iStock

SKINNY FAT: ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟΣ ΜΕ ΑΥΞΗΜΕΝΟ ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΛΙΠΟΣ

Μήπως το σωματικό σου βάρος βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα, αλλά το ποσοστό λίπους είναι αυξημένο; Δες τι σημαίνει να είσαι skinny fat, πώς επηρεάζει τη μεταβολική σου υγεία και τι να κάνεις για να βελτιώσεις τη σύσταση του σώματός σου.

Γίνεται να βρίσκεσαι στα φυσιολογικά όρια του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και, παρ' όλα αυτά, να κινδυνεύεις ή να εμφανίζεις διαταραχές που σχετίζονται με την παχυσαρκία; Η απάντηση είναι «ναι» και ανεπισήμως ονομάζεται «skinny fat»: είναι τα άτομα με σωματικό βάρος σχετικά χαμηλό ή φυσιολογικό, αλλά ποσοστά λίπους αυξημένα συγκριτικά με τη μυϊκή μάζα.

Δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση και αναφέρεται συχνά σε σελίδες αφιερωμένες στη γυμναστική και τη φυσική κατάσταση, πολλές φορές με λάθος τρόπο.

Το φαινόμενο συνδέεται με την έννοια της μεταβολικής παχυσαρκίας φυσιολογικού βάρους (metabolically obese normal weight/MONW), η οποία περιγράφει ανθρώπους με φυσιολογικό ΔΜΣ που παρουσιάζουν μεταβολικές διαταραχές συνηθισμένες στην παχυσαρκία. Διαφέρει από την σαρκοπενική παχυσαρκία (sarcopenic obesity), στην οποία συνυπάρχουν η αυξημένη λιπώδης και μειωμένη μυϊκή μάζα, συχνά με περιορισμένη μυϊκή δύναμη.

Η τελευταία εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς η φυσιολογική απώλεια μυϊκού ιστού μπορεί να συνοδεύεται από αύξηση του σωματικού λίπους και να έχει επιπτώσεις στη μεταβολική υγεία και τη σωματική λειτουργικότητα.

Skinny fat: Τι σημαίνει για την υγεία σου να είσαι αδύνατος με αυξημένο σωματικό λίπος
Ο ΔΜΣ δεν μπορεί να υποδείξει την αυξημένη συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα (κεντρική ή κοιλιακή παχυσαρκία), η οποία δύναται να παρατηρείται ακόμη και σε ανθρώπους με φυσιολογικές τιμές ΔΜΣ. iStock
Ο ΔΜΣ δεν μπορεί να υποδείξει την αυξημένη συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα (κεντρική ή κοιλιακή παχυσαρκία), η οποία δύναται να παρατηρείται ακόμη και σε ανθρώπους με φυσιολογικές τιμές ΔΜΣ.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό των skinny fat

Ο ΔΜΣ υπολογίζεται με βάση το βάρος και το ύψος, ωστόσο δεν διαχωρίζει τη μυϊκή μάζα από το λίπος. Έτσι, δύο άνθρωποι με ίδιο ύψος και βάρος μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική σύσταση σώματος: ο ένας να διαθέτει περισσότερη μυϊκή μάζα και λιγότερο λίπος, ενώ ο άλλος λιγότερη μυϊκή μάζα και αυξημένο λιπώδη ιστό. Γι' αυτό και πλέον δεν θεωρείται αξιόπιστος δείκτης υγείας.

Για παράδειγμα, ο ΔΜΣ δεν μπορεί να υποδείξει την αυξημένη συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα (κεντρική ή κοιλιακή παχυσαρκία), η οποία δύναται να παρατηρείται ακόμη και σε ανθρώπους με φυσιολογικές τιμές ΔΜΣ. Το σπλαχνικό λίπος, το οποίο περιβάλλει τα εσωτερικά όργανα, συνδέεται με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο, καθώς σχετίζεται με διαταραχές στην ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη και στη ρύθμιση της γλυκόζης.

Σύμφωνα με την επιστημονική βιβλιογραφία, τα άτομα με φυσιολογικό βάρος και αυξημένο σωματικό λίπος ενδέχεται να εμφανίσουν:

  • αντίσταση στην ινσουλίνη,
  • υψηλότερα επίπεδα τριγλυκεριδίων και LDL (κακής) χοληστερόλης,
  • χαμηλότερη HDL (καλή) χοληστερόλη,
  • αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Οι παραπάνω διαταραχές συνδέονται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Skinny fat: Τι σημαίνει για την υγεία σου να είσαι αδύνατος με αυξημένο σωματικό λίπος
Η καθιστική ζωή και η έλλειψη προπόνησης με αντιστάσεις ευνοούν τη σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας, ενώ μπορούν να συμβάλουν στη συσσώρευση λίπους. iStock

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι το αυξημένο ποσοστό λίπους δεν συνεπάγεται απαραιτήτως μεταβολικές διαταραχές. Η μεταβολική παχυσαρκία φυσιολογικού βάρους περιγράφει μια συγκεκριμένη κατάσταση, κατά την οποία ένα άτομο με φυσιολογικό ΔΜΣ εμφανίζει διαταραχές που συνδέονται με την παχυσαρκία. Αντίστοιχα, ο όρος «μεταβολικά υγιής παχυσαρκία» χρησιμοποιείται για ανθρώπους με παχυσαρκία που δεν παρουσιάζουν εμφανείς μεταβολικές ανωμαλίες.

Για τον τελευταίο ορισμό, βέβαια, η ενδοκρινολόγος-διαβητολόγος και ειδικός μεταβολισμού Μόνικα Μαθιοπούλου έχει εκφράσει επιφυλάξεις. Όπως είχε επισημάνει σε άρθρο της Έλενας Μπούλια στο OW, το προφίλ των παραγόντων κινδύνου μεταβάλλεται με τον χρόνο και η παχυσαρκία μπορεί να παραμένει υποκλινική για χρόνια, προτού εμφανιστούν προβλήματα υγείας.

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη σύσταση του σώματος

Η αναλογία μυϊκής μάζας και λίπους επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, αρκετοί από τους οποίους σχετίζονται με τις καθημερινές σου συνήθειες και τις αλλαγές που συνοδεύουν την ηλικία:

  • Γενετική προδιάθεση. Τα γονίδια επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός αποθηκεύει το λίπος και αναπτύσσει μυϊκό ιστό, καθώς και την κατανομή του λίπους στο σώμα.
  • Σωματική δραστηριότητα. Η καθιστική ζωή και η έλλειψη προπόνησης με αντιστάσεις ευνοούν τη σταδιακή απώλεια μυϊκής μάζας, ενώ μπορεί να συμβάλουν στη συσσώρευση λίπους.
  • Διατροφή. Η συστηματική κατανάλωση τροφίμων με πολλά πρόσθετα σάκχαρα και θερμίδες, σε συνδυασμό με ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, μπορεί να δυσκολέψει τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και να ευνοήσει την αύξηση του λίπους.
  • Ηλικία και ορμονικές μεταβολές. Με το πέρασμα των χρόνων, παρατηρείται φυσιολογική απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία), η οποία ενδέχεται να συνοδεύεται από αύξηση του λιπώδους ιστού. Στις γυναίκες, η μείωση των οιστρογόνων κατά την εμμηνόπαυση ευνοεί επίσης τη συσσώρευση λίπους στην κοιλιακή χώρα.
Skinny fat: Τι σημαίνει για την υγεία σου να είσαι αδύνατος με αυξημένο σωματικό λίπος
Τα αμινοξέα της πρωτεΐνης είναι απαραίτητα για τη σύνθεση και την αποκατάσταση των μυών. Καλές πηγές είναι τα αβγά, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά, το άπαχο κρέας και τα όσπρια. iStock
Τα αμινοξέα της πρωτεΐνης είναι απαραίτητα για τη σύνθεση και την αποκατάσταση των μυών. Καλές πηγές είναι τα αβγά, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά, το άπαχο κρέας και τα όσπρια.

Πώς μπορείς να βελτιώσεις τη σύσταση του σώματός σου;

Η βελτίωση της σωματικής σύστασης προϋποθέτει συνήθειες που συμβάλλουν στη διατήρηση ή την αύξηση της μυϊκής μάζας και στον έλεγχο του σωματικού λίπους.

  • Άσκηση με αντιστάσεις. Η προπόνηση με βάρη ή με το βάρος του σώματος αποτελεί βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη και τη διατήρηση του μυϊκού ιστού, ενώ παράλληλα ενισχύει τη μυϊκή δύναμη.
  • Επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης. Τα αμινοξέα της πρωτεΐνης είναι απαραίτητα για τη σύνθεση και την αποκατάσταση των μυών. Καλές πηγές είναι τα αβγά, τα ψάρια, τα γαλακτοκομικά, το άπαχο κρέας και τα όσπρια.
  • Ισορροπημένη διατροφή. Προτίμησε λαχανικά, φρούτα, δημητριακά ολικής άλεσης και τρόφιμα με καλά λιπαρά, περιορίζοντας τα πρόσθετα σάκχαρα και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Η αερόβια άσκηση μπορεί επίσης να βελτιώσει την καρδιοαναπνευστική ικανότητα και την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
  • Επαρκής ύπνος και διαχείριση του στρες. Η ποιότητα του ύπνου και η αντιμετώπιση του χρόνιου στρες υποστηρίζουν τη μυϊκή αποκατάσταση και τη συνολική μεταβολική υγεία.

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.