ΤΟ ΧΟΜΠΙ ΠΟΥ «ΓΥΜΝΑΖΕΙ» 8 ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν φτιάχνουμε παζλ; Έρευνα δείχνει ποιες γνωστικές λειτουργίες εμπλέκονται και τι μπορεί να προσφέρει αυτή η συνήθεια.

Καθημερινά σκεφτόμαστε αναρίθμητα πράγματα, τις περισσότερες φορές παράλληλα, κι εκεί προς το απόγευμα νιώθουμε να έχει παραδώσει «πνεύμα» ο εγκέφαλός μας. Η κόπωση είναι δεδομένη. Και μόνο η σκέψη ότι θα κάνουμε κάτι ακόμα που θα απασχολήσει το μυαλό μας μας εξαντλεί.

Σήμερα θα παρουσιάσουμε κάτι που φαίνεται ότι θα μας παιδέψει περισσότερο, αλλά μπορεί τελικά να μας βοηθήσει να «αδειάσουμε» το μυαλό μας: το παζλ.

Τι έδειξε η επιστήμη για τα παζλ

Ο Δρ Patrick Fissler, ερευνητής στην κλινική και βιολογική ψυχολογία, μελέτησε μαζί με την ομάδα του τις γνωστικές λειτουργίες που εμπλέκονται στην επίλυση παζλ. Οι ερευνητές εντόπισαν οκτώ διαφορετικές ικανότητες που σχετίζονται με αυτή.

Στη μελέτη αναφέρουν ότι η επίλυση παζλ σχετίζεται με την αντίληψη, την κατασκευαστική πραξία (η ικανότητα να οργανώνουμε και να συνδυάζουμε επιμέρους στοιχεία ώστε να σχηματίσουμε ένα σύνολο), τη νοητική περιστροφή, την ταχύτητα επεξεργασίας, τη γνωστική ευελιξία, τη μνήμη εργασίας, τη συλλογιστική και την επεισοδιακή μνήμη.

Όπως έχει εξηγήσει σε συνέντευξή του ο Δρ Fissler, η ικανότητα στα παζλ συσχετίζεται ισχυρά με όλες αυτές τις λειτουργίες. Μια σύντομη παρέμβαση 30 ημερών (τουλάχιστον μία ώρα την ημέρα) βελτίωσε την ικανότητα των συμμετεχόντων στα παζλ, χωρίς όμως να προκύψει στατιστικά σημαντική βελτίωση της συνολικής γνωστικής λειτουργίας. Η μακροχρόνια ενασχόληση φαίνεται πάντως πιο υποσχόμενη από μια σύντομη παρέμβαση ως προς τα πιθανά οφέλη για τη γνωστική υγεία.

iStock

«Είναι μια τόσο εστιασμένη εργασία, που μπορεί να χαλαρώσει το μυαλό σας. Είναι κάτι που μοιάζει με τον διαλογισμό, με την εκπαίδευση ενσυνειδητότητας. Γενικά, οι άνθρωποι λένε ότι αισθάνονται πολύ χαλαροί μετά από παζλ και αυτή η χαλάρωση είναι πραγματικά σημαντική για την ψυχολογική υγεία».

Πώς ο εγκέφαλος «διαβάζει» ένα κομμάτι παζλ

Τα παζλ θέτουν σε εφαρμογή μια περίπλοκη αλυσίδα γεγονότων στον εγκέφαλό μας.

«Για παράδειγμα, έχεις ένα κομμάτι παζλ και το κοιτάς. Το πρώτο πράγμα που συμβαίνει είναι ότι οι πληροφορίες που μπαίνουν στον εγκέφαλο περνούν στον ινιακό λοβό (περιοχή του εγκεφάλου που καθιστά δυνατή τη λειτουργία της όρασης)». Όπως εξηγεί ο ειδικός, εκεί υπάρχουν δύο μονοπάτια:

• το κοιλιακό (ventral), που βρίσκεται προς τη βάση του εγκεφάλου και σχετίζεται κυρίως με την αναγνώριση και ταυτοποίηση όσων βλέπουμε,
• το ραχιαίο (dorsal), που σχετίζεται περισσότερο με τη χωρική επεξεργασία και την καθοδήγηση της κίνησης.

«Επεξεργάζονται διαφορετικές πληροφορίες: το κοιλιακό μονοπάτι επεξεργάζεται την εικόνα στο παζλ, ποιες πληροφορίες υπάρχουν στο κομμάτι του παζλ. Μετά βάζεις αυτό το κομμάτι στην πάνω αριστερή γωνία και θυμάσαι πού το έβαλες και πού το είδες. Αυτές οι πληροφορίες είναι το “τι” και “πού”. Με κάποιο τρόπο ο εγκέφαλος χρειάζεται να ενσωματώσει αυτές τις πληροφορίες για να τις χρησιμοποιήσει ξανά. Και αυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο».

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΛΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΣΤΟΧΕΥΣΕΤΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΤΟ ΠΑΖΛ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΑΥΤΕΣ.

Το παζλ είναι… κομμάτι του παζλ της υγείας του εγκεφάλου μας

Οι δραστηριότητες που αποτελούν γνωστικές προκλήσεις, όπως τα παζλ, έχουν συσχετιστεί με οφέλη για τη γνωστική υγεία σε βάθος χρόνου. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις που συνδέουν την ενασχόληση με τέτοιες δραστηριότητες με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, χωρίς όμως αυτό να αποδεικνύει σχέση αιτίου-αποτελέσματος.

«Υπάρχουν πολλές δραστηριότητες αναψυχής με τις οποίες μπορείτε να στοχεύσετε διαφορετικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Γενικά, διαπιστώνουμε ότι είναι σημαντικό να ασχολούμαστε με διαφορετικά πράγματα και όχι απλώς να κάνουμε το ίδιο ξανά και ξανά. Έτσι, αν σκεφτείτε την εκπαίδευση του εγκεφάλου, αυτή η ποικιλία είναι πιο σημαντική. Το παζλ είναι απλώς μία επιλογή ανάμεσα σε άλλες.

Debby Hudson / Unsplash

»Νομίζω ότι ίσως είναι καλύτερο από το να παρακολουθείτε τηλεόραση, επειδή αυτή είναι μια πολύ παθητική δραστηριότητα. Αλλά και το διάβασμα, ο χορός και τα παιχνίδια με κάρτες βοηθάνε. Σημασία έχει η συσσώρευση όλων αυτών και το παζλ είναι απλώς ένα κομμάτι σε… ολόκληρο το παζλ».