ΕΝΑ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΠΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΟΥΜΕ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΣΤΟ ΕΝΤΕΡΟ

Ένα πρόσθετο που χρησιμοποιείται ευρέως σε τρόφιμα, συμπληρώματα και προϊόντα χωρίς γλουτένη συνδέθηκε με φλεγμονή στο παχύ έντερο και διαταραχή του εντερικού φραγμού σε νέα μελέτη σε αρουραίους.

Είναι πολύ πιθανό να μη σου λέει τίποτα το όνομα κόμμι ξανθάνης (xanthan gum), παρότι το συναντάς σχεδόν παντού. Πρόκειται για πρόσθετο τροφίμων με ευρεία χρήση ως πηκτικό και σταθεροποιητής, που απαντάται σε πλήθος προϊόντων, από τρόφιμα και συμπληρώματα έως προϊόντα ομορφιάς και περιποίησης. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, με τον ερχομό της εποχής gluten-free, έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές και σε συνταγές χωρίς γλουτένη, χάρη στις παρεμφερείς κολλώδεις ιδιότητές του. Η χρήση του, ωστόσο, ίσως δεν είναι τόσο αθώα.

Το κόμμι ξανθάνης είναι γνωστό στην επιστημονική βιβλιογραφία για τη προφλεγμονώδη δράση του. Στο προφίλ του έρχονται να προστεθούν ανησυχητικά στοιχεία που δημοσίευσαν στο PLOS One ερευνητές από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (UNIFESP) στη Βραζιλία. Το πείραμά τους έδειξε ότι η χρόνια κατανάλωσή του συνδέεται με φλεγμονή στο παχύ έντερο, μεταβολές στη μικροβιακή ισορροπία και διαταραχή του εντερικού φραγμού.

Τι είναι και πού βρίσκουμε το κόμμι ξανθάνης

Το κόμμι ξανθάνης είναι ένας πολυσακχαρίτης που παράγεται μέσω ζύμωσης σακχάρων από το βακτήριο Xanthomonas campestris. Μετά τη διαδικασία της ζύμωσης και την προσθήκη αλκοόλης, το υλικό ξηραίνεται και μετατρέπεται σε σκόνη. Όταν αναμιχθεί με νερό ή άλλο υγρό, μπορεί να αυξήσει σημαντικά το ιξώδες του, δημιουργώντας ένα παχύρρευστο και σταθερό διάλυμα. Για αυτό χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων ως πηκτικό, σταθεροποιητής και παράγοντας που εμποδίζει τον διαχωρισμό των συστατικών.

Το κόμμι ξανθάνης χρησιμοποιείται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων ως πηκτικό, σταθεροποιητής και παράγοντας που εμποδίζει τον διαχωρισμό των συστατικών. iStock

Απαντάται σε αρτοσκευάσματα, σάλτσες, dressings, σιρόπια, σούπες, παγωτά και ορισμένα ροφήματα, σε διατροφικά συμπληρώματα και protein shakes, και επιλέγεται συχνά από ανθρώπους που ακολουθούν διατροφή χωρίς γλουτένη. Παρότι δεν είναι ακριβώς υποκατάστατο, μπορεί να αναπληρώσει ορισμένες από τις λειτουργικές ιδιότητες της γλουτένης, βελτιώνοντας τη συνοχή, την ελαστικότητα και την υφή του τρόφιμου.

Φλεγμονή και μικροβιακή δυσβίωση

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τις επιδράσεις της χρόνιας κατανάλωσης ξανθάνης σε αρουραίους. Χορήγησαν το πρόσθετο για 10 εβδομάδες στα πειραματόζωα και, στη συνέχεια, αξιολόγησαν την κατάσταση του εντέρου τους.

Τα αποτελέσματα:

• Παρατηρήθηκε αυξημένη φλεγμονή στο παχύ έντερο, με το φαινόμενο εντονότερο στις ομάδες που έλαβαν μεσαίες και υψηλές δόσεις.
• Οι ιστολογικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν την αύξηση στους δείκτες φλεγμονής, ενώ οι βιοχημικές αναλύσεις έδειξαν μεταβολές στην ακεραιότητα του εντερικού φραγμού.
• Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε αυξημένη έκφραση της πρωτεΐνης Claudin-2 στο εντερικό επιθήλιο. Είναι μια πρωτεΐνη που συμμετέχει στη ρύθμιση της διαπερατότητας ανάμεσα στα κύτταρα του εντέρου.
• Παράλληλα, αυξήθηκαν οι προφλεγμονώδεις δείκτες IL-1β και TNF-α.

Το κόμμι ξανθάνης απαντάται σε αρτοσκευάσματα, σάλτσες, dressings, σιρόπια, σούπες, παγωτά και ορισμένα ροφήματα, σε διατροφικά συμπληρώματα και protein shakes. iStock

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης το μικροβίωμα. Η συνολική ποικιλομορφία των βακτηρίων δεν παρουσίασε σημαντική μεταβολή, ωστόσο άλλαξε η αναλογία ορισμένων μικροβιακών ομάδων. Μεταξύ άλλων, αυξήθηκαν βακτήρια του φύλου Elusimicrobiota, το οποίο έχει συσχετιστεί με φλεγμονώδεις καταστάσεις. «Η αλλαγή αυτή υποδεικνύει δυσβίωση, ακόμη και χωρίς σημαντικές μεταβολές στις κυρίαρχες βακτηριακές ομάδες» εξήγησε η Alessandra Rischiteli, διατροφολόγος, λογοθεραπεύτρια και επικεφαλής της έρευνας.

Είναι επικίνδυνο για ανθρώπινη χρήση;

Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι το κόμμι ξανθάνης προκαλεί φλεγμονή ή βλάβη του εντερικού φραγμού στους ανθρώπους, καλεί όμως σε περισσότερη διερεύνησή του. «Η μελέτη δεν δαιμονοποιεί το κόμμι ξανθάνης. Περισσότερο αναδεικνύει την ανάγκη για επένδυση σε μεταφραστικές μελέτες που θα αφορούν ανθρώπους. Είναι πιθανό η περιστασιακή χρήση σε μικρές ποσότητες ως πρόσθετο να μην βλάπτει την υγεία. Η ανησυχία αφορά την καθημερινή χρήση ως συστατικό και τη σωρευτική επίδραση του πηκτικού» σχολίασε η Rischiteli.