«ONE PIECE»: ΤΟ MANGA ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Από τις σελίδες ενός ιαπωνικού κόμικ, η πειρατική σημαία του «One Piece» πέρασε σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και έγινε σύμβολο νεανικής αντίστασης.

Εικόνες από τις καλοκαιρινές συναυλίες του Θανάση Παπακωνσταντίνου. Αυτές ξεπήδησαν στο μυαλό μου την πρώτη φορά που είδα στιγμιότυπα από τις διαμαρτυρίες που συντάραξαν το Νεπάλ και την Ινδονησία το 2025. Οι πειρατικές σημαίες που ξεχώριζαν μέσα στο πλήθος σε αυτές τις τόσο διαφορετικές συνθήκες έκαναν ξεκάθαρη και στις δύο περιπτώσεις την ανάγκη των ανθρώπων για έναν κόσμο διαφορετικό.

Κι αν οι millennials κυματίζαμε την κλασική ασπρόμαυρη πειρατική σημαία ως ένδειξη διαμαρτυρίας, η Gen Z υψώνει τη μαύρη σημαία του νεαρού πειρατή Monkey D. Luffy και του πληρώματός του. Πρόκειται για τους Πειρατές με τα Ψάθινα Καπέλα, από την ιαπωνική σειρά manga «One Piece», που αμφισβητούν μια διεφθαρμένη και καταπιεστική Παγκόσμια Κυβέρνηση.

«Αυτό που ξεκίνησε πριν από σχεδόν τρεις δεκαετίες ως το έμβλημα ενός φανταστικού πληρώματος πειρατών έχει μετατραπεί σήμερα σε ένα ισχυρό σύμβολο νεανικής αντίστασης», αναφέρει η Nuurrianti Jalli, Επίκουρη Καθηγήτρια στη Σχολή Media and Strategic Communications του Oklahoma State University. «Η διάδοση της νεκροκεφαλής (Jolly Roger) των Πειρατών με τα Ψάθινα Καπέλα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η Gen Z αναδιαμορφώνει το πολιτισμικό λεξιλόγιο της διαφωνίας».

Η ποπ κουλτούρα ως πολιτική έκφραση

Το «One Piece» γεννήθηκε μαζί με τη Gen Z. Δημιουργήθηκε το 1997 από τον Ιάπωνα καλλιτέχνη manga Eiichiro Oda και έκτοτε έχει πουλήσει περισσότερα από 500 εκατ. αντίτυπα, κατακτώντας μάλιστα Ρεκόρ Γκίνες για την εκδοτική του επιτυχία.

Λογικό, λοιπόν, για τους θαυμαστές του η παράξενη νεκροκεφαλή με το πλατύ χαμόγελο και το ψάθινο καπέλο να αποτελεί έμβλημα ανυπακοής και αποφασιστικότητας. Η διαρκής αναζήτηση της ελευθερίας, η υπέρβαση φαινομενικά ανυπέρβλητων εμποδίων, βρίσκουν απήχηση σε νέους ανθρώπους που ζουν μέσα σε πολιτικά περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από διαφθορά, ανισότητα και αυταρχισμό.

«Η ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΑΠΗΧΗΣΗ ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΑΠΟ ΜΟΝΗ ΤΗΣ. Η ΣΗΜΑΙΑ ΤΟΥ "ONE PIECE" ΡΙΖΩΣΕ ΕΠΕΙΔΗ ΜΙΛΗΣΕ ΓΙΑ ΥΠΑΡΚΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΔΙΚΙΕΣ»

Η σημαία άρχισε να εμφανίζεται τα τελευταία χρόνια σε διαδηλώσεις σε όλο τον κόσμο, από το Παρίσι και τη Ρώμη μέχρι την Τζακάρτα και τη Νέα Υόρκη. Όμως, οι περισσότεροι τη γνωρίσαμε τον Αύγουστο του 2025, όταν διαδηλωτές στην Ινδονησία την υιοθέτησαν για να εκφράσουν την απογοήτευσή τους από τις κυβερνητικές πολιτικές και τη δυσαρέσκειά τους απέναντι στη διαφθορά και την κοινωνική ανισότητα, εξηγεί η ειδικός. Οι έντονες αντιδράσεις των αρχών, αντί να ανακόψουν την ορμή της, προσέλκυσαν ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στο σύμβολο.

Διαδηλωτής έξω από την έδρα του ΟΗΕ κατά τη διάρκεια της ομιλίας του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, Σεπτέμβριος 2025, Νέα Υόρκη. AP Photo/Ted Shaffrey

Το «One Piece» κομμάτι της Gen Z

Η ταχύτητα με την οποία η νεκροκεφαλή του «One Piece» εξαπλώθηκε πέρα από τα σύνορα αντανακλά την ψηφιακή ανατροφή της Gen Z, καθώς πρόκειται για την πρώτη γενιά που μεγάλωσε online. Φυσικό επακόλουθο η πολιτική της επικοινωνία να βασίζεται σε κοινότητες που σχηματίζονται και δρουν μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

«Η αλληλεγγύη σε αυτό το πλαίσιο δεν απαιτεί κομματική ένταξη ή ιδεολογική ταύτιση. Αντίθετα, στηρίζεται σε κοινές πολιτισμικές αναφορές. Ένα meme, μια χειρονομία ή μια σημαία μπορούν να μεταφέρουν άμεσα νόημα πέρα από γλωσσικά, θρησκευτικά ή γεωγραφικά όρια», διευκρινίζει η Jalli.

Τα social media δίνουν σε αυτή την αλληλεγγύη εμβέλεια και ταχύτητα. Βίντεο Ινδονήσιων διαδηλωτών που κυμάτιζαν τη σημαία αναπαράχθηκαν στο TikTok και το Instagram, φτάνοντας σε ακροατήρια πολύ πέρα από το αρχικό τους πλαίσιο.

Διαμαρτυρία έξω από μία από τις εγκαταστάσεις της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ, Οκτώβριος 2025, Πόρτλαντ. AP Photo/Jenny Kane

Η μυθοπλασία μπαίνει στη ζωή

Η σημαία του «One Piece» δεν είναι το μοναδικό πολιτισμικό σύμβολο που επανανοηματοδοτήθηκε ως έμβλημα αντίστασης. Αρκεί κανείς να θυμηθεί τις διαμαρτυρίες σε Βρετανία και Γαλλία το 2015, όταν οι άνθρωποι φορούσαν μάσκες με το πρόσωπο του Guy Fawkes. «Στη Χιλή και τη Βηρυτό, διαδηλωτές φόρεσαν μάσκες του Joker ως οπτική συντομογραφία της οργής απέναντι στη διαφθορά και την ανισότητα», συμπληρώνει η Jalli.

Πού οφείλεται η αναγωγή πολιτισμικών συμβόλων σε σύμβολα αντίσταση; «Η πολιτισμική απήχηση δεν αρκεί από μόνη της. Η σημαία του "One Piece" ρίζωσε επειδή μίλησε για υπαρκτές κοινωνικές αδικίες», απαντά. «Για τους σημερινούς νέους ακτιβιστές, ο πολιτισμός και η πολιτική είναι αδιαχώριστα. Και η ψηφιακή τους εμπειρία έχει διαμορφώσει μια γενιά που εκφράζει τη δυσαρέσκεια, την οργή και την ελπίδα της μέσα από σύμβολα που ταξιδεύουν γρήγορα και μένουν».