ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΛΕΣ ΟΙ ΘΕΡΜΙΔΕΣ ΙΔΙΕΣ – ΤΙ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕ ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟ

Νέα μελέτη εξετάζει γιατί δύο γεύματα με τις ίδιες θερμίδες και θρεπτικά συστατικά μπορεί να προκαλούν διαφορετικές αποκρίσεις στον οργανισμό.

Σχεδόν κάθε μήνα δημοσιεύεται και μια νέα μελέτη σχετικά με τα επεξεργασμένα και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η συστηματική κατανάλωσή τους στην υγεία μας. Σε μία από τις πιο πρόσφατες, οι ερευνητές σέρβιραν στους συμμετέχοντες γεύματα με σχεδόν ίδια θερμιδική και θρεπτική αξία, αλλά διαφορετικό βαθμό επεξεργασίας. Εκείνο που διαπιστώθηκε είναι ότι πέρα από τις θερμίδες έχει μεγάλη σημασία πόσο επεξεργασμένο είναι αυτό που τρώμε.

Με άλλα λόγια, η μελέτη αμφισβητεί την αντίληψη ότι αρκεί να γνωρίζουμε τις θερμίδες και τα θρεπτικά συστατικά ενός γεύματος για να προβλέψουμε πώς θα ανταποκριθεί ο οργανισμός μας. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο βαθμός επεξεργασίας των τροφίμων μπορεί επίσης να επηρεάζει τη μεταβολική απόκριση, ενώ συνδέεται με διαφορές στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται σε εικόνες τροφίμων.

Τα γεύματα που τέθηκαν υπό σύγκριση

Ερευνητές του Virginia Tech, σε συνεργασία με επιστήμονες άλλων πανεπιστημίων, επιδίωξαν να μελετήσουν με πρακτικό τρόπο πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός στην κατανάλωση τροφίμων διαφορετικού βαθμού επεξεργασίας. Στη μελέτη συμμετείχαν συνολικά 57 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 18 έως 45 ετών. Από αυτούς, 32 υποβλήθηκαν σε μεταβολικές δοκιμασίες, κατά τις οποίες κατανάλωσαν, σε διαφορετικές ημέρες, δύο γεύματα με σχεδόν ίδια θερμιδική και θρεπτική αξία, αλλά διαφορετικό βαθμό επεξεργασίας.

Για παράδειγμα, ένα υπερεπεξεργασμένο γεύμα αποτελούνταν από ένα μικρό σάντουιτς με φυστικοβούτυρο και μαρμελάδα, μερικές φέτες γαλοπούλας, τσιπς λαχανικών, ένα μπισκότο, δημητριακά, στιγμιαίο πουρέ πατάτας και μια γουλιά νερό.

Ένα γεύμα ελάχιστης επεξεργασίας περιλάμβανε φέτες μπανάνας, αποξηραμένα κράνμπερι, τυρί και βραστό αυγό.

Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν παραμείνει νηστικοί από το προηγούμενο βράδυ.

iStock

Μετά την κατανάλωση κάθε γεύματος, οι ερευνητές μετρούσαν επανειλημμένα, επί μερικές ώρες, τα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα των συμμετεχόντων, προκειμένου να αξιολογήσουν τη μεταβολική τους απόκριση.

Πώς επηρεάστηκε η μεταβολική απόκριση

Στη δημοσίευση της μελέτης, που έγινε στο περιοδικό Nature Metabolism, αναφέρεται ότι εκείνοι που κατανάλωσαν το υπερεπεξεργασμένο γεύμα παρουσίασαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση της ινσουλίνης. Παρατηρήθηκαν επίσης διαφορές στον τρόπο με τον οποίο μεταβλήθηκαν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, χωρίς όμως να διαπιστωθεί σημαντική διαφορά στη συνολική έκθεση στη γλυκόζη κατά το τρίωρο παρακολούθησης.

Η Alex DiFeliceantonio, αναπληρώτρια καθηγήτρια ανθρώπινης διατροφής, τροφίμων και άσκησης στο Virginia Tech και επικεφαλής του εργαστηρίου που ηγήθηκε της μελέτης, δήλωσε στο Newsweek: «Η μελέτη δείχνει πως η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων δημιουργεί παροδικά μια κατάσταση (υψηλότερη ινσουλίνη) που σχετίζεται με τη μακροχρόνια κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων (αντίσταση στην ινσουλίνη). Το αποτέλεσμα της ινσουλίνης μάς εξέπληξε. Δεν το περίμενα καθόλου. Είναι κάτι που ελπίζουμε να παρακολουθήσουμε σε μεταγενέστερες μελέτες».

«ΤΑ ΥΠΕΡΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΗ ΥΠΕΡΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΑ ΓΕΥΜΑΤΑ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΟΥ ΡΥΘΜΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΓΙΑ ΦΑΓΗΤΟ».

Η απόκριση του εγκεφάλου ως προς την ανταμοιβή και την επιθυμία για φαγητό

Σε ξεχωριστό σκέλος της μελέτης, οι επιστήμονες εξέτασαν πώς ανταποκρίνεται ο εγκέφαλος σε εικόνες υπερεπεξεργασμένων και μη υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Οι συμμετέχοντες βρίσκονταν σε κατάσταση νηστείας κατά τη διάρκεια των εγκεφαλικών σαρώσεων.

Σύμφωνα με τον Δρ Dariush Mozaffarian, διευθυντή του Food is Medicine Institute στο Tufts University, «ακόμη και με το ίδιο προφίλ μακροθρεπτικών συστατικών, τα υπερεπεξεργασμένα και τα μη υπερεπεξεργασμένα γεύματα μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικές μεταβολικές αποκρίσεις, οι οποίες συνδέονται με αλλαγές στις περιοχές του εγκεφάλου που ρυθμίζουν την ανταμοιβή και την επιθυμία για φαγητό».

«Παρότι πρόκειται για σύνθετες επιδράσεις, των οποίων οι μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν έχουν ακόμη τεκμηριωθεί επαρκώς, η μελέτη αυτή ενισχύει τις ενδείξεις ότι ο βαθμός επεξεργασίας των τροφίμων έχει σημασία. Φαίνεται ότι επηρεάζει την ινσουλίνη, τον μεταβολισμό και τον εγκέφαλο, ανεξάρτητα από την περιεκτικότητα των τροφίμων σε μακροθρεπτικά συστατικά», πρόσθεσε ο Δρ Mozaffarian.

Κατά τη διάρκεια των εγκεφαλικών σαρώσεων, οι συμμετέχοντες παρατηρούσαν εικόνες υπερεπεξεργασμένων και ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων. Οι ερευνητές τούς ζητούσαν επίσης να δηλώσουν πόσα χρήματα θα ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν για καθένα από αυτά, ώστε να εξετάσουν αν η αξία που τους απέδιδαν συνδεόταν με την εγκεφαλική τους δραστηριότητα.

Διαπιστώθηκε ότι οι περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στο κίνητρο και την ανταμοιβή ανταποκρίθηκαν διαφορετικά, ανάλογα με το αν οι συμμετέχοντες έβλεπαν τρόφιμα με ελάχιστη ή υψηλή επεξεργασία.

«Αυτό μας δείχνει ότι οι πληροφορίες για τα θρεπτικά συστατικά των τροφίμων φτάνουν στις περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή», εξήγησε η DiFeliceantonio. Όπως πρόσθεσε, η εγκεφαλική δραστηριότητα διέφερε ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας των τροφίμων και την αξία που τους απέδιδαν οι συμμετέχοντες. Αυτό υποδηλώνει ότι «ο εγκέφαλος κωδικοποιεί διαφορετικά την αξία αυτών των τροφίμων».

iStock

Σχολιάζοντας τις πιθανές προεκτάσεις των ευρημάτων, ο Mozaffarian εξήγησε στο Newsweek ότι η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων φαίνεται να συνδέεται με μια πιο παρατεταμένη περίοδο κατά την οποία ο οργανισμός χρησιμοποιεί υδατάνθρακες για την παραγωγή ενέργειας. Αυτό θα μπορούσε, θεωρητικά, να περιορίσει την καύση του αποθηκευμένου λίπους και να δυσκολέψει την απώλεια σωματικού λίπους. Πρόκειται, ωστόσο, για μια υποθετική εξήγηση, καθώς η μελέτη δεν εξέτασε τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις στην απώλεια σωματικού λίπους.

Οι δρόμοι που ανοίγει η συγκεκριμένη μελέτη

Τα ευρήματα προσφέρουν νέες ενδείξεις ότι ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός ανταποκρίνεται σε ένα γεύμα δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις θερμίδες και τα μακροθρεπτικά συστατικά του. Η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών αυτών θα μπορούσε μελλοντικά να συμβάλει στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και παθήσεων όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία.

Παράλληλα, οι διαφορές στην εγκεφαλική δραστηριότητα ενδέχεται να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς ο εγκέφαλος αξιολογεί τα τρόφιμα ανάλογα με τον βαθμό επεξεργασίας τους και κατά πόσο αυτή η διαδικασία επηρεάζει τις διατροφικές μας επιλογές.

Τα επόμενα βήματα

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι παραμένει άγνωστο αν αυτές οι άμεσες, βραχυπρόθεσμες μεταβολικές αλλαγές συμβάλλουν στα προβλήματα υγείας που έχουν συσχετιστεί με τη συστηματική κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.

Όπως εξήγησε η DiFeliceantonio, η μελέτη προσφέρει ενδείξεις που μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία για τη διερεύνηση πιθανών σχέσεων αιτίας και αποτελέσματος. Θα χρειαστούν, επομένως, μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας για να διαπιστωθεί αν αυτές οι βραχυπρόθεσμες αποκρίσεις επηρεάζουν την υγεία σε βάθος χρόνου.