ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΓΡΟΜΠΑΛΑΚΙ ΠΟΥ ΨΗΛΑΦΗΣΕΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΧΕΙΣ ΣΟΥ

Ένα μικρό γρομπαλάκι στο όσχεο, τον ασκό που περιέχει τους όρχεις, αρκεί για να προκαλέσει άγχος και σκέψεις για το χειρότερο. Πριν σε πιάσει πανικός, μάθε ότι συνήθως πρόκειται για κάποια κύστη, εύρημα αρκετά συχνό μετά από μια ηλικία, που εντοπίζεται συνήθως τυχαία.

Πριν λίγα χρόνια, ένας 30χρονος άντρας παρουσιάστηκε στην ψυχιατρική κλινική νοσοκομείου στο Νέο Δελχί ισχυριζόμενος πως, επί τρεις μήνες, ένας τρίτος όρχις μεγάλωνε ανάμεσα στα πόδια του. Μαζί και η σύζυγός του, διαβεβαίωνε τους γιατρούς και ψυχιάτρους ότι ο ασθενής βρισκόταν σε έντονη ψυχολογική και σεξουαλική δυσφορία αφότου εμφανίστηκε ένα εξόγκωμα στο αριστερό όσχεο, το οποίο μεγάλωσε σταδιακά χωρίς πόνο ή άλλα συμπτώματα.

Η ψυχιατρική αξιολόγηση απέρριψε την ύπαρξη της ψυχικής νόσου, έδειξε όμως πως ο άντρας εμφάνιζε έντονο άγχος από την ιδέα πως κάτι αφύσικο και προβληματικό υπήρχε στο σώμα του. Ακολούθησε φυσική εξέταση και υπερηχογράφημα που έδειξαν ότι υπήρχε μια κύστη 2,3 × 1,7 εκ. στην κεφαλή της επιδιδυμίδας, του λεπτού σωνηνοειδούς οργάνου πίσω από κάθε όρχι, που μεταφέρει τα σπερματοζωάρια στον προστάτη αδένα.

Η κύστη αφαιρέθηκε χειρουργικά, κυρίως για την ψυχική αποσυμφόρηση του νεαρού άντρα. Όπως αναφέρουν οι συγγραφείς του σχετικού επιστημονικού άρθρου, η σύνδεση των όρχεων με την αναπαραγωγική και σεξουαλική υγεία και ταυτότητα μπορεί να κοστίσει έντονα αισθήματα ενοχής και ντροπής σε περίπτωση κάποιας δυσλειτουργίας. Ίσως γι' αυτό ο 30χρονος αποφάσισε να ελέγξει πρώτα μήπως κάτι συμβαίνει στο μυαλό του, αντί να πάει σε έναν γενικό γιατρό ή ανδρολόγο.

Το στίγμα της ψυχικής υγείας είναι βαθιά ριζωμένο στην Ινδία και, όπως φαίνεται, η ίδια ή και χειρότερη είναι η κατάσταση για τη σεξουαλική υγεία, καθώς οι διαταραχές σεξουαλικής υγείας θεωρούνται ντροπή, φρενάροντας την έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία. Σε σχετική έρευνα, το 81% των συμμετεχόντων ανέφερε τουλάχιστον μία διαταραχή σεξουαλικής υγείας, με συχνότερες:

• την αντιλαμβανόμενη κακή ποιότητα του σπέρματος (64,4%),
• την απώλεια λίμπιντο (21%),
• τις ενοχές γύρω από τον αυνανισμό (20,8%).

Οι κύστεις στο όσχεο είναι καλοήθεις, συχνές και τις περισσότερες φορές δεν χρειάζονται θεραπεία. iStock

Για να επανέλθουμε στο πρόβλημα που ταλαιπώρησε τον 30χρονο, οι συγγραφείς σημειώνουν πως τέτοιες κύστεις είναι καλοήθεις, συχνές και τις περισσότερες φορές δεν χρειάζονται θεραπεία. Ωστόσο, μπορεί να προκαλούν άγχος, πόνο, κοινωνικές και σεξουαλικές δυσκολίες.

Τι είναι η κύστη όρχεων και επιδιδυμίδων

Η κύστη όρχεων και επιδιδυμίδων είναι μια συχνή και καλοήθης κατάσταση του οσχέου, με παγκόσμιο επιπολασμό 5%-25%. Πιθανώς σχετίζεται με ορμονικούς ή αναπτυξιακούς παράγοντες, ωστόσο δεν γνωρίζουμε τα ακριβή αίτια. Συνήθως δεν δίνει συμπτώματα και γίνεται αντιληπτή ως μικρό, μαλακό γρομπαλάκι στο όσχεο.

Οι συχνότερες καλοήθεις μάζες του οσχέου είναι οι:

• Υδροκήλη. Η υδροκήλη είναι συγκέντρωση υγρού μέσα στον σάκο που περιβάλλει τον όρχι. Μπορεί να εμφανιστεί σε νεογνά λόγω συγγενούς ανατομικής επικοινωνίας, αλλά και σε ενήλικες χωρίς σαφή αιτία. Στην ενήλικη ζωή μπορεί να οφείλεται σε ήπια φλεγμονή, τραυματισμό ή απλώς διαταραχή της ισορροπίας παραγωγής και απορρόφησης υγρού στην περιοχή. Το βασικό χαρακτηριστικό της είναι η ομαλή αύξηση του όγκου στο όσχεο, χωρίς πόνο στις περισσότερες περιπτώσεις.
• Σπερματοκήλη Η σπερματοκήλη είναι μια κύστη με υγρό που περιέχει σπερματοζωάρια, γι' αυτό και περιγράφεται ως γαλακτώδες ή θολό. Σχηματίζεται στην κεφαλή της επιδιδυμίδας.
• Κύστη επιδιδυμίδας. Η κύστη επιδιδυμίδας περιέχει καθαρό, ορώδες υγρό χωρίς σπερματοζωάρια και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο της επιδιδυμίδας.

Ο εντοπισμός της γίνεται κυρίως σε τυχαίους ελέγχους, στην ψηλάφηση ή στο υπερηχογράφημα και, σε περίπτωση που εμφανιστεί πόνος, ευαισθησία κατά την ψηλάφηση ή απότομη αύξηση μεγέθους, είναι πιθανό να υπάρχει φλεγμονή ή άλλη επιπλοκή (συστροφή) που χρειάζεται ιατρική εξέταση.

Οι γιατροί της Mayo Clinic συστήνουν την τακτική αυτοεξέταση των όρχεων, ιδανικά μια φορά των μήνα, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές αλλαγές, όπως διογκώσεις, ογκίδια ή νέες μάζες στην περιοχή. iStock

Πώς γίνεται η διάγνωση και θεραπεία

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με υπερηχογράφημα οσχέου, το οποίο βοηθά να διαχωριστούν οι καλοήθεις κύστεις από πιο σοβαρές παθήσεις, όπως επιμόλυνση, καρκίνος κ.λπ. Οι κύστεις απεικονίζονται ως λεπτοτοιχωματικοί σχηματισμοί γεμάτοι υγρό, ενώ το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει και αν υπάρχει σπέρμα ή αίμα στο εσωτερικό τους.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται θεραπεία, παρά μόνο παρακολούθηση. Μόνο αν η κύστη μεγαλώσει σημαντικά, προκαλεί πόνο ή επηρεάζει την καθημερινότητα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αφαίρεση. Η αναρρόφηση με βελόνα συνήθως αποφεύγεται, επειδή οι κύστεις συχνά επανεμφανίζονται.

Επίσης, οι περισσότερες καλοήθεις κύστεις δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα, με εξαίρεση τις μεγάλες ή επιπλεγμένες σπερματοκήλες και επεμβάσεις στην επιδιδυμίδα, όπου υπάρχει θεωρητικός κίνδυνος βλάβης της οδού μεταφοράς του σπέρματος. Για τον λόγο αυτό, η απόφαση για χειρουργείο γίνεται εξατομικευμένα, ειδικά σε νεότερους άνδρες.

Κάνε ψηλάφηση μια φορά τον μήνα

Οι γιατροί της Mayo Clinic συστήνουν την τακτική αυτοεξέταση των όρχεων, ιδανικά μια φορά των μήνα, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα πιθανές αλλαγές, όπως διογκώσεις, ογκίδια ή νέες μάζες στην περιοχή. Κάθε νέο εύρημα θα πρέπει να ελέγχεται, πολύ περισσότερο αν υπάρχει έντονος πόνος, σκληρή μάζα μέσα στον όρχι, ταχεία αύξηση μεγέθους, ερυθρότητα και πυρετός. Αντιθέτως, οι καλοήθεις μάζες είναι κατά βάση μαλακές ή ελαστικές στην αφή, μετακινούνται ελαφρά μέσα στο όσχεο, δεν προκαλούν πόνο και αναπτύσσονται αργά.

Οι περισσότερες καλοήθεις κύστεις δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα, με εξαίρεση τις μεγάλες ή επιπλεγμένες σπερματοκήλες και επεμβάσεις στην επιδιδυμίδα. iStock

Πώς να κάνεις αυτοεξέταση στους όρχεις

Η καλύτερη στιγμή είναι κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ένα ζεστό μπάνιο ή ντους, καθώς η θερμότητα χαλαρώνει το όσχεο και διευκολύνει την ψηλάφηση.

• Στάσου μπροστά σε έναν καθρέφτη και έλεγξε αν υπάρχει εμφανές πρήξιμο ή αλλαγή στο δέρμα του οσχέου.
• Εξέτασε κάθε όρχι ξεχωριστά, χρησιμοποιώντας και τα δύο χέρια. Τοποθέτησε τον δείκτη και το μεσαίο δάχτυλο κάτω από τον όρχι και τους αντίχειρες επάνω του.
• Κύλησε απαλά τον όρχι ανάμεσα στα δάχτυλα, ελέγχοντας για σκληρίες, ογκίδια ή αλλαγές στην υφή.

Οι φυσιολογικοί όρχεις είναι συνήθως λείοι, ελαφρώς σφιχτοί και ωοειδούς σχήματος. Είναι επίσης φυσιολογικό ο ένας να είναι ελαφρώς μεγαλύτερος ή να βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από τον άλλον. Πίσω και πάνω από κάθε όρχι θα ψυλαφήσεις την επιδιδυμίδα.

Παρότι η τακτική αυτοεξέταση βοηθά τον άντρα να εξοικειωθεί με το σώμα του και να αναγνωρίζει πιο εύκολα οποιαδήποτε αλλαγή χρειάζεται έλεγχο, δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση από γιατρό ή τον υπερηχογραφικό έλεγχο όποτε κρίνεται απαραίτητος.