ΨΩΡΙΑΣΗ ΚΑΙ SKINCARE: ΠΩΣ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΕΙΣ ΤΟ ΔΕΡΜΑ ΣΟΥ ΑΠΟ ΕΞΑΡΣΕΙΣ

Επειδή η ψωρίαση είναι απρόβλεπτη και απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, μάθε ποια συστατικά, καλλυντικά και θεραπείες μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση του δέρματος.

Με κάθε συζήτηση που κάνω με άτομα με ψωρίαση ή που διαβάζω στο Reddit, συνειδητοποιώ ότι αυτή η δερματική πάθηση είναι απρόβλεπτη, ύπουλη, με διαφορετική εικόνα και πορεία σε κάθε πάσχοντα. Οι εξάρσεις δεν πυροδοτούνται από τους ίδιους παράγοντες ή εποχές σε όλους, ούτε οι ασθενείς ανταποκρίνονται με τον ίδιο τρόπο στις θεραπείες.

Το μόνο ίσως που ισχύει είναι ότι όλοι έχουν την ανάγκη να περιποιούνται το δέρμα τους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ώστε να μην επιδεινώνουν τα συμπτώματα και να αισθάνονται όμορφα με τον εαυτό τους.

Πρόσφατα έμαθα για το φαινόμενο Koebner, που το περιέγραψε για πρώτη φορά το 1876 ένας Γερμανός δερματολόγος. Όταν το δέρμα ενός ανθρώπου με ψωρίαση τραυματιστεί, ακόμα και πολύ ελαφρά, τότε εμφανίζει νέες βλάβες πάνω στο σημείο του τραυματισμού. Μια γρατζουνιά ή ένας ερεθισμός μπορεί να προκαλέσει πλάκες σε εκείνο το σημείο, ακόμα κι αν το δέρμα ήταν εντελώς υγιές ή αν πρόκειται για περιοχές που συνήθως δεν επηρεάζονται, όπως το πρόσωπο. Ας δούμε, λοιπόν, προσεκτικά ποια προϊόντα και ποιες ιατρικές θεραπείες ομορφιάς χρειάζεται να αποφεύγεις όταν έχεις ψωρίαση, ώστε να μην τραυματίζεις το δέρμα σου.

iStock

Το δίλημμα της απολέπισης

Πολλοί ασθενείς νομίζουν ότι η φυσική απολέπιση, με προϊόντα που περιέχουν κόκκους, με βούρτσες ή λούφα, είναι ένας καλός τρόπος για την απομάκρυνση των λεπιών. Λάθος! ο κανόνας λέει ότι αυτή η μέθοδος αντενδείκνυται για το δέρμα με ψωρίαση, γιατί ασκεί επαναλαμβανόμενη τριβή που ενεργοποιεί το φαινόμενο Koebner. Το έντονο τρίψιμο των ψωριασικών πλακών αποδεδειγμένα προκαλεί σχηματισμό νέων πλακών στο 25% με 30% των ασθενών που είναι θετικοί στο φαινόμενο, ενώ μπορεί να επιδεινώσει την ενεργό φλεγμονή και να καταστρέψει τον δερματικό φραγμό ακόμα και σε όσους δεν επηρεάζονται από αυτό.

Τι γίνεται όμως με τα απολεπιστικά οξέα (AHAs και BHAs) και τα χημικά peeling στο ιατρείο; Οι ασθενείς το παρακάνουν καμιά φορά με τα πρώτα, με την ελπίδα ότι θα απαλλαγούν από τα λέπια. Όταν όμως ένα προϊόν περιέχει απολεπιστικά οξέα σε υψηλή συγκέντρωση, αυτά εισχωρούν βαθύτερα και μπορεί να επιδεινώσουν μια υπάρχουσα βλάβη ή να ενεργοποιήσουν το φαινόμενο Koebner. Παρόμοια ανεπιθύμητα αποτελέσματα μπορεί να έχουν τα μεσαίου ή μεγάλου βάθους χημικά peeling, τα οποία επηρεάζουν τον επιδερμικό φραγμό και επιδεινώνουν την ψωρίαση.

Σύμφωνα με τους δερματολόγους, δεν χρειάζεται να απορρίψεις εντελώς την απολέπιση από τη ρουτίνα σου. Το σαλικυλικό οξύ, το δημοφιλέστερο από τα BHAs, είναι ωφέλιμο για την ψωρίαση: απομακρύνει τα λέπια και επιτρέπει την καλύτερη διείσδυση των τοπικών θεραπειών για την ψωρίαση. Γι' αυτό τον λόγο, προτείνονται συχνά ενυδατικές κρέμες εμπλουτισμένες με σαλικυλικό οξύ, στην ασφαλή συγκέντρωση του 2%, για τη φροντίδα του ψωριασικού δέρματος. Αν χρησιμοποιείς προϊόντα με AHAs, BHAs ή βιταμίνη C (που κάνει κι αυτή ήπια απολέπιση), πρόσεξε το εξής: η συγκέντρωση μέχρι 5% γλυκολικού οξέος, 8% γαλακτικού, 10% μανδελικού και 15% βιταμίνης C θεωρείται ασφαλής. Όσο για τα χημικά peeling, μπορείς να τα δοκιμάσεις αν η ψωρίασή σου είναι ήδη καλά ελεγχόμενη με βιολογικούς παράγοντες.

iStock

Το ρίσκο από τις ιατρικές θεραπείες

Επιλογές όπως το microneedling και ορισμένα λέιζερ είναι προτιμότερο να μπουν στην άκρη. Ο δερματολόγος Dr. Omar Noor λέει με γλαφυρό τρόπο: μην αντιμετωπίζεις το δέρμα σου σαν «γυαλόχαρτο» και μην του κάνεις «αμμοβολή»! Παρ’όλο που ο κίνδυνος από τις αισθητικές θεραπείες περιορίζεται σημαντικά αν η ψωρίαση είναι καλά ελεγχόμενη, οι ειδικοί συστήνουν να τις αποφεύγεις εντελώς σε περιόδους ενεργής έξαρσης.

Από την άλλη, το αμερικανικό Ίδρυμα για την Ψωρίαση σημειώνει ότι υπάρχει ένας τύπος λέιζερ, εγκεκριμένος από τον FDA, που εκπέμπει μια δέσμη ακτινοβολίας UVB υψηλής έντασης και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των χρόνιων, εντοπισμένων πλακών ψωρίασης. Το excimer laser, μια τεχνολογία που αξιοποιείται επίσης στη διόρθωση της όρασης, στοχεύει περιοχές του δέρματος με ήπια έως μέτρια ψωρίαση και είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την ψωρίαση του τριχωτού. Όπως επισημαίνεται, όμως, δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα σχετικά με τη διάρκεια των αποτελεσμάτων.

Άλλο καθαρισμός και άλλο κακομεταχείριση του δέρματος

Κανένα δέρμα δεν συμπαθεί τα SLS και ακόμα περισσότερο εκείνο των ψωριασικών ασθενών. Αυτοί οι σκληροί αφριστικοί παράγοντες που υπάρχουν στις συνθέσεις προϊόντων καθαρισμού, απομακρύνουν τα φυσικά λιπίδια και καταστρέφουν τον επιδερμικό φραγμό. Επίσης γλαφυρά το περιγράφει ο Dr. Noor: «Αν χρησιμοποιείς ένα προϊόν καθαρισμού που κάνει αφρό σαν υγρό πιάτων, τότε συμπεριφέρεσαι στο δέρμα σου σαν να είναι ένα βρόμικο τηγάνι, κι αυτό είναι κάτι που δεν θέλεις»!

Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αφήνεις το δέρμα σου ακάθαρτο. Στην αγορά υπάρχουν πολλά προϊόντα που απομακρύνουν τους ρύπους με ήπιο τρόπο και περιέχουν ενυδατικούς παράγοντες, όπως η γλυκερίνη, τα ceramides, η κολλοειδής βρώμη και το υαλουρονικό οξύ.

Person iStock

Το ύπουλο άρωμα

Ορισμένοι ασθενείς με ψωρίαση δεν έχουν κανένα πρόβλημα με τα προϊόντα που περιέχουν άρωμα, ενώ άλλοι δεν θέλουν ούτε να ακούν για αυτά, γιατί το άρωμα μπορεί να προκαλέσει έξαρση των συμπτωμάτων.

Αν το δέρμα σου είναι ευαίσθητο και επιλέγεις προϊόντα χωρίς άρωμα, πρόσεξε το εξής: όταν σε μια ετικέτα αναφέρεται ότι το προϊόν είναι «unscented» (άοσμο), συνήθως χρησιμοποιούνται χημικά για να καλυφθούν οι αρωματικές ουσίες. Το ασφαλέστερο είναι να επιλέγεις προϊόντα που αναγράφεται ότι είναι «fragrance-free», δηλαδή απαλλαγμένα εντελώς από άρωμα.

Η φύση μπορεί να είναι εχθρική για το ψωριασικό δέρμα

Τα αιθέρια έλαια έχουν γίνει πολύ δημοφιλή ως μια φυσική λύση περιποίησης και ομορφιάς. Για τους ασθενείς με ψωρίαση δεν είναι πάντα η καλύτερη επιλογή. Συστατικά όπως το έλαιο τεϊόδεντρου, το έλαιο μέντας, η μενθόλη και η αμαμελίδα μπορεί να είναι εξαιρετικά ερεθιστικά και να πυροδοτήσουν εξάρσεις. Σίγουρα μια δροσιστική κρέμα με μενθόλη μπορεί να ανακουφίσει τα ενοχλητικά συμπτώματα, αλλά οι ειδικοί λένε ότι είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για το ευαίσθητο και ευπαθές ψωριασικό δέρμα.

Σε κάθε περίπτωση, τα αιθέρια έλαια δεν μπορεί να αποτελούν κύρια θεραπεία. Αν όμως έχεις παρατηρήσει ότι λειτουργούν ανακουφιστικά (και πράγματι ισχύει αυτό), βασική προϋπόθεση είναι να τα χρησιμοποιείς αραιωμένα και να μην τα εφαρμόζεις σε δέρμα με ενεργές βλάβες. Ενδιαφέρον για την τοπική εφαρμογή ελαίων έχουν τα αποτελέσματα κάποιων ερευνών που δείχνουν ότι συνθέσεις με έλαιο μαύρου κύμινου, κουρκουμά ή με ελαιόλαδο, φτιαγμένες με νανοτεχνολογία, είναι χρήσιμες για τη θεραπεία της ψωρίασης.

iStock

Η παγίδα των λεπτόρρευστων ενυδατικών

Το ήξερες ότι για να γίνει μια υφή λεπτόρρευστη πολλές φορές χρειάζεται να προστεθεί οινόπνευμα; Αν και αυτό προσφέρει μια ευχάριστη, ελαφριά αίσθηση, κάτι απολύτως επιθυμητό για τους ασθενείς με ψωρίαση που έχουν κουραστεί να εφαρμόζουν πηχτά σκευάσματα, στην πράξη το αλκοόλ αφυδατώνει ακόμα περισσότερο το δέρμα. Οι ειδικοί προτείνουν να χρησιμοποιείς πλούσιες κρέμες με λιπίδια και να αποφεύγεις τα προϊόντα με αντλίες, γιατί η υφή υποβάλλεται συνήθως σε διαδικασία «λέπτυνσης» ώστε να περνάει μέσα από το σωληνάκι.