ΤΟ ΤΡΕΜΟΥΛΟ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ

O τρόμος στο χέρι συνήθως μας παραπέμπει στη νόσο του Πάρκινσον. Υπάρχει, όμως, το ενδεχόμενο να πρόκειται για δυστονία, μια υποδιαγνωσμένη διαταραχή της κίνησης που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Διάβασε όσα πρέπει να γνωρίζεις.

Όταν σκεφτόμαστε διαταραχές της κίνησης, οι τρόμοι που συνδέονται με τη νόσο του Πάρκινσον είναι συνήθως το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό. Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλες, εξίσου εξουθενωτικές αλλά πολύ λιγότερο γνωστές καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής όσων ζουν με αυτές.

Μια τέτοια διαταραχή του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι η δυστονία. Ο όρος περιλαμβάνει μια μεγάλη ομάδα διαταραχών της κίνησης, κατά τις οποίες οι μύες του σώματος συσπώνται ακούσια, προκαλώντας επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις. Το αποτέλεσμα είναι ανώμαλες στάσεις του σώματος, που οφείλονται είτε σε μυϊκούς σπασμούς είτε σε αυξημένο μυϊκό τόνο.

Η δυστονία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία και εκτιμάται ότι επηρεάζει τουλάχιστον το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, αναφέρουν οι φυσικοθεραπεύτριες Ναταλία Μπραντίν ντε λα Κρουζ και Λορένα Μορθίγιο Μαρτίνεθ από το Πανεπιστήμιο Σαν Χόρχε και η καθηγήτρια Σάντρα Κάλβο από το Πανεπιστήμιο της Σαραγόσα.

Η δυστονία τείνει να επιδεινώνεται με την κόπωση, το στρες και τις αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις, αλλά βελτιώνεται κατά τη διάρκεια του ύπνου και με τη χαλάρωση. Η έντασή της μπορεί επίσης να μειωθεί με τη χρήση «αισθητηριακών τεχνασμάτων», δηλαδή εκούσιων κινήσεων, όπως το άγγιγμα του πηγουνιού ή των φρυδιών, ή η τοποθέτηση μιας οδοντογλυφίδας στο στόμα ή ενός κασκόλ γύρω από τον λαιμό.

Οι πιθανές αιτίες της

Η δυστονία μπορεί να προκληθεί από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων:

• Μπορεί να είναι κληρονομική, ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων γενετικών μεταλλάξεων που επηρεάζουν τη μετάδοση της ντοπαμίνης ή τα κυκλώματα των βασικών γαγγλίων του εγκεφάλου.
• Υπάρχει επίσης η δευτερογενής δυστονία, η οποία προκαλείται από δομικές βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστημα (π.χ. λόγω τραύματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, όγκων), από έκθεση σε φάρμακα ή από μεταβολικές και εκφυλιστικές ασθένειες.
• Τέλος, υπάρχει η ιδιοπαθής δυστονία, δηλαδή όταν η προέλευση παραμένει άγνωστη, η οποία είναι η πιο συχνή μορφή.

iStock

Οι μορφές της δυστονίας

Οι διάφορες μορφές δυστονίας ταξινομούνται με κριτήριο την έκταση του σώματος που επηρεάζουν σε βασικές κατηγορίες.

• Εστιακές: όταν πλήττουν μία συγκεκριμένη και σχετικά περιορισμένη περιοχή του σώματος, όπως ένα μέλος.
• Τμηματικές: όταν επηρεάζουν μία ευρύτερη αλλά συνεχόμενη περιοχή, περιλαμβάνοντας δύο ή περισσότερα γειτονικά μέρη του σώματος, όπως για παράδειγμα τον αυχένα και ένα χέρι ή τη στοματική περιοχή.
• Γενικευμένες: όταν επηρεάζεται το μεγαλύτερο μέρος του σώματος, συμπεριλαμβανομένου του κορμού και των άκρων.
• Πολυεστιακές: όταν τα συμπτώματα εκδηλώνονται σε δύο ή περισσότερες μη γειτονικές περιοχές.
• Ημιδυστονίες: όταν τα συμπτώματα περιορίζονται αποκλειστικά στη μία πλευρά του σώματος.

iStock

Η πιο συχνή μορφή της διαταραχής στους ενήλικες είναι η εστιακή δυστονία και μέσα σε αυτή την κατηγορία η πιο συχνή είναι η αυχενική δυστονία (το λεγόμενο ραιβόκρανο), κατά την οποία το κεφάλι παίρνει αφύσικη θέση και συχνά συνοδεύεται από τρόμο.

Ένας ακόμα κοινός τύπος εστιακής δυστονίας είναι ο βλεφαρόσπασμος, δηλαδή ακούσιες κινήσεις των μυών των βλεφάρων, που οδηγούν σε υπερβολικό βλεφάρισμα ή ακούσιο κλείσιμο των ματιών. Υπάρχει επίσης η δυστονία άκρων, όπως ο σπασμός του γραφέα (γραφόσπασμος), που εμφανίζεται ως υπερέκταση ή κάμψη του καρπού και των δακτύλων και ενεργοποιείται από επαναλαμβανόμενες δραστηριότητες, όπως το γράψιμο. Υπάρχει ακόμα και η λαρυγγική δυστονία, που προκαλεί δυσκολίες στην ομιλία, λόγω της ανώμαλης λειτουργίας των μυών του λάρυγγα.

iStock

Αντιμετώπιση της δυστονίας

Αν και η δυστονία δεν έχει θεραπεία, υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ύπαρξη μιας διεπιστημονικής ομάδας επαγγελματιών, που περιλαμβάνει νευρολόγους, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές και ψυχολόγους με εξειδίκευση στις διαταραχές κίνησης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η φυσικοθεραπεία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Εστιάζει στην αύξηση της κινητικότητας, στη μείωση του πόνου και στη διαχείριση των ακούσιων κινήσεων. Μέσα από εξατομικευμένες παρεμβάσεις, συμβάλλει στη βελτίωση της λειτουργικότητας και προσφέρει μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην καθημερινότητα των ασθενών.

Ορισμένοι από τους σύγχρονους τομείς ενδιαφέροντος στην έρευνα για τη δυστονία περιλαμβάνουν την ανάπτυξη γενετικών μελετών, νέων φαρμακολογικών θεραπειών και παρεμβάσεων εγκεφαλικής διέγερσης.