ΠΕΙΝΑΣ ΟΝΤΩΣ Ή ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΙΣ; ΤΑ 7 ΕΙΔΗ ΠΕΙΝΑΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΜΠΕΡΔΕΥΟΥΝ

Πριν σπεύσεις στην κουζίνα με την παραμικρή αίσθηση πείνας, περίμενε λίγο και συντονίσου με το «μέσα» σου για να διαπιστώσεις ποιον τύπο νιώθεις πραγματικά.

Η βιομηχανία τροφίμων έχει εδώ και χρόνια αφιερώσει τεράστιο μέρος έρευνας στο να διαπιστώσει ποια ακριβώς σήματα στέλνει το σώμα μας στον εγκέφαλο όταν πεινάμε, ώστε να δημιουργήσει προϊόντα με το ίδιο εφέ: να τα κοιτάς και να σου ανοίγει αυτόματα η όρεξη. Τα χρώματα στις συσκευασίες των σνακ, για παράδειγμα, ή οι φωτογραφίες έξω από τα πακέτα των κατεψυγμένων δεν έχουν επιλεγεί τυχαία. Την ίδια ώρα, οι διαφημίσεις που προβάλλονται ακατάσχετα στις οθόνες μας έρχονται να ενισχύσουν αυτή τη «μηχανορραφία». Κακά τα ψέματα, μέσα από το TikTok και το Instagram ενημερωθήκαμε ότι η σοκολάτα Ντουμπάι μπορεί «να μας αλλάξει τη ζωή».

Όλος αυτός ο «θόρυβος» συχνά μπερδεύει το σώμα μας κάνοντάς το να πιστεύει ότι πεινάει, ενώ μπορεί να μην είναι καθόλου έτσι. Όπως εξηγεί στο βιβλίο «Mindful Eating» η Jan Chozen-Bays, παιδίατρος με ειδίκευση στην ενσυνείδητη διατροφή, υπάρχει μεν η σωματική πείνα, αυτή η ενόχληση στο στομάχι, η εξάντληση, ο πονοκέφαλος, όμως υπάρχουν και μερικές ακόμα αισθήσεις που μασκαρεύονται ως πείνα και μας οδηγούν χωρίς πραγματικό λόγο στο ψυγείο.

Με το να μειώσουμε την ποσότητα του φαγητού που τρώμε πιθανότατα θα κάνουμε ένα πολύ μεγάλο δώρο στην υγεία και τη μακροζωία μας, έχει εξηγήσει σε προηγούμενο άρθρο ο επιγενετιστής Bruce Lipton.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε, λοιπόν, αν πραγματικά πεινάμε, αν απλά έχουμε συνηθίσει να τρώμε μια συγκεκριμένη ώρα ή αν νιώθουμε ότι μας αξίζει μια μεγάλη σοκολάτα που θα μας τονώσει τη διάθεση, επειδή είμαστε στρεσαρισμένοι ή λυπημένοι; Και τι πρέπει να κάνουμε τότε;

Πώς θα ξεχωρίζεις ποιο από τα 7 είδη πείνας σε διακατέχει;

Η Chozen-Bays λέει πως αν καταφέρουμε να αφυπνίσουμε την συνείδησή μας γύρω από τη διατροφή μας, θα μπορούμε να κάνουμε πιο συνειδητές επιλογές σχετικά με το τι θα φάμε και πότε. Αφύπνιση σημαίνει, μεταξύ άλλων, να μπορείς να ξεχωρίσεις από ποιο σημείο της ανατομίας σου προέρχεται η πείνα σου: τα μάτια, τη μύτη, το στόμα, το στομάχι, τα κύτταρα, τον νου ή την καρδιά; Η ίδια εξηγεί:

Η πείνα των ματιών

Μας διεγείρει ιδιαίτερα η όραση, επομένως ένα όμορφα παρουσιασμένο γεύμα ή μια λιχουδιά διεγείρει περισσότερο το μάτι από έναν κουβά που θα έχει πεταμένα μέσα τα ίδια ακριβώς υλικά.

Pexels Mart Production

Για να ικανοποιηθεί αυτού του είδους η πείνα χρειάζεται να κοιτάζουμε το φαγητό μας όταν το τρώμε, να το παρατηρούμε και να αντιλαμβανόμαστε τι περιέχει η κάθε μας μπουκιά, ώστε να την εκτιμάμε. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί αν, για παράδειγμα, συνηθίζουμε να τρώμε μπροστά στην τηλεόραση ή τον υπολογιστή.

Η πείνα της μύτης

Τα περισσότερα από αυτά που θεωρούμε γεύση είναι στην πραγματικότητα όσφρηση. Η αίσθηση της όσφρησης είναι πολύ πιο λεπτή από αυτή της γεύσης, οπότε είναι αναπόφευκτο όταν διεγείρεται από γαργαλιστικές μυρωδιές φαγητού να μας ανοίγει η όρεξη.

Pexels Ffawdyy

Αυτού του είδους η πείνα ικανοποιείται αν μπορέσουμε να απομονώσουμε τις δύο αισθήσεις, τη γεύση και την όσφρηση, και να κάνουμε ένα διάλειμμα πριν φάμε για να εισπνεύσουμε πραγματικά τα αρώματα του φαγητού μας.

Η πείνα του στόματος

Αυτό που θεωρούμε «νόστιμο» συχνά καθορίζεται από κοινωνικούς παράγοντες ή από τον τρόπο που μεγαλώσαμε. Δεν θα ξεχάσω πόσο επέμενε ο σερβιτόρος στην ψησταριά ενός χωριού της Αιτωλοακαρνανίας να δοκιμάσουμε ένα κρέας με το όνομα «ματιά», το οποίο θεωρείται τοπική λιχουδιά, και την έκφραση αηδίας στα πρόσωπά μας όταν τελικά το γευτήκαμε (πρόκειται για χοιρινό έντερο γεμιστό με συκωτάκια, ρύζι, μπαχαρικά και ενίοτε σταφίδες).

Με τον ίδιο τρόπο, στην κουλτούρα μας δεν νοείται να φάμε τηγανητές κατσαρίδες, όμως συνηθίζουμε το κοκορέτσι που άλλοι λαοί δεν θα το άγγιζαν.

iStock

Η πείνα αυτή μπορεί να ικανοποιηθεί αν γίνουμε πιο «ανοιχτοί» και φιλοπερίεργοι στις γεύσεις και τις υφές στο στόμα μας, ακόμα κι αν δεν είναι από αυτές που συνηθίζουμε να τρώμε.

Η πείνα του στομαχιού

Πρόκειται για την πιο αναγνωρίσιμη πείνα, αφού το ίδιο το στομάχι σε τραβάει. Ωστόσο, λέει η Chozen-Bays, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σώμα σου χρειάζεται τροφή. «Οι στομαχικές αυτές ενοχλήσεις μπορεί να είναι απλά "συνήθεια" και να συνδέονται με το ότι έχουμε εκπαιδεύσει το σώμα μας να δέχεται τροφή μια συγκεκριμένη ώρα. Χρειάζεται εκπαίδευση για να μπορέσουμε να αισθανθούμε πότε αυτό που νιώθουμε στο στομάχι είναι πραγματικά πείνα».

Τι άλλο μπορεί να είναι; Η Chozen-Bays λέει ότι δεν είναι δύσκολο να μπερδέψουμε το άγχος ή τη νευρικότητα με πείνα. Αν συνηθίζουμε να τσιμπολογάμε κάτι όταν έχουμε στρες και μετά να αγχωνόμαστε για τη διατροφή μας, όλο αυτό μας οδηγεί σε μια επικίνδυνη σπείρα συναισθηματικής υπερφαγίας.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕΝ Η ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΠΕΙΝΑ, ΟΜΩΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΕΣ ΑΚΟΜΑ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΜΑΣΚΑΡΕΥΟΝΤΑΙ ΩΣ ΠΕΙΝΑ ΚΑΙ ΜΑΣ ΟΔΗΓΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟ ΨΥΓΕΙΟ.

Για να μάθουμε να ξεχωρίζουμε πότε πρόκειται πραγματικά για πείνα, χρειάζεται να «ακούμε» τα σημάδια του στομαχιού και να εξοικειωνόμαστε με αυτά. Ας καθυστερήσουμε λίγο να φάμε τις στιγμές εκείνες κι ας σκεφτούμε πόσο πεινάμε από το 1 έως το 10. Λίγη ώρα μετά, ας κάνουμε ξανά την ίδια ερώτηση στον εαυτό μας.

Η πείνα των κυττάρων

Αυτό ίσως το έχεις ξανακούσει ως «hangry»: Όταν τα κύτταρά μας χρειάζονται θρεπτικά συστατικά, μπορεί να αισθανόμαστε ευερεθιστότητα, κούραση ή πονοκέφαλο. Η κυτταρική πείνα είναι ένας από τους πιο δύσκολους τύπους πείνας που μπορεί να αισθανθούμε, παρόλο που είναι και ο πιο αυθεντικός. Όταν ήμασταν παιδιά, γνωρίζαμε διαισθητικά πότε χρειαζόμασταν να φάμε και τι λαχταρούσε το σώμα μας – είναι ένας από τους λόγους που τα μωρά κλαίνε. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, χάσαμε αυτή την ικανότητα.

Όπως λέει η Jan Chozen-Bays, «το να μάθουμε να ακούμε την κυτταρική πείνα είναι η κύρια δεξιότητα της ενσυνειδητότητας». Μέσω της ενσυνειδητότητας μπορούμε να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση των επιθυμιών του σώματός μας για συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά και να αναπτύξουμε ένα μέρος της εσωτερικής σοφίας που είχαμε όταν ήμασταν παιδιά.

Η πείνα του νου

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μάς έχει κάνει πολύ αγχώδεις με το φαγητό. Επηρεαζόμαστε συνεχώς από την εκάστοτε διατροφική μόδα, τις τελευταίες διατροφικές οδηγίες ή τις διάφορες ερευνητικές εργασίες που λένε τι μας κάνει καλό και τι όχι. Όλα αυτά φιμώνουν την εσωτερική μας φωνή που μας λέει ότι ένα είδος φαγητού είναι καλό ή κακό. Δυσκολευόμαστε, λοιπόν, να εντοπίσουμε τα φυσικά σημάδια του σώματός μας. «Το μυαλό είναι πολύ δύσκολο να ικανοποιηθεί, καθώς είναι άστατο και πάντα θα βρίσκει κάτι νέο για να επικεντρωθεί, αν ικανοποιηθεί μία μας επιθυμία», σημειώνει η Chozen-Bays.

Pexels Ron Lach

Η ενσυνειδητότητα μπορεί και εδώ να βοηθήσει στην ηρεμία του νου και να επιτρέψει μια πιο ευαίσθητη επίγνωση των σημάτων που μας στέλνει το σώμα μας.

Η πείνα της καρδιάς

Πολλές φορές, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, το τι και το πότε τρώμε συνδέεται με τα συναισθήματά μας. Μπορεί να λαχταράμε συγκεκριμένα φαγητά που μας «παρηγορούν» επειδή μας τα έδωσαν ως παιδιά ή επειδή τα έχουμε συνδέσει στο μυαλό μας ως «λιχουδιά για όταν νιώθουμε άσχημα».

Συχνά, η συναισθηματική κατανάλωση φαγητού καταλήγει στην επιθυμία να μας αγαπούν ή να μας φροντίζουν. Τρώμε για να γεμίσουμε ένα κενό, αλλά αυτό το κενό ικανοποιείται μέσω του φαγητού μόνο στιγμιαία – δεν κλείνει πραγματικά. «Για να ικανοποιήσουμε την πείνα της καρδιάς μας, πρέπει να βρούμε την παρηγοριά που αυτή λαχταρά», καταλήγει η γιατρός.

Τι συμβουλεύει να κάνουμε; «Προσπαθήστε να παρατηρήσετε τα συναισθήματα που νιώθετε λίγο πριν ξυπνήσει η επιθυμία για ένα σνακ και ίσως μπορέσετε να βρείτε άλλους τρόπους για να τα ικανοποιήσετε, όπως π.χ. το να τηλεφωνήσετε σε έναν φίλο, να πιείτε ένα φλιτζάνι τσάι ή να κάνετε ένα ζεστό μπάνιο» συμβουλεύει.