικού, ο Tom Sanders, ομότιμος καθηγητής Διατροφής και Διαιτολογίας στο King’s College του Λονδίνου, τονίζει πως εφόσον κανείς πίνει έναν ή το πολύ δύο καφέδες την ημέρα, δεν έχει σημασία τι καφές είναι αυτός ως προς τη χοληστερόλη.

μπέικον
iStock

Επεξεργασμένα κρέατα (αλλαντικά, λουκάνικα, παραδοσιακά προϊόντα ωρίμανσης)

Όπως συμβαίνει και με τα τηγανητά τρόφιμα, πολλά επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν συνήθως υψηλά ποσοστά κορεσμένων λιπαρών. Πιο συγκεκριμένα, οι ειδικοί συνιστούν όλοι μας να περιορίζουμε στο ελάχιστο την κατανάλωση μπέικον – σίγουρα όχι ψητό και όχι τηγανητό. Τα άτομα που έχουν ήδη υψηλή χοληστερόλη, υψηλή αρτηριακή πίεση ή διατρέχουν κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, θα πρέπει ιδανικά να το αποφεύγουν εντελώς.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.