Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος

«ΤΟΥΣ ΕΙΔΑ»: ΜΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ «ΠΕΡΠΑΤΗΣΑΝ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ… ΔΙΧΩΣ ΝΑ ΣΚΟΝΤΑΨΟΥΝ»

Οι Κοινοί Θνητοί συναντούν το θέατρο στην παράσταση «Τους είδα», που παρουσιάζεται στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, σε σκηνοθεσία των Γιάννη Ζαφείρη και Μπάμπη Συμεωνίδη. Μέσα από αληθινές μαρτυρίες, αποχαιρετιστήρια σημειώματα και τραγούδια, ζωντανεύουν ιστορίες αγωνιστών και αγωνιστριών που εκτελέστηκαν ή θανατώθηκαν τη δεκαετία του 1940 στην Ελλάδα, φωτίζοντας τις ανθρώπινες διαδρομές πίσω από τη θυσία τους.

Η μπάντα συνυπάρχει θεατρικά με τους δύο ηθοποιούς στη σκηνή. Η συνομιλία τους ρέει αρμονικά και καταφέρνει κάτι τόσο δύσκολο και απαιτητικό: ένα μουσικοθεατρικό δρώμενο που αφηγείται μία από τις συγκινητικότερες πτυχές της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας.

Είναι η τρίτη φορά που βλέπω την παράσταση. Η πρώτη ήταν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, έναν τόπο ιστορικής μνήμης, όπου την Πρωτομαγιά του 1944 οι ναζί εκτέλεσαν 200 κομμουνιστές. Εκεί, η παράσταση καθήλωσε τους θεατές. Την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026, στην πρώτη παράσταση στο Θέατρο Τζένη Καρέζη, η ατμόσφαιρα ήταν διαφορετική, αλλά το μεγαλείο του συναισθήματος δεν χάθηκε. Και την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στην επίσημη πρεμιέρα, ήταν συγκλονιστικά.

Όταν η σκηνή συνομιλεί με την πλατεία

Ανάμεσα στους θεατές βρίσκονται απόγονοι των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή. Το ειδικό βάρος της βραδιάς συμπληρώνει η παρουσία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα. Εκεί βρίσκεται αντιπροσωπεία του ΚΣ της ΚΝΕ, με επικεφαλής τον γραμματέα του, Θοδωρή Κωτσαντή. Εκεί ο βουλευτής Θανάσης Παφίλης. Εκεί ο Γιώργος Νταλάρας, ο Δημήτρης Μητσοτάκης, ο Κώστας Τριανταφυλλίδης και η Αγγελική Τουμπανάκη.

Τους είδα
Η πλατεία του Θεάτρου Τζένη Καρέζη στην επίσημη πρεμιέρα της παράστασης «Τους είδα», την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Η πλατεία του Θεάτρου Τζένη Καρέζη στην επίσημη πρεμιέρα της παράστασης «Τους είδα», την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026.

Ο Βασίλης Φωτιάς, σε μία από τις πιο δυνατές στιγμές της παράστασης, υποδυόμενος έναν πατέρα που δίνει τα ονόματα δύο κομμουνιστών για να σώσει τον γιο του, λέει τη φράση «για όλα φταίνε οι κομμουνιστές», δείχνοντας με το δάχτυλο τον Δημήτρη Κουτσούμπα.

Η σκηνή συνεχίζεται και η παράσταση επιστρέφει στις ιστορίες της. Στο κέντρο της είναι άνθρωποι που βρέθηκαν μπροστά σε αποφάσεις δύσκολες, πολλές φορές αδύνατες. Άνθρωποι που γνώριζαν τι μπορούσε να τους συμβεί, παρ' όλα αυτά επέλεξαν να μην υποχωρήσουν. Και άλλοι που λύγισαν μπροστά στον φόβο για τη ζωή των δικών τους.

Οι ιστορίες πίσω από τα ονόματα

Ποιοι χαμογελάν στον θάνατο
Όταν τους κοιτάει κατάματα
Ποια είναι τα σπουδαία πράγματα
Που σε κάνουνε αθάνατο
Ποιοι είναι τελικά οι ήρωες
Και γιατί θυσία γίνονται
Ποιοι στο άδικο αμύνονται,
Και νεκροί ζουν χίλιες δυο ζωές.

Το τραγούδι που έδωσε τον τίτλο στην παράσταση γίνεται η γέφυρα ανάμεσα στις διαφορετικές ιστορίες. Και το θέατρο, γεμάτο από κόσμο που παρακολουθεί με απόλυτη, συγκινητική προσήλωση, ταξιδεύει από το θανατονήσι του Άη Στράτη και το σαμποτάζ εναντίον των γερμανικών δυνάμεων στην περιοχή Ντεπώ της Θεσσαλονίκης μέχρι τα βασανιστήρια και τη δολοφονία της Ηλέκτρας Αποστόλου από την Ειδική Ασφάλεια και την αγέρωχη στάση των 200 κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του ’44, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Για να φτάσει στο προφανές ερώτημα: Ποιοι είναι τελικά οι ήρωες;

Τους είδα
Μια από τις λιτές σκηνικές εικόνες της παράστασης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Μια από τις λιτές σκηνικές εικόνες της παράστασης.

Οι ιστορίες δεν παρουσιάζονται ως μια διαδοχή ιστορικών γεγονότων. Η καθεμία έχει το δικό της πρόσωπο, τον δικό της τόπο και τις δικές της συνθήκες. Η παράσταση επιλέγει να σταθεί σε αυτές τις ανθρώπινες διαδρομές. Στις αποφάσεις των πεσόντων, στην επιμονή τους, σε όσα προηγήθηκαν του θανάτου τους. Και μέσα από αυτές τις ιστορίες να μιλήσει για μια ολόκληρη εποχή. Η διήγησή της είναι ένας ανοιχτός διάλογος. Οι ηθοποιοί μάς φέρνουν αντιμέτωπους με κάποιες από τις πιο συγκλονιστικές ιστορίες των ηρώων και των ηρωίδων της Αντίστασης και η μπάντα τις κορυφώνει με τα τραγούδια της.

Κοινοί Θνητοί
Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή.

Ο Γιάννης Ζαφείρης και ο Μπάμπης Συμεωνίδης αναλαμβάνουν τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία. Μαζί με τον Αντώνη Μεϊμάρη υπογράφουν το κείμενο και την έρευνα πίσω από την παράσταση.

Τους είδα
Ένα κόκκινο ύφασμα στα χέρια του ηθοποιού γίνεται μέρος της αφήγησης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Ένα κόκκινο ύφασμα στα χέρια του ηθοποιού γίνεται μέρος της αφήγησης.

Οι δύο ηθοποιοί περνούν από τον έναν χαρακτήρα στον άλλον, χωρίς να χρειάζονται σύνθετες αλλαγές στη σκηνή. Ο λόγος, οι κινήσεις και τα λιγοστά αντικείμενα που χρησιμοποιούν αρκούν για να μεταφερθεί η αφήγηση από τη μία ιστορία στην επόμενη.

Τους είδα
Οι δύο ηθοποιοί σε μία από τις σκηνές που αποδίδουν τη βία και τα βασανιστήρια της εποχής. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Οι δύο ηθοποιοί σε μία από τις σκηνές που αποδίδουν τη βία και τα βασανιστήρια της εποχής.

Πίσω τους, οι μουσικοί παραμένουν παρόντες. Ο Βασίλης Φωτιάς στην κιθάρα και στο τραγούδι, ο Μητσοφού στο rap, ο Τάσος Μεϊμάρης στην τρομπέτα, στο λαούτο, στον μπαγλαμά, στο ντουντούκ και στο τραγούδι, ο Αντώνης Μεϊμάρης στο κοντραμπάσο και στο τραγούδι και ο Χρήστος Παππάς Κρεμμύδας στα κρουστά.

Βασίλης Φωτιάς, Κοινοί Θνητοί
Η κιθάρα και το τραγούδι του Βασίλη Φωτιά αποτελούν μέρος της μουσικοθεατρικής αφήγησης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Η κιθάρα και το τραγούδι του Βασίλη Φωτιά αποτελούν μέρος της μουσικοθεατρικής αφήγησης.

Η μουσική ακολουθεί τις εναλλαγές της αφήγησης. Άλλοτε οι στίχοι συνεχίζουν όσα μόλις έχουν ειπωθεί και άλλοτε ανοίγουν τον δρόμο για την επόμενη ιστορία. Η θεατρική και η μουσική πλευρά της παράστασης λειτουργούν μαζί, χωρίς η μία να διακόπτει την άλλη.

Εννέα τραγούδια, μία αφήγηση

Οι «Μπελογιάννηδες» ανοίγουν τον μουσικό κύκλο. Ακολουθούν το «The Partisan», το «Αφιερωμένο», το «Μυαλό», το «ΑΒΓΟ», τα «Στον τόπο», «Κόκκινα Σημάδια», «Τους Είδα» και «Και παν και πάνε». Εννέα τραγούδια που συνοδεύουν τις διαφορετικές ιστορίες της παράστασης. Η επιλογή τους συνδέεται με όσα αφηγούνται οι δύο ηθοποιοί και με τα πρόσωπα που περνούν από τη σκηνή.

Ο ήχος αλλάζει από τραγούδι σε τραγούδι, όπως αλλάζουν και οι ιστορίες. Η κιθάρα, τα παραδοσιακά όργανα, το κοντραμπάσο, τα κρουστά και το rap συνυπάρχουν σε μια μουσική διαδρομή που κινείται ανάμεσα σε διαφορετικά είδη, διατηρώντας τον χαρακτήρα των Κοινών Θνητών.

Κοινοί Θνητοί
Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή, με τον Μητσοφού στο μικρόφωνο, τον Τάσο Μεϊμάρη στην τρομπέτα και τον Αντώνη Μεϊμάρη στο κοντραμπάσο. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Οι Κοινοί Θνητοί στη σκηνή, με τον Μητσοφού στο μικρόφωνο, τον Τάσο Μεϊμάρη στην τρομπέτα και τον Αντώνη Μεϊμάρη στο κοντραμπάσο.

Και όταν ακούγεται το «Τους Είδα», το τραγούδι που έδωσε τον τίτλο στην παράσταση, οι στίχοι επιστρέφουν στο ερώτημα που διατρέχει ολόκληρη την αφήγηση: Ποιοι είναι οι άνθρωποι που επιλέγουν να αντισταθούν, ακόμη και όταν γνωρίζουν ότι μπορεί να χάσουν τη ζωή τους;

Τους είδα
Ο Γιάννης Ζαφείρης και ο Μπάμπης Συμεωνίδης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Ο Γιάννης Ζαφείρης και ο Μπάμπης Συμεωνίδης.

Τα τελευταία σημειώματα

Στο τελευταίο μέρος της παράστασης, η αφήγηση επιστρέφει στους ανθρώπους που οδηγήθηκαν στην εκτέλεση. Ο Μητσοφού απαγγέλλει τα ονόματα των 200 της Καισαριανής, ενώ οι δύο ηθοποιοί διαβάζουν αποχαιρετιστήρια σημειώματα που άφησαν κάποιοι από τους εκτελεσμένους. Είναι οι αποχαιρετισμοί που πρόλαβαν να γράψουν στους δικούς τους ανθρώπους. Σε μανάδες, πατεράδες, γυναίκες και παιδιά. Λίγες λέξεις, λίγο πριν από το τέλος.

Τα μικρά κομμάτια χαρτί περνούν από τα χέρια των ηθοποιών. Διαβάζουν όσα είναι γραμμένα πάνω τους και τα πετούν ψηλά. Το ένα ακολουθεί το άλλο, όσο συνεχίζεται η απαγγελία των ονομάτων. Και σιγά σιγά, το μαύρο πάτωμα της σκηνής γεμίζει από τα λευκά σημειώματα.

Τους είδα
Τα τελευταία σημειώματα των εκτελεσμένων σκορπίζονται στη σκηνή. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Τα τελευταία σημειώματα των εκτελεσμένων σκορπίζονται στη σκηνή.

Η επιλογή να ακουστούν τα ονόματά τους ένα προς ένα δίνει στον καθένα τους τη δική του θέση στην αφήγηση. Πίσω από τον αριθμό 200 υπάρχουν 200 διαφορετικές ζωές, οικογένειες και προσωπικές ιστορίες.

Τους είδα
Τα αποχαιρετιστήρια σημειώματα γίνονται μέρος της σκηνικής αφήγησης. Φωτογραφία: Γιάννης Χαροκόπος
Τα αποχαιρετιστήρια σημειώματα γίνονται μέρος της σκηνικής αφήγησης.

Στην επίσημη πρεμιέρα, η παρουσία των απογόνων των εκτελεσμένων της Καισαριανής προσθέτει μια ακόμη διάσταση. Οι άνθρωποι που βρίσκονται στην πλατεία συνδέονται με εκείνους που βρίσκονται στο επίκεντρο της παράστασης. Η απόσταση ανάμεσα στο ιστορικό γεγονός και στο παρόν μικραίνει. Και αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά στοιχεία της δουλειάς των Κοινών Θνητών και των δύο ηθοποιών. Ότι οι ιστορίες αυτές εξακολουθούν να αφορούν τους ανθρώπους που τις ακούν σήμερα.

Η παράσταση είναι αφιερωμένη σε όλους εκείνους «που κοίταξαν την ανθρωπότητα στα μάτια, που επέλεξαν τη θυσία για το καλό της, σε όλους εκείνους που έπεσαν όρθιοι». Σε εκείνους και εκείνες. Τους αλύγιστους.

Η παράσταση «Τους είδα» των Κοινών Θνητών παρουσιάζεται στο Θέατρο Τζένη Καρέζη (Ακαδημίας 3), κάθε Κυριακή στις 21:30 έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026, ενώ παρατείνεται για τις Τετάρτες του Ιανουαρίου 2027, στις 21:00, με τελευταία παράσταση στις 27 Ιανουαρίου 2027. Κλείσε εισιτήρια

Η φράση «περπάτησαν τον θάνατο… δίχως να σκοντάψουν» στον τίτλο του άρθρου αποτελεί συντομευμένη παράθεση στίχων από το ποίημα «Φεγγάρι» του Γιάννη Ρίτσου, που περιλαμβάνεται στην ποιητική συλλογή «Πέτρινος χρόνος» (1957).

SLOW MONDAY NEWSLETTER

Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.