ΓΙΑΤΙ Η ΜΕΝΤΑ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΥΟΥ;

Πού οφείλεται αυτή η δροσερή και αναζωογονητική αίσθηση που αφήνει η μέντα και τι συμβαίνει πραγματικά στον οργανισμό σου;

Η μέντα τρυπώνει στη ζωή μας με διάφορους τρόπους, από οδοντόκρεμες και στοματικά διαλύματα μέχρι τσίχλες, καραμέλες, αποσυμφορητικά ρινικά σκευάσματα, κρέμες με αναλγητική δράση κ.ο.κ. Μας προσφέρει μια ευχάριστη δροσερή αίσθηση που είναι τόσο οικεία, ώστε σπάνια αναρωτιόμαστε από πού μπορεί να προέρχεται.

Πόσο αληθινό είναι το κρύο που νιώθουμε κάθε φορά που μάς «πλησιάζει» η μέντα και ποιος μηχανισμός κρύβεται πίσω από αυτή την απλή και καθημερινή εμπειρία;

Η μέντα και η χαρακτηριστική δροσερή της αίσθηση

Η μέντα συγκαταλέγεται στα πιο διαδεδομένα αρωματικά φυτά παγκοσμίως, ιθαγενές της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, με μακρά ιστορία χρήσης τόσο στη διατροφή όσο και στην παραδοσιακή ιατρική. Διαθέτει περίπου 26 διαφορετικά είδη, ενώ τα έλαιά της περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις μενθόλης, της οργανικής ένωσης που ευθύνεται για αυτή τη χαρακτηριστική αίσθηση δροσιάς.

Πώς ο εγκέφαλος «αντιλαμβάνεται» το κρύο

Η αίσθηση της θερμοκρασίας στον άνθρωπο δεν είναι απλώς φυσική, είναι μια νευρολογική λειτουργία. Μελέτη εξηγεί ότι στο σώμα μας υπάρχουν εξειδικευμένοι υποδοχείς που ανιχνεύουν το κρύο και τη ζέστη. Ένας από τους σημαντικότερους είναι ο TRPM8 (Transient Receptor Potential Melastatin 8), ο οποίος ενεργοποιείται σε δροσερές θερμοκρασίες περίπου μεταξύ 10 και 28°C.

Όταν αυτός ο υποδοχέας ενεργοποιηθεί, επιτρέπει την είσοδο ιόντων στα νευρικά κύτταρα, στέλνοντας σήμα στον εγκέφαλο που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως δροσιά ή κρύο.

Η μενθόλη ως «νευρολογικό hack»

Το εντυπωσιακό είναι ότι η μενθόλη μπορεί να ενεργοποιήσει τον υποδοχέα TRPM8 ακόμα κι αν η εξωτερική θερμοκρασία δεν παρουσιάζει την αντίστοιχη μείωση.

iStock

Σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε στο 70ο ετήσιο συνέδριο της Biophysical Society (2026), οι επιστήμονες κατάφεραν να αποσαφηνίσουν τον τρόπο με τον οποίο η μενθόλη ενεργοποιεί τον TRPM8 σε μοριακό επίπεδο, αποκαλύπτοντας λεπτομερείς δομικές εικόνες του υποδοχέα του «κρύου».

Όπως εξηγούν οι ειδικοί, σε αντίθεση με την εξωτερική χαμηλή θερμοκρασία, που επιδρά άμεσα στο κανάλι του υποδοχέα, η μενθόλη προσδένεται σε διαφορετικό σημείο, ενεργοποιώντας τον έμμεσα. Με απλά λόγια, η μενθόλη «ξεγελάει» τον εγκέφαλο δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της δροσιάς ακόμα κι όταν η εξωτερική θερμοκρασία δεν έχει μεταβληθεί.

Έτσι, μετά το βούρτσισμα των δοντιών σου με οδοντόκρεμα μέντας, το νερό που θα πιεις σου φαίνεται πιο παγωμένο, εάν φας μια τσίχλα ή καραμέλα με αντίστοιχη γεύση, ο αέρας που θα μπει στο στόμα σου μοιάζει πιο δροσερός κ.λπ.

H μενθόλη ως παυσίπονο

Η δράση της μενθόλης φαίνεται ότι δεν περιορίζεται μόνο στην ευχάριστη αίσθηση της δροσιάς που προκαλεί. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2013, χρησιμοποιείται ευρέως σε φαρμακευτικά σκευάσματα για την ανακούφιση από οξύ και φλεγμονώδη πόνο που προέρχεται από αθλητικούς τραυματισμούς, στην αρθρίτιδα και σε άλλες επώδυνες καταστάσεις.

Μέντα και αναπνευστικό

Θα σου είναι οικεία η παρουσία της μέντας και η δροσερή αίσθηση που αφήνει κάθε φορά που ταλαιπωρείσαι από κάποια ίωση του αναπνευστικού. Ροφήματα, εισπνοές, παστίλιες και ρινικά σκευάσματα, όλα λίγο ή πολύ ανακουφίζουν τα ενοχλητικά συμπτώματα, όπως το μπούκωμα στη μύτη σου και τη δυσκολία στην αναπνοή.

iStock

Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2013 έδειξε ότι η μενθόλη αποτελεί βασικό συστατικό σε παστίλιες και αποσυμφορητικά σκευάσματα όχι επειδή κλινικά μπορεί να διεκολύνει τη ροή του αέρα στον οργανισμό, αλλά επειδή ενεργοποιεί τους υποδοχείς ψύχους στους αεραγωγούς και αυτό ανακουφίζει από τα δυσάρεστα συμπτώματα. Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να μειώσει την αίσθηση της δύσπνοιας, ακόμα κι αν δεν μεταβάλλει αντικειμενικά τη λειτουργία της αναπνοής.

Η επίδραση της μενθόλης στις αθλητικές δραστηριότητες

Εκτός από τις αναλγητικές ιδιότητες που έχουν οι κρέμες με μενθόλη οι οποίες χρησιμοποιούνται για τους τραυματισμούς των αθλητών, φαίνεται ότι η συγκεκριμένη ουσία βοηθάει και στις επιδόσεις τους.

Σχετική έρευνα που εξέτασε τη χρήση της μενθόλης σε αθλητικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνταν σε περιβάλλοντα με υψηλές θερμοκρασίες έδειξε κάτι πραγματικά ενδιαφέρον: Σε τέτοια περιβάλλοντα είναι γνωστό ότι η κόπωση των αθλητών επιταχύνεται, ενώ το αίσθημα ζέστης αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην πρόωρη εμφάνιση κόπωσης. Το αίσθημα δροσιάς που δημιουργεί η μενθόλη μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των αθλητών στη ζέστη, καθώς μειώνεται η θερμική αντίληψη. Αυτό θα τους επέτρεπε να αισθάνονται πιο δροσεροί, ενώ ασκούνται με την ίδια ένταση σε συνθήκες ζέστης.

Μελέτες εξετάζουν τόσο την εσωτερική χρήση της μενθόλης από αθλητές (ροφήματα, στοματικά διαλύματα, εφαρμογή τοπικά στο στόμα ή στο εσωτερικό του λαιμού), όσο και την εξωτερική (επάλειψη μενθόλης στο δέρμα με τζελ-κρέμες, σπρέι ή επιθέματα), με την πρώτη να παρουσιάζει σαφώς μεγαλύτερα οφέλη.