ΤΙ ΜΑΡΤΥΡΑ ΤΟ BRAIN FREEZE ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ;

Το brain freeze δεν είναι απλώς ένας στιγμιαίος πονοκέφαλος από το παγωτό. Οι νευρολόγοι εξηγούν τι συμβαίνει στον εγκέφαλο και γιατί συνδέεται με τις ημικρανίες.

Λαχταράς ένα δροσερό παγωτάκι όταν έχεις ψηθεί από τη ζέστη, όμως με το που τρως την πρώτη μπουκιά νιώθεις σα να σου κάρφωσαν στον εγκέφαλο έναν σταλαχτίτη. Μένεις κυριολεκτικά «παγωτό» για μερικά δευτερόλεπτα –αναρωτιέσαι αν θα επιζήσεις– και μετά συνέρχεσαι και συνεχίζεις να τρως το παγωτό σου κανονικά. Τι έχει συμβεί;

H Amaal Starling, νευρολόγος στη Mayo Clinic, λέει πως το «ο πονοκέφαλος λόγω παγωτού είναι πολύ, πολύ συχνός. Και είναι ακίνδυνος – είναι κάτι που έρχεται και φεύγει». Έχει, όμως, μεγάλη ιστορία και πολλά να πει για την υγεία αυτού που το παθαίνει.

Γιατί παθαίνουμε brain freeze;

Ο πονοκέφαλος από κρύο ερέθισμα, όπως είναι η επιστημονική ονομασία του, συμβαίνει λόγω της ταχείας ψύξης του ουρανίσκου ή και του πίσω μέρους του λαιμού. Τα αιμοφόρα αγγεία στην περιοχή τη στιγμή εκείνη συρρικνώνονται απότομα και μετά αναγκάζονται να διογκωθούν ξανά για να αποκαταστήσουν την κυκλοφορία του αίματος.

Οι ίνες πόνου στα τοιχώματα αυτών των αιμοφόρων αγγείων τροφοδοτούν το τρίδυμο νεύρο, που είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των σημάτων πόνου από το μέτωπο μέχρι το κάτω μέρος του προσώπου, γι’ αυτό ο στιγμιαίος αυτός πόνος συμβαίνει στο μέτωπο ή στον εγκέφαλο και όχι μέσα στο στόμα.

iStock

Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι τα πολύ κρύα φαγητά ή ποτά μπορεί ακόμα και να προκαλέσουν ταχυπαλμία –αίσθημα παλμών ή ένα σφίξιμο στο στήθος–, ειδικά σε άνδρες μέσης ηλικίας.

Η Straling λέει πως για να αποφευχθεί το brain freeze, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να καταναλώνεις παγωμένα φαγητά ή ποτά κάπως… σταδιακά. Δίνοντας λίγο χρόνο στον ουρανίσκο να ζεσταθεί, ανάμεσα στις γουλιές ή τα δαγκώματα, ο πόνος θα μπορέσει να αποτραπεί.

Αν δεν έδωσες αυτόν τον χρόνο και έπαθες brain freeze (σε όλους έχει κάποια στιγμή συμβεί), υπάρχουν τρόποι να το ξεπεράσεις μια ώρα αρχύτερα:

• Χρησιμοποίησε την κάτω πλευρά της γλώσσας σου για να ζεστάνεις ξανά τον ουρανίσκο σου.
• Αν είναι και η γλώσσα σου πολύ παγωμένη, τρίψε τον ουρανίσκο σου με τον αντίχειρα ή πιες ένα ζεστό ρόφημα.

Πώς συνδέεται το brain freeze με τις ημικρανίες

Μια εύλογη απορία είναι γιατί κάποιοι παθαίνουν brain freeze και άλλοι όχι. Την απάντηση δίνει σε άρθρο η Irene Toldo, καθηγήτρια παιδονευρολογίας και ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα, η οποία μαζί με την ομάδα της διεξήγαγε για τέσσερις δεκαετίες επιστημονική μελέτη πάνω στους πονοκεφάλους του παγωτού.

Συνθέτοντας έρευνες από όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων μελετών σε χιλιάδες μαθητές στην Ταϊβάν, τη Γερμανία και τον Καναδά, και σε δεκάδες ενήλικες που πάσχουν από ημικρανίες στη Βραζιλία, την Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η Toldo εντόπισε κάποια μοτίβα:

To brain freeze είναι κληρονομικό

Αυτό τουλάχιστον έδειξε η έρευνα: Αν οι γονείς σου το πάθαιναν, πιθανότατα το παθαίνεις κι εσύ (οι επιστήμονες, βέβαια, δεν έχουν εντοπίσει γονίδια που μπορεί να ευθύνονται γι’ αυτή τη σύνδεση).

Εμφανίζεται συχνότερα σε όσους υποφέρουν από ημικρανίες

Η έρευνα έδειξε πως αν κανείς έχει πονοκεφάλους που δεν συνδέονται με παγωτό και κρίσεις ημικρανίας που ίσως διαρκούν ώρες ή και μέρες, μπορεί να παθαίνει brain freeze συχνότερα και πιο έντονα. Μικρή μελέτη της δεκαετίας του 1970 έδειξε πως το 93% των ανθρώπων που έπασχαν από κρίσεις ημικρανίας είχαν επίσης πονοκεφάλους από παγωτό, οι περισσότεροι από αυτούς με μέτρια έως σοβαρή ενόχληση. Μόνο το ένα τρίτο των ανθρώπων που δεν έπασχαν από ημικρανία είχαν βιώσει πονοκέφαλο από παγωτό.

Canon R5 iStock

Η Starling, λοιπόν, λέει πως αν εσύ ή το παιδί σου υποφέρετε συχνά από brain freeze, ίσως αξίζει να αναλογιστείτε το ιστορικό των πονοκεφάλων σας και να ρίξετε μια δεύτερη ματιά σε όσους δεν οφείλονται σε αυτό. Όπως σημειώνει: «Αυτό που μπορεί να έχετε αποδεχτεί ως φυσιολογικό μπορεί να είναι μια σοβαρή αλλά θεραπεύσιμη πάθηση που θα πρέπει να εξετάσετε. Μία στις έξι γυναίκες έχει ημικρανία, ένα στα έντεκα παιδιά έχει ημικρανία και ένας στους 10 άντρες έχει ημικρανία. Και πάνω από το 50% των ανθρώπων που έχουν ημικρανία δεν έχουν μιλήσει ποτέ σε γιατρό για τα συμπτώματά τους. Όμως υπάρχει διάγνωση και διαθέσιμη θεραπεία».

Σε κάθε περίπτωση, το τρίδυμο νεύρο επηρεάζεται και από το brain freeze και από τις ημικρανίες.

«Αυτό δεν σημαίνει πως τα άτομα που παθαίνουν brain freeze πρέπει να σταματήσουν να τρώνε παγωτό, για να μην κινδυνεύσουν από ημικρανία. Σημαίνει, όμως, πως θα πρέπει η κάθε μπουκιά τους να είναι πιο αργή, για να μην παγώνει ο ουρανίσκος τους απότομα», καταλήγει η ίδια.