ΑΥΤΗ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΝΑΚΟΥΦΙΖΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΟΝΟΥΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

Αν υποφέρεις από πόνους περιόδου και πιστεύεις πως κανένα παυσίπονο δεν είναι αρκετά αποτελεσματικό, δοκίμασε αυτού του είδους τη μουσική και δεν θα χάσεις.

Για τα οφέλη της μουσικοθεραπείας έχουμε ξαναμιλήσει, ενώ όλο και περισσότερες μελέτες έρχονται να προστεθούν στο συμπέρασμα ότι η μουσική μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση του άγχους και της κατάθλιψης, στην ανάρρωση έπειτα από επεμβάσεις, στη βελτίωση του ύπνου σε ασθενείς σε ΜΕΘ, καθώς και στην ανακούφιση του πόνου. Μάλιστα, μελέτες των τελευταίων ετών που επικεντρώθηκαν στους πόνους της περιόδου κατέληξαν σε θεαματικά αποτελέσματα.

Η πιο πρόσφατη από αυτές, που δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2026, παρακολούθησε φοιτήτριες ηλικίας 18-24 ετών στην Ινδονησία, και εξέτασε την επίδραση που είχε στη δυσμηνόρροιά τους η κλασική μουσικοθεραπεία με Mozart.

Πώς επιδρά η μουσική του Mozart στη δυσμηνόρροια;

Η δυσμηνόρροια ορίζεται ως επώδυνες κράμπες περιόδου που προκαλούνται από την ανισορροπία των ορμονών της προγεστερόνης και τις συσπάσεις της μήτρας. Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο προσταγλανδίνης (μιας ουσίας που μοιάζει με τις ορμόνες, παράγεται σχεδόν από όλα τα κύτταρα του σώματος και ρυθμίζει βασικές λειτουργίες, όπως η φλεγμονή, η ροή του αίματος και οι συσπάσεις της μήτρας), τόσο ισχυρότερες είναι οι συσπάσεις και τόσο πιο έντονος ο πόνος.

Στο πλαίσιο της τελευταίας αυτής μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal Midwifery, εξετάστηκε κατά πόσο η κλασική μουσικοθεραπεία με Mozart μπορεί πράγματι να λειτουργήσει ως θεραπεία για τη μείωση της δυσμηνόρροιας.

Το δείγμα των 100 φοιτητριών επιλέχθηκε τυχαία και το πρωτόκολλο παρέμβασης περιλάμβανε τη χορήγηση κλασικής μουσικοθεραπείας με Mozart για 30 λεπτά καθημερινά για διάστημα μίας εβδομάδας. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν την πρώτη ημέρα και την όγδοη της παρέμβασης (και αναλύθηκαν, για όσους γνωρίζουν, χρησιμοποιώντας μονοπαραμετρική και διπαραμετρική ανάλυση με το τεστ Wilcoxon).

Τι έδειξαν; Σημαντική μείωση του πόνου της περιόδου μετά τη μουσικοθεραπεία, χωρίς τη λήψη κάποιου παυσίπονου.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Με ποιον τρόπο έγινε αυτό; Οι επιστήμονες εξηγούν ότι η μείωση του πόνου προκύπτει από έναν συνδυασμό βιολογικών, νευρολογικών και ψυχολογικών μεταβολών που «κλείνουν την πύλη» στα σήματα πόνου. Πιο συγκεκριμένα:

Απελευθέρωση φυσικών παυσίπονων (ενδορφινών)

Η μουσική διεγείρει τα ακουστικά νεύρα, τα οποία στέλνουν σήματα στην υπόφυση του εγκεφάλου. Αυτό πυροδοτεί την απελευθέρωση ενδορφινών – των φυσικών χημικών ουσιών του σώματος που μοιάζουν με μορφίνη. Οι ενδορφίνες μπλοκάρουν την «Ουσία P» (έναν νευροδιαβιβαστή πόνου), εμποδίζοντας τα ερεθίσματα πόνου να ταξιδέψουν στον εγκέφαλο μέσω του νωτιαίου μυελού.

Θεωρία ελέγχου πυλών του πόνου

Πρόκειται για μια θεμελιώδη νευροφυσιολογική θεωρία που περιγράφει πως το νευρικό σύστημα έχει «νευρικές πύλες» που ελέγχουν πόσος πόνος φτάνει στον εγκέφαλο. Όπως έχουν διαπιστώσει οι επιστήμονες και σε παρελθοντικές μελέτες, εμπλέκοντας την ακουστική οδό με τις σύνθετες μελωδίες του Mozart, ουσιαστικά «απασχολούμε» τον εγκέφαλο με ήχο. Αυτή η ανταγωνιστική αισθητηριακή είσοδος βοηθά στο να κλείσει η πύλη στα ανοδικά σήματα πόνου από τη μήτρα, κάνοντας τον πόνο να φαίνεται λιγότερο έντονος ή ακόμα και ανύπαρκτος.

Φυσιολογική χαλάρωση (αγγειοδιαστολή)

Η μουσική του Mozart συχνά διαθέτει ρυθμούς και τέμπο (περίπου 60-80 BPM) που μιμούνται έναν καρδιακό ρυθμό σε κατάσταση ηρεμίας. Πώς βοηθά αυτό;

• Μειώνει την κορτιζόλη, δηλαδή τις ορμόνες του στρες που διαφορετικά σφίγγουν τους μυς και επιδεινώνουν τις κράμπες.
• Προωθεί την αγγειοδιαστολή, δηλαδή χαλαρώνει τα αιμοφόρα αγγεία, γεγονός που βελτιώνει τη ροή του αίματος προς τη μήτρα. Ο πόνος της περιόδου προκαλείται εν μέρει από περιορισμένη ροή αίματος (αγγειοσυστολή), επομένως η καλύτερη κυκλοφορία του αίματος διευκολύνει άμεσα την πηγή της κράμπας.

Ψυχολογική απόσπαση της προσοχής

Η ακρόαση μουσικής λειτουργεί ως γνωστική απόσπαση της προσοχής. Μετατοπίζει το σημείο εστίασης μακριά από τη σωματική αίσθηση του πόνου, στην ακουστική εμπειρία, η οποία μειώνει τον βαθμό αντιληπτού πόνου. Στη μελέτη του 2026, αυτό το πολυεπίπεδο αποτέλεσμα μείωσε τα έντονα επίπεδα πόνου (βαθμολογίες 7-8) σε ήπιο ή καθόλου πόνο έπειτα από μόλις 30 λεπτά θεραπείας.

Ποιες συνθέσεις του Mozart φάνηκε να βοηθούν περισσότερο στον πόνο;

Η σύνθεση του Mozart που έχει χρησιμοποιηθεί στις περισσότερες κλινικές μελέτες πάνω στον πόνο είναι η Σονάτα για Δύο Πιάνα σε Ρε μείζονα, K. 448.

Το συγκεκριμένο κομμάτι αποτελεί τη βάση του «φαινόμενου Mozart», όπως έχει χαρακτηριστεί από ορισμένους επιστήμονες, και προτιμάται για την προβλέψιμη δομή και τον χαλαρωτικό ρυθμό του, ο οποίος συνήθως ευθυγραμμίζεται με έναν καρδιακό ρυθμό ηρεμίας.

Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλα έργα του Mozart που αναφέρονται συχνά στην έρευνα της μουσικοθεραπείας, όπως:

• Σονάτα για Πιάνο K. 448. Οι μελέτες χρησιμοποιούν συχνά ολόκληρη τη σονάτα των 20 λεπτών.
• Κοντσέρτο για Πιάνο Αρ. 23 σε Λα μείζονα, K. 488. Αυτό το κοντσέρτο σημειώνεται επίσης στην ευρύτερη έρευνα της μουσικοθεραπείας για τις βαθιές συναισθηματικές του ιδιότητες, που βοηθούν στη χαλάρωση.
• Τα «Νανουρίσματα» και οι Σερενάδες του Mozart. Πολλές δοκιμές επιλέγουν αυτές τις μελωδίες επειδή χαρακτηρίζονται από απαλούς ρυθμούς και υψηλές συχνότητες που διεγείρουν τα άλφα εγκεφαλικά κύματα, προκαλώντας μια γαλήνια διάθεση.

Γιατί επιλέγονται τα συγκεκριμένα κομμάτια για τον πόνο;

Γιατί, όπως είπαμε, συνήθως έχουν έναν ρυθμό που μιμείται έναν ήρεμο καρδιακό παλμό (60–80 χτύποι ανά λεπτό) που συμβάλλει στη μείωση του στρες, αλλά και επειδή φαίνεται να διεγείρουν την παραγωγή άλφα εγκεφαλικών κυμάτων που σχετίζονται με βαθιά χαλάρωση και μειωμένη αντίληψη πόνου.

Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, όμως, η μουσική του Mozart είναι ιδιαίτερα οργανωμένη και προβλέψιμη και αυτό βοηθά στη μείωση του γνωστικού φορτίου και παρέχει μια καταπραϋντική «απόσπαση της προσοχής» για τα κέντρα πόνου του εγκεφάλου. Συνεπώς, αν δεν «την παλεύεις» με την κλασική μουσική, μπορείς να δοκιμάσεις οποιοδήποτε άλλο είδος –ιδανικά ορχηστρικό– που έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, δηλαδή έναν απαλό, σταθερό ρυθμό.