ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΕΤΑΔΟΘΕΙ ΤΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΜΕΣΩ ΜΕΤΑΓΓΙΣΗΣ ΑΙΜΑΤΟΣ; ΤΙ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Νέα στοιχεία εξετάζουν αν η παθολογία του αμυλοειδούς-β, που συνδέεται με το Αλτσχάιμερ, μπορεί να μεταδοθεί μέσω μετάγγισης αίματος.
Μέχρι τώρα γνωρίζουμε πως το Αλτσχάιμερ και οι άλλες μορφές άνοιας συνδέονται με παράγοντες όπως η ηλικία, η γενετική και ο τρόπος ζωής. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχουν προκύψει στοιχεία ότι, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, η παθολογία ενός παράγοντα σχετικού με τη νόσο μπορεί να μεταδοθεί μέσω συγκεκριμένων ιατρικών διαδικασιών, εγείροντας το ερώτημα αν κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να συμβεί και μέσω του αίματος.
Σε νέα ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, ερευνητές με επικεφαλής επιστήμονες του University College London εξετάζουν στοιχεία για μια πτυχή αυτής της θεωρίας, αξιολογώντας πώς οι επιβλαβείς πρωτεΐνες αμυλοειδούς-β, οι οποίες σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαπλωθούν μέσω μεταγγίσεων αίματος.
Σε κάθε περίπτωση, οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι το Αλτσχάιμερ είναι μεταδοτική νόσος ή ότι μπορεί να «κολλήσει» κανείς από την καθημερινή επαφή με έναν ασθενή. Το ερώτημα αφορά αποκλειστικά το ενδεχόμενο ιατρογενούς μετάδοσης της παθολογίας του αμυλοειδούς-β υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες.
Πώς αναπτύχθηκε η θεωρία
Το 2015, μελέτη παρείχε τις πρώτες ενδείξεις σε ανθρώπους ότι η παθολογία της αμυλοειδούς-β μπορεί να είναι μεταβιβάσιμη μέσω ιατρικών διαδικασιών. Επακόλουθη έρευνα του 2016 βρήκε παρείχε περαιτέρω ενδείξεις υπέρ αυτής της υπόθεσης, με δημοσίευση του 2018 να υποδεικνύει ότι χειρουργικά εργαλεία που έφεραν εναποθέσεις αμυλοειδούς-β θα μπορούσαν να μεταδίδουν πρωτεΐνες της νόσου Αλτσχάιμερ μεταξύ ασθενών.
Στα της μετάγγισης αίματος, το 2023 μεγάλη μελέτη πληθυσμού από τη Δανία και τη Σουηδία διαπίστωσε ότι άτομα που είχαν κάνει μεταγγίσεις αίματος από δότες που αργότερα εμφάνισαν ενδοεγκεφαλικές αιμορραγίες «ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν και τα ίδια υποτροπιάζουσες εγκεφαλικές αιμορραγίες χρόνια αργότερα».
Διευκρινίστηκε ότι οι αυθόρμητες εγκεφαλικές αιμορραγίες αποτελούν χαρακτηριστική εκδήλωση της εγκεφαλικής αμυλοειδούς αγγειοπάθειας (Cerebral Amyloid Angiopathy – CAA), μιας πάθησης διαφορετικής από τη νόσο Αλτσχάιμερ, η οποία ωστόσο σχετίζεται επίσης με εναποθέσεις αμυλοειδούς-β.
Οι συγγραφείς της νέας εργασίας θεωρούν βιολογικά εύλογη την υπόθεση ότι «σπόροι» αμυλοειδούς-β μπορεί να υπήρχαν στο αίμα των δοτών πριν ακόμη εκδηλωθεί η CAA και να μεταδόθηκαν στους λήπτες μέσω της μετάγγισης. Τονίζουν, ωστόσο, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι αυτό πράγματι συνέβη.
Τι μένει να μάθουμε για τον πιθανό κίνδυνο
Οι ενδείξεις για πιθανή μετάδοση της παθολογίας του αμυλοειδούς-β κάνουν τους ερευνητές να ζητούν περαιτέρω διερεύνηση του ενδεχόμενου κινδύνου και να εξετάζουν κατά πόσο θα ήταν σκόπιμα πρόσθετα προληπτικά μέτρα.
Όπως έγραψαν στην εργασία τους, «η μετάδοση της παθολογίας της αμυλοειδούς-β μέσω μεταγγιζόμενου αίματος και προϊόντων αίματος προκαλεί δικαιολογημένη ανησυχία. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι δεν έχουμε επαρκείς πληροφορίες για να ποσοτικοποιήσουμε την έκταση του προβλήματος ή τις τεχνολογίες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση βασικών ερωτημάτων».
Για παράδειγμα, χρειάζονται επιδημιολογικές αναλύσεις μεγάλης κλίμακας –όπως η σκανδιναβική μελέτη, η οποία μελέτησε πάνω από 1 εκατομμύριο ανθρώπους– για να διερευνηθεί περαιτέρω εάν μέσω των μεταγγίσεων μπορούν να μεταδοθούν «σπόροι» αμυλοειδούς-β και, εφόσον αυτό συμβαίνει, πόσο σημαντικός είναι ο σχετικός κίνδυνος.
Στις πρόσθετες διασφαλίσεις που θα μπορούσαν να εξεταστούν περιλαμβάνεται «η επιπλέον παρακολούθηση των ασθενών που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο (λόγω της ανάγκης τους για επαναλαμβανόμενες μεταγγίσεις, για παράδειγμα)», όπως και ένα νέο σύστημα «για να διαπιστωθεί εάν οι βιοδείκτες αίματος για τη νόσο Αλτσχάιμερ μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αιμοδοτών που ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο να φέρουν παθολογία βήτα αμυλοειδούς».