ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ΝΑ ΠΕΙΣ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΟΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΟ

Ποια σημάδια δείχνουν ότι κάποιος χρειάζεται ψυχολόγο και πώς μπορείς να το συζητήσεις χωρίς πίεση ή επίκριση; Ειδικοί εξηγούν τι να πεις και τι να αποφύγεις.

Εκεί έξω, υπάρχουν πολλοί που νιώθουν ότι έχουν εγκλωβιστεί σε μια συνθήκη μπροστά στην οποία ο λαβύρινθος του Μινώταυρου είναι… παιχνιδάκι. Υπάρχουν κι άλλοι, που δεν ασχολούνται με όσα τους βαραίνουν. Τα αφήνουν να προστίθενται το ένα πάνω στο άλλο, με την πεποίθηση πως δεν επηρεάζουν τη ζωή τους. Ώσπου «σκάνε» και συνήθως τα συντρίμμια χτυπάνε και πολλούς άλλους.

Ας το παραδεχτούμε: Στην ιστορία της ανθρωπότητας, ουδείς υπήρξε αβασάνιστος, πέραν των «πτωχών τω πνεύματι», που παραδοσιακά μας θάβουν όλους. Όλοι χρειάζονται βοήθεια για να πλοηγηθούν σε αυτό που λέγεται ζωή, με τον σύγχρονο άνθρωπο να έχει την πολυτέλεια των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, όπως οι ψυχολόγοι.

Αν με ρωτάς, θα σου πω ότι η ψυχολογία θα έπρεπε να υπάρχει ως μάθημα από το δημοτικό, ώστε να μαθαίνουμε από παιδιά να αναγνωρίζουμε και να μπορούμε να προσδιορίσουμε το όποιο συναίσθημα, για να είμαστε σε θέση να το εκφράζουμε και να το διαχειριζόμαστε.

Αντ’ αυτού, εξακολουθούμε να έχουμε τα «πρέπει» της κοινωνίας, τις αγκυλώσεις της ελληνικής οικογένειας και το στίγμα που συνοδεύει όποιον έχει το θάρρος να παραδεχθεί πως χρειάζεται βοήθεια, με αποτέλεσμα πολλοί να μην το κάνουν.

Οι ενδείξεις που δεν πρέπει να αγνοήσεις

Υπάρχει περίπτωση να νιώθεις πως κάποιος θέλει βοήθεια με βάση τα δικά σου κριτήρια, τα οποία ωστόσο μπορεί να διαφέρουν από τα δικά του. Υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις ώστε να καταλάβουμε αν συντρέχει λόγος ανησυχίας;

Καθοριστικό είναι το αν η δυσφορία έχει διάρκεια και επηρεάζει τη λειτουργικότητα του ατόμου. Δηλαδή:

• αν το βλέπουμε να ζορίζεται για διάστημα τουλάχιστον δύο εβδομάδων και να μην είναι σε θέση να εκτελέσει καθημερινές εργασίες (εργασία, προσωπική υγιεινή, ύπνος),
• αν διακρίνουμε πως υπάρχει πιθανότητα αυτοτραυματισμού ή πρόκλησης βλάβης σε άλλους.

Πώς μπορείς να προτείνεις βοήθεια από ψυχολόγο

Όπως λένε οι ειδικοί –και μπορώ να το επιβεβαιώσω κρίνοντας από όσα έχω ζήσει– όσοι κι αν μας προτρέψουν να απευθυνθούμε σε έναν θεραπευτή, η θεραπεία δεν θα είναι το ίδιο αποτελεσματική αν δεν νιώσουμε εμείς οι ίδιοι την ανάγκη να ζητήσουμε βοήθεια. Αυτό συμβαίνει ακόμη κι όταν οι άνθρωποι γύρω μας διακρίνουν ότι έχουμε «πνιγεί» από κάτι, ένα τραύμα ή μια αφορμή που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει και δεν μπορούμε πλέον να το διαχειριστούμε μόνοι μας, σε βαθμό που επηρεάζονται η καθημερινότητα και οι σχέσεις μας.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Επίσης, δεν θα βοηθήσει πουθενά να πεις σε κάποιον που ήδη κάνει ψυχοθεραπεία ή ψυχανάλυση πως κάτι κάνει λάθος, αφού εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν κόπανος – επηρεασμένος, προφανώς, από τραύματα και βιώματα του παρελθόντος.

Τι μπορείς να κάνεις; Ψυχολόγοι προτείνουν στο TIME «να δημιουργήσεις ένα ασφαλές περιβάλλον που κάνει την ιδέα της θεραπείας να μοιάζει με γέφυρα προς μια καλύτερη ζωή και όχι με τιμωρία για κάτι κακό».

Τι μπορείς να πεις αντί του «χρειάζεσαι ψυχολόγο»

Οι ειδικοί εξηγούν πως εφόσον νιώθεις την ανάγκη να πεις σε έναν άνθρωπο που σε ενδιαφέρει ότι θα ήταν χρήσιμο να ζητήσει βοήθεια από έναν επαγγελματία υγείας, ώστε να απαλλαγεί από δαίμονες ή βάρη του παρελθόντος που επηρεάζουν τις αποφάσεις του, μπορείς να πεις πολλά πιο χρήσιμα από το «χρειάζεσαι θεραπεία».

Υπάρχουν διάφορες πιθανές προσεγγίσεις, που καλό είναι να γίνονται σε ανύποπτο χρόνο (το «θέλω να μιλήσουμε» παραπέμπει σε άλλα) και να προτάσσουν τη χρήση πρώτου προσώπου αντί του δεύτερου, στο οποίο όλοι αντιδράμε καθώς το αντιλαμβανόμαστε ως επίθεση.

ΟΣΟΙ ΚΙ ΑΝ ΜΑΣ ΠΡΟΤΡΕΨΟΥΝ ΝΑ ΑΠΕΥΘΥΝΘΟΥΜΕ ΣΕ ΕΝΑΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ, Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΕΝ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝ ΔΕΝ ΝΙΩΣΟΥΜΕ ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΙΔΙΟΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΒΟΗΘΕΙΑ.

Θα συμφωνείς πως το «χρειάζεσαι θεραπεία» ακούγεται σαν κλινική διάγνωση. Ή απόρριψη. Μπορείς να κάνεις την εξής παρατήρηση: Μου φαίνεται πως δεν είσαι ο εαυτός σου τελευταία και ανησυχώ. Έτσι, εστιάζεις στην ανάγκη να φροντίσει το άτομο τον εαυτό του και όχι σε πιθανό «λάθος» του. Στο να βοηθηθεί ώστε να γίνει μια καλύτερη έκδοση του εαυτού του.

Ένας άλλος τρόπος είναι η ομαλοποίηση της συνθήκης, προκειμένου να εξουδετερώσεις το πιθανό στίγμα. Τι μπορείς να πεις; Κάτι στο πλαίσιο του: Ξέρω ότι πολλοί άνθρωποι θεωρούν χρήσιμο να έχουν έναν ουδέτερο χώρο για να εκτονωθούν.

Μια τρίτη προοπτική είναι αυτή της συνεργασίας. Να προσφέρεις δηλαδή τη βοήθειά σου στην αναζήτηση κάποιου ειδικού ή να συνοδεύσεις το άτομο στο ραντεβού. Η φράση που συστήνεται έχει ως εξής: Θα χαιρόμουν να σε βοηθήσω να αναζητήσεις κάποιον ή να σε πάω σε ένα ραντεβού. Με αυτόν τον τρόπο, απαλλάσσεις το άτομο από το βάρος του να ψάξει να βρει κάποιον και από το άγχος της εκκίνησης της διαδικασίας.

Πότε δεν έχει νόημα να προσπαθείς

Εσύ θα κάνεις ό,τι κρίνεις πως θες να κάνεις για να βοηθήσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ο άνθρωπος που έχεις απέναντί σου θέλει να βοηθηθεί – στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο ή γενικότερα. Μπορεί και να μην πιστεύει ότι έχει πρόβλημα ή να πιστεύει πως μπορεί να το διαχειριστεί μόνος του, μολονότι όλα δείχνουν το αντίθετο.

Αφού λοιπόν κάνεις την προσπάθειά σου, αν «πέσεις» σε τοίχο, σταματάς να επιμένεις και κλείνεις με ένα: Μην αγχώνεσαι. Απλά, είπα να προτείνω κάτι. Να θυμάσαι πως δεν σου ζήτησε βοήθεια, άρα δεν μπορείς να παρέμβεις με το στανιό.