4 ΕΜΠΟΔΙΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΦΕΡΕΙ Η ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ ΣΟΥ
Η συνταξιοδότηση φέρνει περισσότερο χρόνο για το ζευγάρι, αλλά μαζί της μπορεί να αλλάξει ισορροπίες που θεωρούνταν δεδομένες. Τέσσερις προκλήσεις μπορούν να δοκιμάσουν μια σχέση σε αυτή τη νέα φάση της ζωής.
Η ζωή δεν τελειώνει στη σύνταξη. Τα λέγαμε αυτά σε προηγούμενο άρθρο για τους 70άρηδες που αποφάσισαν να ξαναγράψουν την ιστορία της γήρανσης, όπως και σε εκείνο τον ομηρικό Οδυσσέα και τα μαθήματα που δίνει για μια ζωή γεμάτη μετά τα 65. Το σώμα αρχίζει να υπακούει λιγότερο, οι καθημερινές δουλειές γίνονται δυσκολότερες, μα με λίγη καλή θέληση και προσπάθεια μπορείς να προσαρμοστείς στις αλλαγές. Το ίδιο θα πρέπει να κάνεις και στις σχέσεις σου.
Το γήρας δεν διαταράσσει μόνο την καθημερινότητα, αλλά και τη δυναμική μιας σχέσης. Για πολλά ζευγάρια, η συνταξιοδότηση δίνει το έναυσμα για μια νέα περίοδο ελευθερίας. Οι επαγγελματικές υποχρεώσεις σταματούν, το πρόγραμμα γίνεται πιο ευέλικτο και δημιουργείται επιτέλους χρόνος για ταξίδια, νέες εμπειρίες, παλιά απωθημένα και στιγμές που επί χρόνια έμεναν σε δεύτερη μοίρα.
Τίποτα κακό ή μεμπτό δεν υπάρχει στην απόφαση να βάλεις πλώρη για νέες περιπέτειες. Τι γίνεται, όμως, αν στη ζωή σου ως τώρα υπήρχε πάντα κάποιος συνοδοιπόρος, ένας ή μία σύντροφος που θα πρέπει να υπολογίσεις στη νέα φάση; Κι ας υπολογίσουμε και το πιο δύσκολο σενάριο: τι κάνεις αν τα πλάνα σας δεν φαίνεται να συμβαδίζουν;
Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στην Washington Post, η μετάβαση δεν είναι πάντα τόσο ομαλή και η συνταξιοδότηση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια συγκρουόμενες ανάγκες, επιθυμίες και προσδοκίες των συντρόφων, που μέχρι τότε έμεναν στο περιθώριο.
Η ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ ΣΥΝΗΘΩΣ ΔΕΝ ΓΕΝΝΑ ΝΕΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΠΑΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΣΑΝ ΜΕΓΕΘΥΝΤΙΚΟΣ ΦΑΚΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΫΠΗΡΧΑΝ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ.
Στην περίπτωση της Denise Taylor, τα πράγματα οδήγησαν στον χωρισμό. Παρά τις αρχικές προσδοκίες ότι θα χαιρόταν περισσότερο δραστηριότητες που ήδη απολάμβαναν με τον σύζυγό της, όπως τα ταξίδια και τα μουσικά φεστιβάλ, η νέα πραγματικότητα αποκάλυψε το διαφορετικό όραμα που είχαν για το μέλλον.
Όπως εξηγεί η Theresa Pauly, επίκουρη καθηγήτρια στο Simon Fraser University, η οποία μελετά τις κοινωνικές σχέσεις και τη γήρανση, «πολλές φορές, η συνταξιοδότηση λειτουργεί σαν μεγεθυντικός φακός για τις δυναμικές που προϋπήρχαν σε μια σχέση». Κι ενώ οι περισσότεροι προετοιμάζονται οικονομικά για αυτή τη φάση ζωής, λίγοι σκέφτονται την προπαρασκευή που χρειάζεται η σχέση για τις παρακάτω τέσσερις πιθανές αλλαγές.
Χάνεται η αίσθηση σκοπού
Πέρα από οικονομική ασφάλεια, η δουλειά δίνει ένα πλαίσιο με πρόγραμμα, κοινωνικές επαφές, στόχους και την αίσθηση ότι είσαι χρήσιμος και παραγωγικός. Όταν το πλαίσιο χαθεί, μπορεί να βρεθείς χαμένος στην αβεβαιότητα. Σύμφωνα με την Pauly, δεν είναι λίγοι οι συνταξιούχοι που, χωρίς να το συνειδητοποιούν, καταλήγουν να περιμένουν από τον/τη σύντροφό τους να καλύψει το κενό που άφησε η εργασία· να παρέχουν συντροφιά, να επιβεβαιώνουν τον άνθρωπο που είναι δίπλα τους, να του δίνουν νόημα.
Τέτοιες προσδοκίες μπορεί να επιβαρύνουν τη σχέση και να οδηγήσουν σε αισθήματα θυμού και απογοήτευσης. Αντί για «άλλα μισά» και συναφή ρομαντικά, οι άνθρωποι πρέπει να λειτουργούν ως ολοκληρωμένες οντότητες, να διατηρούν την αυτονομία και αίσθηση σκοπού μέσα από προσωπικά ενδιαφέροντα, φυσική δραστηριότητα, εθελοντισμό, νέες δεξιότητες ή όποιον άλλο τρόπο τους βοηθά. Η σύνδεση με τον/τη σύντροφο πρέπει να γίνεται από επιλογή και όχι από ανάγκη.
ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΝΑ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΟΛΕΣ ΣΟΥ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. ΤΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΕΥΚΟΛΟΤΕΡΑ ΣΤΗ ΝΕΑ ΖΩΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΝΗΘΩΣ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ, ΦΙΛΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΧΡΟΝΟ.
Το πολύ μαζί βλάπτει
Ανάμεσα στα απρόβλεπτα της συνταξιοδότησης είναι ότι το ζευγάρι θα βρεθεί για πρώτη φορά –και για πολύ καιρό, καλώς εχόντων των πραγμάτων– να περνά μαζί σχεδόν όλη τη μέρα. Αυτό που στην αρχή μοιάζει ιδανικό, μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε πηγή έντασης, ενώ μικρές καθημερινές συνήθειες που άλλοτε περνούσαν απαρατήρητες ίσως αρχίσουν να ενοχλούν. (Και, όταν συμβαίνουν αυτά, το ευκολότερο είναι να ξεσπάσεις στον άνθρωπο που είναι συνεχώς δίπλα σου.)
Η Dana McNeil, σύμβουλος γάμου και οικογενειακή θεραπεύτρια, τονίζει πως «δεν μπορείς να περιμένεις από έναν άνθρωπο να καλύπτει όλες σου τις ανάγκες». Γι' αυτό, τα ζευγάρια που προσαρμόζονται ευκολότερα στη νέα πραγματικότητα συνήθως διατηρούν ξεχωριστές δραστηριότητες, φίλους και προσωπικό χρόνο.
Εξίσου σημαντικό, όμως, παραμένει να φροντίζουν για επανασύνδεσή τους μέσα από κοινές εμπειρίες, όπως εξόδους και βόλτες, που μπορούν να ενισχύσουν την αίσθηση της συντροφικότητας πολύ περισσότερο από το να μοιράζονται τον ίδιο χώρο.
Διαμάχες για τα νέα οικονομικά
Η μετάβαση από το ενεργό εισόδημα στο παθητικό και την αποταμίευση αλλάζει αναπόφευκτα και τη σχέση με τα οικονομικά. Σύμφωνα με την Pauly, για κάποιους η συνταξιοδότηση είναι η στιγμή που επιτέλους θα απολαύσουν όσα στερήθηκαν για χρόνια. Για άλλους, η απώλεια ενεργού εισοδήματος προκαλεί μεγαλύτερη ανασφάλεια και οδηγεί σε πιο συντηρητικές επιλογές.
Οι διαφωνίες μπορεί να αφορούν τα ταξίδια, μια πιθανή μετακόμιση, τη στήριξη των παιδιών ή ακόμη και το πόσα χρήματα πρέπει να παραμείνουν στην άκρη για πιθανά προβλήματα υγείας. Οι ειδικοί τονίζουν πως δεν υπάρχει σωστή ή λάθος στάση απέναντι στα χρήματα. Εκείνο που κάνει τη διαφορά είναι η ανοιχτή συζήτηση για τις προτεραιότητες και οι συμβιβασμοί που θα επιτρέψουν και στους δύο να αισθάνονται ασφαλείς.
ΤΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΝΕΩΝΟΥΝ ΔΙΑΡΚΩΣ ΤΟΥΣ «ΧΑΡΤΕΣ ΑΓΑΠΗΣ» ΤΟΥΣ, ΔΗΛΑΔΗ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΠΟΥ ΕΧΕΙ Ο ΕΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ.
Άλλα πλάνα για το μέλλον και οι «χάρτες αγάπης»
Φτάνουμε εδώ στο σημείο της ποίησης, να κάνει τον κύκλο του το άρθρο και να κλείσει με έναν άλλο Οδυσσέα. «Εδώ στου δρόμου τα μισά έφτασε η ώρα να το πω. Άλλα είν' εκείνα που αγαπώ γι' αλλού γι' αλλού ξεκίνησα», έλεγε ο Ελύτης και, για πολλά ζευγάρια, είναι η συνταξιοδότηση που θα τα κάνει να δουν πως, παρά τις δεκαετίες κοινής ζωής, δεν φαντάζονται με ίδιο τρόπο το μέλλον.
Οι άνθρωποι, σχολιάζει η Dana McNeil, εξελίσσονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Γι’ αυτό προτρέπει τα ζευγάρια να ανανεώνουν διαρκώς αυτό που αποκαλεί «χάρτη αγάπης», δηλαδή την εικόνα που έχει ο ένας για τον εσωτερικό κόσμο του άλλου. Ερωτήσεις όπως «Τι σε ενθουσιάζει σήμερα;», «Τι σου δίνει νόημα;», «Πώς φαντάζεσαι τα επόμενα πέντε χρόνια;» μπορούν να αποκαλύψουν αλλαγές που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητες.