ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΜΙΛΑ ΚΑΝΕΙΣ

Η ποιότητα του σπέρματος έχει μειωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια και αυτό αποτελεί βιοδείκτη της συνολικής υγείας του σύγχρονου άντρα.

Δεν ξέρω αν ισχύει ότι τα ποσοστά ανδρικής γονιμότητας έχουν πραγματικά μειωθεί τον τελευταίο μισό αιώνα ή αν απλά οι ερευνητές αποφάσισαν επιτέλους να ασχοληθούν και με το ανδρικό «μερίδιο ευθύνης» αναφορικά την ατεκνία των ζευγαριών, πάντως οι επιστήμονες έχουν φτάσει πλέον σε σημείο να «χτυπούν καμπανάκια» για την ποιότητα του ανδρικού σπέρματος, που φθίνει μαζί τα επίπεδα τεστοστερόνης.

Ο Dr. Michael Eisenberg, καθηγητής Ουρολογίας, Μαιευτικής και Γυναικολογίας και διευθυντής του τμήματος Ανδρικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο Stanford, μίλησε στη διαδικτυακή εκπομπή του επίσης γιατρού Mark Hyman, απαριθμώντας τους παράγοντες που φαίνεται να συμβάλλουν σε αυτή την «επιδημία» και αποκαλύπτοντας αλήθειες που δεν είναι ευρέως γνωστές.

H ποιότητα του ανδρικού σπέρματος αποτελεί «βιοδείκτη» της συνολικής υγείας

Η υπογονιμότητα είναι μια κατάσταση που για χρόνια θεωρείτο ότι αποτελούσε κυρίως γυναικείο πρόβλημα. Για τον λόγο αυτό ανέκαθεν ήταν η γυναίκα που έμπαινε σε διαδικασία εξετάσεων και υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αν οι εξετάσεις έδειχναν κάποια δυσκολία. «Αν εξετάζαμε, όμως, ταυτόχρονα και τα δύο φύλα που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί, θα βλέπαμε ότι τις μισές φορές η υπογονιμότητα ξεκινά από τον άντρα. Απλά αυτό δεν είναι τόσο γνωστό στον γενικό πληθυσμό», λέει ξεκινώντας ο Dr. Eisenberg.

ΕΡΕΥΝΕΣ ΕΧΟΥΝ ΔΕΙΞΕΙ ΠΩΣ ΟΣΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΙΝΑΙ Η ΚΟΙΛΙΑ ΕΝΟΣ ΑΝΤΡΑ, ΤΟΣΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΗ ΘΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ ΤΟΥ.

Αυτό, όπως εξηγεί, έχει να κάνει με το γεγονός ότι η ποιότητα του ανδρικού σπέρματος φθίνει τον τελευταίο μισό αιώνα, κάτι που επιβεβαιώνεται από μελέτες που οι ίδιες επιστημονικές ομάδες πραγματοποιούν ξανά και ξανά σε βάθος δεκαετιών. Γιατί, όμως, συμβαίνει αυτό; «Οι παράγοντες είναι πολλοί», λέει ο καθηγητής. «Η διατροφή, η έκθεση σε διάφορες ουσίες, η αύξηση των χρόνιων παθήσεων σίγουρα παίζουν ρόλο – έχουμε δει ότι υπάρχει σημαντική σύνδεση της συνολικής υγείας ενός άντρα με την αναπαραγωγική του υγεία.

»Χαρακτηριστικά, έχουμε δει πως όσο μεγαλύτερη είναι η κοιλιά ενός άντρα, τόσο χειρότερη θα είναι η ποιότητα και η λειτουργία του σπέρματός του», συνεχίζει ο ίδιος. «Την ίδια ώρα, παρατηρούμε υψηλά επίπεδα οιστρογόνων στους άντρες, το οποίο προκαλεί μεν εντύπωση αλλά εξηγείται: όταν κανείς έχει υψηλά ποσοστά σωματικού λίπος – ειδικά σπλαχνικού – η τεστοστερόνη μετατρέπεται σε οιστρογόνα μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται αρωματοποίηση.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Αναφέρεται στη συνέχεια σε μεγάλη μελέτη που έγινε στη Δανία, η οποία έδειξε πως η ποιότητα του σπέρματος ενός άντρα στα 40 μπορεί να προβλέψει τη μακροβιότητα και την υγεία του αργότερα στη ζωή του. Το σπέρμα λειτουργεί, δηλαδή, ως «βιοδείκτης», προσφέροντας πρώιμες προειδοποιήσεις για σοβαρές μεταβολικές και καρδιαγγειακές παθήσεις, που συχνά εμφανίζονται χρόνια πριν από την επίσημη διάγνωση. Ενδεικτικά:

• Οι άντρες που έχουν διαγνωστεί με υπογονιμότητα έχουν 30% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη και είναι πιο επιρρεπείς σε προδιαβήτη.
• Ο χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων συχνά αντανακλά υποκείμενα ορμονικά και μεταβολικά σήματα, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη.
• Οι μελέτες δείχνουν ότι καθώς αυξάνεται ο αριθμός των ελαττωμάτων στο σπέρμα ενός άντρα, αυξάνεται και η πιθανότητα εμφάνισης ενδοκρινικής διαταραχής.
• Οι στείροι άντρες αντιμετωπίζουν 48% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ισχαιμικής καρδιοπάθειας σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν προβλήματα γονιμότητας.
• Υπάρχει σημαντική σχέση μεταξύ της κακής ποιότητας του σπέρματος και της υψηλής αρτηριακής πίεσης.
• Οι ανωμαλίες του σπέρματος συσχετίζονται έντονα με διάφορες παθήσεις του κυκλοφορικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της γενικής αγγειακής νόσου.
• Οι άντρες με τις πιο σοβαρές βλάβες στο σπέρμα έχουν υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου, κυρίως λόγω χρόνιων παθήσεων όπως οι καρδιακές παθήσεις.

«Δυστυχώς, ειδικά την τελευταία 20ετία, παρατηρούμε ότι η μείωση της ποιότητας του σπέρματος επιταχύνεται. Διαπιστώνουμε μάλιστα ότι αυτό δεν είναι κάτι που οφείλεται σε γενετικά αίτια, γιατί το παρατηρούμε μόνο στις τελευταίες γενιές. Άρα σίγουρα έχει να κάνει με την έκθεση των αντρών σε περιβαλλοντικούς παράγοντες – η εύρεση μικροπλαστικών στο σπέρμα, για παράδειγμα, λέει πολλά».

Η ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΜΙΚΡΟΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΚΟΣ ΥΠΝΟΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΔΡΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ.

Η έκθεση στα φυτοφάρμακα, επίσης, φαίνεται πως παίζει ρόλο («οι μη οργανικές φράουλες, για παράδειγμα, είναι γεμάτες από αυτά», λέει ο καθηγητής), καθώς και σε ορισμένα καλλυντικά που έχει αποδειχθεί πως λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες, μειώνοντας την τεστοστερόνη.

«Αυτές είναι πληροφορίες που πραγματικά πιστεύω πως έχει νόημα να γνωρίζουν οι άντρες για να μπορέσουν να κάνουν τις απαραίτητες αλλαγές στον τρόπο ζωής τους και έτσι να βελτιώσουν την ποιότητα του σπέρματός τους», τονίζει ο ίδιος και φέρνει ως παράδειγμα ορισμένες αλλαγές που μπορούμε να κάνουμε στον τρόπο ζωής μας για να μειώσουμε π.χ. τα μικροπλαστικά και τις υπόλοιπες τοξίνες. Επισημαίνει, μάλιστα, πως στην ιστοσελίδα της Environmental Working Group μπορεί κανείς να δει αναλυτικά ποιες είναι αυτές και πού βρίσκονται.

Ο ρόλος του στρες και του ύπνου στην ανδρική γονιμότητα

Ένας ακόμα παράγοντας που σύμφωνα με τον Dr. Eisenberg φαίνεται να παίζει ρόλο στις ανδρικές ορμόνες και τη γονιμότητα είναι το στρες. «Χαρακτηριστική είναι μελέτη που έγινε σε άντρες που παρακολουθούσαν αγώνες ποδοσφαίρου, η οποία έλεγξε τα επίπεδα τεστοστερόνης τους πριν και μετά τον αγώνα της αγαπημένης τους ομάδας: Αν η ομάδα τους είχε κερδίσει η τεστοστερόνη τους ήταν αυξημένη, ενώ αν είχε χάσει αυτή έπεφτε. Ανακάλυψαν, λοιπόν, οι επιστήμονες ότι όσο αυξάνεται η κορτιζόλη και το στρες, τόσο επιβαρύνεται η λειτουργία των όρχεων και τόσο μειώνονται ο αριθμός των σπερματοζωαρίων και τα επίπεδα της τεστοστερόνης».

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον ύπνο: Όπως λέει ο καθηγητής, έχει παρατηρηθεί μειωμένη γονιμότητα στους άντρες που κοιμούνται λιγότερο από 6 ώρες ημερησίως ενώ, περιέργως, έχει φανεί πως επιβαρυντικές μπορεί να είναι και οι πολλές ώρες ύπνου, π.χ. οι 10 ή 11 ώρες. Αυτό είναι κάτι που οι ειδικοί δεν έχουν καταφέρει ακόμα να εξηγήσουν, οπότε ο ίδιος προτείνει να προσπαθεί να κοιμάται κανείς τις ιδανικές 7-9 ώρες κάθε βράδυ.

Επιπρόσθετα, «σημαντικό είναι κανείς να παραμένει δραστήριος, ιδανικά κάνοντας αερόβια άσκηση, να αποφεύγει το αλκοόλ που αποτελεί μια ακόμα τοξίνη για το σπέρμα, και να εφαρμόζει τεχνικές χαλάρωσης –όπως π.χ. η yoga nidra– με πολύ καλές αναπνοές. Όλα αυτά έχει αποδειχτεί ότι όχι μόνο ενισχύουν την καλή υγεία, αλλά βοηθούν και την ποιότητα του σπέρματος».