Η ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β12 ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΠΛΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

Καθώς οι επιστήμονες αναζητούν τρόπους για να στοχεύσουν τον επιθετικό καρκίνο του εγκεφάλου, βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα φυσικό εμπόδιο που δημιουργεί το ανθρώπινο σώμα. Φαίνεται όμως ότι οι ιδιότητες της βιταμίνης Β12 μπορούν να το υπερπηδήσουν και να βοηθήσουν τις δραστικές φαρμακευτικές ουσίες να χτυπήσουν τον στόχο τους.

Το πολύμορφο γλοιοβλάστωμα (Glioblastoma Multiforme - GBM) αποτελεί μία από τις πιο θανατηφόρες, επιθετικές και ανθεκτικές στις θεραπείες μορφές καρκίνου του εγκεφάλου. Παρά τον συνδυασμό χειρουργικών επεμβάσεων, ακτινοβολίας και χημειοθεραπείας, η μέση επιβίωση των ασθενών παραμένει κατά κανόνα κάτω από 15 μήνες.

Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην αντιμετώπισή του είναι ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός. Πρόκειται για έναν ισχυρό προστατευτικό μηχανισμό του εγκεφάλου, ο οποίος εμποδίζει τα περισσότερα αντικαρκινικά φάρμακα να φτάσουν στον όγκο. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε πώς λειτουργεί αυτός ο φραγμός.

Στο μεγαλύτερο μέρος του σώματός μας, τα τριχοειδή αγγεία (τα πιο μικρά αιμοφόρα αγγεία) είναι αρκετά πορώδη. Αυτό σημαίνει ότι έχουν μικρά κενά ανάμεσα στα κύτταρά τους, επιτρέποντας σε θρεπτικά συστατικά και ουσίες να περνούν εύκολα από το αίμα στους γύρω ιστούς. Στον εγκέφαλο, όμως, οι κανόνες αλλάζουν δραστικά. Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός αποτελείται από ένα δίκτυο αιμοφόρων αγγείων και ιστών με διαφορετική δομή, που τον καθιστούν ημιπερατό και εξαιρετικά επιλεκτικό.

Πώς προστατεύεται  ο εγκέφαλος

Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός επιτρέπει την ελεύθερη δίοδο σε μόρια που είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση του εγκεφάλου, όπως το οξυγόνο, το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα, και επίσης, σε μικρά, λιποδιαλυτά μόρια, όπως το αλκοόλ, η καφεΐνη και τα αναισθητικά.

iStock

Για ουσίες όπως η γλυκόζη, το βασικό «καύσιμο» του εγκεφάλου, υπάρχουν ειδικά «κλειδιά» (υποδοχείς) που τους ανοίγουν την πόρτα. Όμως η είσοδος μένει κλειστή σε βακτήρια, ιούς, τοξίνες, και μεγάλες ή υδατοδιαλυτές ουσίες, με στόχο την προστασία του εγκεφαλικού ιστού από μολύνσεις και απότομες χημικές διακυμάνσεις.

Αυτή η εκπληκτική άμυνα είναι ταυτόχρονα και ένα τεράστιο ιατρικό πρόβλημα, ένα πραγματικό δίκοπο μαχαίρι. Όταν ο εγκέφαλος νοσεί (π.χ. από καρκίνο όπως το γλοιοβλάστωμα, από τη νόσο Αλτσχάιμερ, ή από τη νόσο Πάρκινσον), οι γιατροί πρέπει να χορηγήσουν φάρμακα για να τον θεραπεύσουν. Ωστόσο, ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός μπλοκάρει περίπου το 98% των φαρμάκων, καθώς δεν αναγνωρίζει τις καλές προθέσεις μιας χημειοθεραπευτικής ουσίας. Τη βλέπει απλώς ως μια ξένη, δυνητικά τοξική ουσία και της απαγορεύει την είσοδο.

Ο ΑΙΜΑΤΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ, ΕΝΑΣ ΙΣΧΥΡΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ, ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΝΑ ΦΤΑΣΟΥΝ ΣΤΟΝ ΟΓΚΟ.

Τι έδειξε η νέα έρευνα για τη βιταμίνη Β12;

Μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική έκδοση Oncoscience, με επικεφαλής τον Δρ. Joseph A. Bauer, προτείνει μια καινοτόμο λύση σε αυτό ακριβώς το πρόβλημα. Για να στοχεύσουν οι επιστήμονες τον επιθετικό καρκίνο του εγκεφάλου, μπορούν τώρα να κρύβουν το φάρμακο μέσα σε μόρια που ο φραγμός αναγνωρίζει ως φιλικά και τα αφήνει να περάσουν, όπως η βιταμίνη Β12 .

Οι επιστήμονες δεν χρησιμοποιούν την απλή βιταμίνη Β12 που βρίσκουμε στα συμπληρώματα διατροφής, αλλά ένα συνθετικό, τροποποιημένο ανάλογό της, το οποίο ονομάζεται νιτροσυλκοβαλαμίνη (NO-Cbl). Η συγκεκριμένη ουσία έχει την ιδιότητα να μεταφέρει και να απελευθερώνει μονοξείδιο του αζώτου (nitric oxide), ένα μόριο που είναι εξαιρετικά τοξικό για τα καρκινικά κύτταρα.

iStock

Πώς η βιταμίνη Β12 υπερπηδά τα φυσικά εμπόδια

Η τροποποιημένη βιταμίνη Β12 καταφέρνει να «ξεγελάσει» την ασπίδα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και να περάσει στο εσωτερικό του εγκεφάλου με ευκολία. Μάλιστα, σύμφωνα με τα πειράματα που έγιναν σε ζωικά μοντέλα, η ουσία δεν σκορπίζεται τυχαία. Συγκεντρώνεται επιλεκτικά στον ιστό του γλοιοβλαστώματος. Μόλις εισέλθει στον όγκο, λειτουργεί σαν Δούρειος Ίππος, απελευθερώνοντας το μονοξείδιο του αζώτου. Τα επίπεδα αυτής της κυτταροτοξικής ουσίας παρέμειναν υψηλά μέσα στον όγκο για τουλάχιστον 24 ώρες, ενώ στους υγιείς ιστούς μειώθηκαν γρήγορα, κάτι που σημαίνει λιγότερες παρενέργειες.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ότι η NO-Cbl λειτουργεί συνεργατικά. Όταν συνδυάστηκε με ήδη υπάρχοντα φάρμακα για το γλοιοβλάστωμα (όπως η τεμοζολομίδη), πολλαπλασίασε την αποτελεσματικότητά τους, ανοίγοντας τον δρόμο για την αντιμετώπιση της ανθεκτικότητας που συχνά αναπτύσσουν αυτοί οι όγκοι στις θεραπείες.

Η έρευνα αυτή βρίσκεται σε προκλινικό στάδιο, γεγονός που σημαίνει ότι θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να μεταφραστεί σε εγκεκριμένη θεραπεία για τον άνθρωπο. Παρ' όλα αυτά, η ικανότητα της NO-Cbl να στοχεύει αποκλειστικά τον όγκο και να διαπερνά τον φραγμό του εγκεφάλου αποτελεί μια τεράστια νίκη για την επιστημονική κοινότητα.