ΤΙ ΝΑ ΦΑΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

Η σειρά με την οποία καταναλώνεις τα τρόφιμα μπορεί να επηρεάσει τη μεταγευματική γλυκόζη. Νέα μελέτη υποδεικνύει ποιο θρεπτικό συστατικό μπορεί να συμβάλει σε μικρότερη αύξηση του σακχάρου μετά το γεύμα, αν καταναλωθεί πριν από τους υδατάνθρακες.

Για τα άτομα με διαβήτη ή αυξημένα επίπεδα σακχάρου, ο έλεγχος της μεταγευματικής γλυκόζης είναι αναπόσπαστο κομμάτι διαχείρισης του προβλήματος. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η σειρά με την οποία καταναλώνουμε τα τρόφιμα μπορεί να επηρεάσει τη γλυκαιμική απόκριση, καθώς η κατανάλωση λαχανικών, πρωτεΐνης ή λιπαρών πριν από τους υδατάνθρακες έχει συσχετιστεί με μικρότερη αύξηση της γλυκόζης μετά το γεύμα.

Τώρα, μια νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes, επιχειρεί να φωτίσει τους μηχανισμούς πίσω από τις σχετικές επιδράσεις.

Μέχρι σήμερα, η επίδραση της σειράς κατανάλωσης των τροφίμων έχει συνδεθεί κυρίως με δύο λειτουργίες:

• την επιβράδυνση της γαστρικής κένωσης, δηλαδή της μεταφοράς της τροφής από το στομάχι στο λεπτό έντερο,
• την αυξημένη έκκριση ινκρετινών, όπως το GLP-1. Πρόκειται για ορμόνες που συμβάλλουν στη ρύθμιση της γλυκόζης μετά το φαγητό και η νέα έρευνα εξετάζει πώς αλληλεπιδρούν με το νευρικό σύστημα και το πάγκρεας.

«Η ομάδα μας ενδιαφέρεται εδώ και καιρό για πρακτικές διατροφικές προσεγγίσεις που οι άνθρωποι μπορούν να ακολουθούν στην καθημερινότητά τους», αναφέρει ο Daisuke Yabe, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από το Πανεπιστήμιο του Κιότο. «Η διαδοχική κατανάλωση των τροφίμων έχει ενδιαφέρον, επειδή απλώς αλλάζει τον τρόπο που τρώει κανείς ένα γεύμα, χωρίς να απαιτεί την αποφυγή ολόκληρων ομάδων τροφίμων».

Η σειρά που καταναλώνουμε τα τρόφιμα μπορεί να επηρεάσει τη γλυκαιμική απόκριση μετά το γεύμα. iStock

Ποιες ορμόνες εξέτασαν οι ερευνητές

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων σε ποντίκια για να εξετάσουν πιθανές επιδράσεις από το timing κατανάλωσης λιπαρών στον μεταβολισμό της γλυκόζης. Τα πειραματόζωα έμειναν όλη νύχτα χωρίς φαγητό (νηστεία) και έπειτα χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: μία που έλαβε νερό και στη συνέχεια γλυκόζη, μια δεύτερη που κατανάλωσε ελαιόλαδο και, 15 λεπτά αργότερα, γλυκόζη, και, τέλος, μια ομάδα στην οποία πρώτα δόθηκε γλυκόζη και και μετά από 15 λεπτά ελαιόλαδο.

Οι επιστήμονες μέτρησαν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, καθώς και τις συγκεντρώσεις ορμονών που συμμετέχουν στη ρύθμισή της:

• της ινσουλίνης, που βοηθά τη γλυκόζη να περάσει από το αίμα στα κύτταρα, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως πηγή ενέργειας ή να αποθηκευτεί,
• της γλυκαγόνης, που διεγείρει το ήπαρ για να απελευθερώνει γλυκόζη στο αίμα, συμβάλλοντας στην αύξηση των επιπέδων της,
• των GIP και GLP-1, που εκκρίνονται μετά την πρόσληψη τροφής και ενισχύουν την έκκριση ινσουλίνης όταν αυξάνεται η γλυκόζη στο αίμα. Το GLP-1 επιβραδύνει επίσης τη γαστρική κένωση.

Παράλληλα για να εκτιμήσουν πόσο γρήγορα αδειάζει το στομάχι, τους έδωσαν παρακεταμόλη και μέτρησαν την ποσότητα του φαρμάκου που περνούσε στην κυκλοφορία του αίματος μετά τη χορήγηση από το στόμα, χρησιμοποιώντας την ως δείκτη για την ταχύτητα της γαστρικής κένωσης.

Τα ίδια πειράματα διενεργήθηκαν και σε ποντίκια με διαβήτη τύπου 2, καθώς και σε ζώα με τροποποιημένη λειτουργία του GLP-1. Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τι συνέβαινε όταν μπλοκάρονταν οι δράσεις της γλυκαγόνης ή του GLP-1, διακόπτονταν τα πνευμονογαστρικά νεύρα ή χρησιμοποιούνταν διαφορετικά είδη λιπαρών.

Η κατανάλωση ελαιόλαδου πριν από τη γλυκόζη περιόρισε την αρχική αύξηση του σακχάρου, επιβραδύνοντας παράλληλα τη γαστρική κένωση. iStock

Τι άλλαξε όταν προηγήθηκε η κατανάλωση ελαιόλαδου

Στα ποντίκια, η κατανάλωση ελαιόλαδου πριν από τη γλυκόζη περιόρισε την αρχική αύξηση του σακχάρου, επιβραδύνοντας παράλληλα τη γαστρική κένωση. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι:

• Αυξήθηκαν νωρίς τα επίπεδα ορμονών. Η γλυκαγόνη, το GIP και το GLP-1 παρουσίασαν πρώιμη αύξηση. Αντίστοιχα αποτελέσματα καταγράφηκαν και σε ποντίκια με διαβήτη τύπου 2 και σοβαρή ανεπάρκεια ινσουλίνης.
• Η γλυκαγόνη και το GLP-1 έδειξαν να συνεργάζονται. Η αναστολή της δράσης καθεμιάς από τις δύο ορμόνες ξεχωριστά δεν εξάλειψε την επίδραση του ελαιολάδου. Όταν οι ερευνητές ανέστειλαν ταυτόχρονα και τις δύο οδούς σηματοδότησης, η επίδραση περιορίστηκε.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η δράση της γλυκαγόνης, που συμβάλλει στην αύξηση της γλυκόζης στο αίμα, εντάσσεται σε έναν πιο σύνθετο μηχανισμό, στον οποίο συμμετέχει και το GLP-1, επηρεάζοντας τη μεταγευματική απόκριση.

Πώς συμμετέχει το νευρικό σύστημα

Το πνευμονογαστρικό νεύρο αποτελεί σημαντικό δίαυλο επικοινωνίας ανάμεσα στον εγκέφαλο και το πεπτικό σύστημα και συμβάλλει στον συντονισμό λειτουργιών όπως η πέψη και η έκκριση ορμονών. Όταν οι ερευνητές διέκοψαν χειρουργικά τη νευρική επικοινωνία, η απόκριση στη σειρά κατανάλωσης των θρεπτικών συστατικών μεταβλήθηκε.

Η γαστρική κένωση και η μεταγευματική γλυκόζη επηρεάζονται από την αλληλεπίδραση ορμονικών και νευρικών σημάτων. iStock

Συνεπώς, η αλληλεπίδραση της γαστρικής κένωσης και της μεταγευματικής γλυκόζης φαίνεται να επηρεάζει τόσο την ταχύτητα με την οποία η τελευταία φτάνει στο έντερο όσο και τη μεταβολική απόκριση του οργανισμού.

Μπορεί η διαδοχή γευμάτων να βοηθήσει στον διαβήτη;

Η σειρά κατανάλωσης των τροφίμων θα μπορούσε να αποτελέσει μια πρακτική διατροφική προσέγγιση για τη ρύθμιση της μεταγευματικής γλυκόζης. «Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι η σειρά με την οποία φτάνουν τα θρεπτικά συστατικά στο έντερο μπορεί να ενεργοποιήσει μια συντονισμένη απόκριση ορμονών και νεύρων, η οποία αλλάζει την ταχύτητα με την οποία το στομάχι μεταφέρει τη γλυκόζη στο έντερο», εξηγεί ο Yabe.

Η συγκεκριμένη έρευνα, ωστόσο, πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια και δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση ελαιολάδου πριν από τους υδατάνθρακες θα έχει την ίδια επίδραση στους ανθρώπους. Επιπλέον, τα αποτελέσματα αφορούν κυρίως την αρχική αύξηση του σακχάρου μετά τη χορήγηση γλυκόζης. Δεν τεκμηριώνουν από μόνα τους ότι μειώνεται συνολικά η γλυκαιμική επιβάρυνση ενός γεύματος ή ότι βελτιώνεται μακροπρόθεσμα ο έλεγχος του διαβήτη.

Για να αξιολογηθεί η πιθανή εφαρμογή της στρατηγικής στην καθημερινή διατροφή, θα χρειαστούν κλινικές μελέτες που θα εξετάσουν διαφορετικά γεύματα, ποσότητες λιπαρών και ομάδες ανθρώπων, με ή χωρίς διαβήτη.