ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ ΜΑΣ ΕΞΗΓΕΙ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Ο παθολόγος-ογκολόγος Ηλίας Αθανασιάδης παρακολούθησε πριν λίγες μέρες το φετινό συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο – πρόκειται για το μεγαλύτερο συνέδριο ογκολογίας στον κόσμο, όπου κάθε χρόνο συναντιούνται 40.000 ειδικοί από κάθε γωνιά του πλανήτη για να μοιραστούν ό,τι νέο ξέρουν για τον καρκίνο. Του ζητήσαμε να μας εξηγήσει με απλό και κατανοητό τρόπο όλες τις νέες εξελίξεις οι οποίες αναφέρθηκαν εκεί.
Παρακολουθώντας το φετινό συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) είχα την αίσθηση ότι βρισκόμουν μπροστά σε μια σημαντική καμπή της ογκολογίας. Κάθε χρόνο το ASCO παρουσιάζει νέα φάρμακα, νέες μελέτες και νέα δεδομένα που αλλάζουν την κλινική πρακτική. Φέτος όμως το κεντρικό μήνυμα του συνεδρίου ήταν βαθύτερο.
Το κεντρικό θέμα του συνεδρίου όπως διατυπώθηκε από τον πρόεδρο της ASCO στην τελετή έναρξης ήταν «The Science and Practice of Translation: Improving Cancer Outcomes Worldwide» (Η Επιστήμη και η Πρακτική της Μετάφρασης: Βελτίωση των Αποτελεσμάτων του Καρκίνου Παγκοσμίως). Η λέξη «translation» (μετάφραση) εμφανίστηκε ξανά και ξανά στις παρουσιάσεις, αποκτώντας δύο διαφορετικές αλλά αλληλένδετες σημασίες.
Η πρώτη αφορά τη μετάφραση της μοριακής βιολογίας σε θεραπεία. Η σύγχρονη ογκολογία μπορεί πλέον να αναλύει το γονιδίωμα του όγκου, να αναγνωρίζει τις μοριακές του ιδιαιτερότητες και να μετατρέπει αυτή τη γνώση σε στοχευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Η δεύτερη αφορά τη μετάφραση της επιστημονικής γνώσης σε πραγματικό όφελος για τους ανθρώπους. Δηλαδή σε πρόσβαση στη φροντίδα, σε καλύτερη επιβίωση, σε καλύτερη ποιότητα ζωής και σε υποστήριξη των ασθενών, πέρα από τα στενά όρια της θεραπείας.
Η επιλογή του Julio Frenk ως κεντρικού ομιλητή κατά την έναρξη του συνεδρίου αποτύπωσε ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία. Ο Frenk δεν είναι ογκολόγος. Είναι ένας από τους σημαντικότερους μεταρρυθμιστές συστημάτων υγείας διεθνώς. Διακεκριμένος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής και Διοίκησης Υγείας του UCLA στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Fielding του UCLA, έχει γίνει γνωστός για τη δημιουργία του «Seguro Popular» στο Μεξικό, το οποίο συνέβαλε στην παροχή ασφαλιστικής κάλυψης και πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας για δεκάδες εκατομμύρια πολίτες που προηγουμένως ήταν αποκλεισμένοι από το σύστημα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το παράδειγμά του χρησιμοποιήθηκε σε ένα ογκολογικό συνέδριο για να αναδείξει κάτι πολύ ουσιαστικό: η πρόοδος στην ογκολογία δεν εξαρτάται μόνο από το αν ανακαλύπτουμε νέα φάρμακα. Εξαρτάται και από το αν δημιουργούμε τις υποδομές που επιτρέπουν στους ασθενείς να επωφεληθούν από αυτά.
Ο καρκίνος δεν είναι μόνο μια βιολογική νόσος. Έχει συχνά τεράστιες επιπτώσεις – οικονομικές, κοινωνικές, ψυχολογικές. Ο ασθενής καλείται να αντιμετωπίσει όχι μόνο τον καρκίνο, αλλά και το οικονομικό κόστος, την κοινωνική απομόνωση, ενδεχομένως την απώλεια της εργασίας, την αβεβαιότητα για το μέλλον. Η σύγχρονη ογκολογία οφείλει να αντιμετωπίζει το σύνολο αυτής της εμπειρίας.
Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ ΔΕΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΜΟΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΜΕ ΝΕΑ ΦΑΡΜΑΚΑ. ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΜΕ ΤΙΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΝΑ ΕΠΩΦΕΛΗΘΟΥΝ ΑΠΟ ΑΥΤΑ.
Το πολλά υποσχόμενο φάρμακο για τον καρκίνο στο πάγκρεας
Από τις επιστημονικές ανακοινώσεις, η μελέτη που ξεχώρισε αφορούσε τον μεταστατικό καρκίνο του παγκρέατος. Πρόκειται για έναν από τους πιο επιθετικούς και δύσκολους καρκίνους που αντιμετωπίζουμε. Για δεκαετίες, η πρωτεΐνη KRAS αποτελούσε έναν εξαιρετικά σημαντικό αλλά ουσιαστικά απροσπέλαστο θεραπευτικό στόχο.
Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε με το daraxonrasib παρουσίασε αποτελέσματα που πολλοί χαρακτήρισαν ιστορικά. Σε ασθενείς των οποίων η νόσος είχε εξελιχθεί μετά από προηγούμενη χημειοθεραπεία, το φάρμακο μείωσε τον κίνδυνο θανάτου κατά 60% σε σύγκριση με τη χημειοθεραπεία και σχεδόν διπλασίασε τη διάμεση συνολική επιβίωση.
ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΟ ΤΟΠΙΟ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ, ΟΠΟΥ ΟΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΕΜΕΝΑΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΕΣ.
Για όσους ασχολούμαστε καθημερινά με αυτούς τους ασθενείς, η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι δύσκολο να αποδοθεί μόνο με αριθμούς. Οι καμπύλες επιβίωσης που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο έδειχναν μια πραγματική αλλαγή στην πορεία της νόσου. Για πρώτη φορά έχουμε την αίσθηση ότι μια νέα θεραπευτική στρατηγική μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το τοπίο σε έναν καρκίνο όπου οι δυνατότητες παρέμβασης παρέμεναν εξαιρετικά περιορισμένες.
Νέα φάρμακα που βασίζονται στη βιοτεχνολογική επανάσταση
Αν η μελέτη στον καρκίνο του παγκρέατος συμβολίζει τη δύναμη της μοριακής ογκολογίας, η δεύτερη μεγάλη καινοτομία του συνεδρίου αφορά τη βιοτεχνολογική επανάσταση που συντελείται στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων.
Τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί θεραπευτικές πλατφόρμες που πριν από μία δεκαετία θα θεωρούνταν σχεδόν επιστημονική φαντασία. Τα antibody-drug conjugates (ADCs), τα bispecific antibodies και τα T-cell engagers αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Τα ADCs συνδυάζουν την ακρίβεια ενός μονοκλωνικού αντισώματος με τη δύναμη ενός αντικαρκινικού φαρμάκου. Τα bispecific antibodies μπορούν να αναγνωρίζουν δύο διαφορετικούς στόχους ταυτόχρονα. Τα T-cell engagers λειτουργούν ως μοριακές γέφυρες που φέρνουν τα Τ-λεμφοκύτταρα σε άμεση επαφή με το καρκινικό κύτταρο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε ένα νέο bispecific ADC που βελτίωσε σημαντικά τόσο τον έλεγχο της νόσου όσο και τη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με μεταστατικό τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού, μία από τις πιο δύσκολες μορφές της νόσου.
Παράλληλα, στον μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα παρουσιάστηκαν νέα δεδομένα για ένα T-cell engager που ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα εναντίον του όγκου και φαίνεται να διατηρεί τη δράση του ακόμη και σε ασθενείς με εγκεφαλικές μεταστάσεις.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν επίσης η εικόνα στον καρκίνο του μαστού. Τα ADCs έχουν πλέον μεταμορφώσει τη θεραπευτική αντιμετώπιση σχεδόν όλων των βιολογικών υποτύπων της νόσου. Αυτό που κάποτε αποτελούσε πειραματική τεχνολογία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της σύγχρονης μαστολογικής ογκολογίας.
Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΥΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΠΛΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ.
Ο ρόλος της άσκησης στον καρκίνο του παχέος εντέρου
Μέσα σε αυτή την καταιγιστική τεχνολογική πρόοδο, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μηνύματα του συνεδρίου αφορούσε κάτι εξαιρετικά απλό: την άσκηση. Για χρόνια η φυσική δραστηριότητα θεωρούνταν μια γενική συμβουλή υγιεινού τρόπου ζωής. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα μάς οδηγούν σε μια διαφορετική θεώρηση. Η μελέτη CHALLENGE επιβεβαίωσε ότι ένα οργανωμένο πρόγραμμα άσκησης μπορεί να βελτιώσει την επιβίωση ασθενών με καρκίνο παχέος εντέρου.
Η σημασία του ευρήματος δεν περιορίζεται στο ίδιο το αποτέλεσμα. Η άσκηση παύει να αποτελεί απλή σύσταση και μετατρέπεται σε θεραπευτική παρέμβαση που μπορεί να ενταχθεί οργανωμένα στο θεραπευτικό πλάνο του ασθενούς. Είναι χαρακτηριστικό ότι πλέον συζητείται η ανάγκη δημιουργίας δομημένων και χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων άσκησης, όπως ακριβώς συμβαίνει με άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Διατροφή, άσκηση και επαρκής βιταμίνη D σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η ιταλική μελέτη DEDiCa, η οποία συνδύασε μεσογειακή δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, καθημερινό γρήγορο περπάτημα και επαρκή επίπεδα βιταμίνης D σε γυναίκες με πρώιμο καρκίνο μαστού.
Η μελέτη δεν απέδειξε ότι η διατροφή θεραπεύει τον καρκίνο. Ανέδειξε όμως κάτι βαθύτερο: ότι ο καρκίνος δεν είναι μόνο το καρκινικό κύτταρο αλλά ένα πολύπλοκο οικοσύστημα, στο οποίο συμμετέχουν ο μεταβολισμός, η φλεγμονή, το ανοσοποιητικό σύστημα και το μικροπεριβάλλον του όγκου. Η βιολογία του ξενιστή έχει σημασία και ο τρόπος ζωής μπορεί να την επηρεάσει.
Η τεχνητή νοημοσύνη στην ογκολογία
Το ASCO 2025 ανέδειξε επίσης τον αυξανόμενο ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στην ογκολογία. Η ανάλυση μοριακών δεδομένων, η ερμηνεία βιολογικών πληροφοριών και η υποστήριξη κλινικών αποφάσεων αποτελούν ήδη πραγματικές εφαρμογές που αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινή πρακτική.
Φεύγοντας από το ASCO 2025, η αίσθηση που αποκομίζει κανείς είναι ότι η ογκολογία εισέρχεται σε μια νέα εποχή. Μια εποχή όπου η πρόοδος δεν μετριέται μόνο από την ανακάλυψη νέων φαρμάκων αλλά από την ικανότητά μας να μετατρέπουμε τη γνώση σε περισσότερο και καλύτερο χρόνο ζωής για τους ασθενείς.
O Hλίας Αθανασιάδης είναι παθολόγος-ογκολόγος.
SLOW MONDAY NEWSLETTER
Θέλεις να αλλάξεις τη ζωή σου; Μπες στη λογική του NOW. SLOW. FLOW.
Κάθε Δευτέρα θα βρίσκεις στο inbox σου ό,τι αξίζει να ανακαλύψεις.
