ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΣΕΞ; ΕΙΔΙΚΟΣ ΑΠΑΝΤΑ

Με αφορμή την Ημέρα Ασεξουαλικότητας, συζητάμε με την κλινική σεξολόγο Χρυσούλα Ηλιοπούλου το πώς μπορεί να ζει κανείς χωρίς σεξ.

«Έχω υπάρξει σε σχέσεις που απολαμβάνω μια αγκαλιά. Μετά το άλλο άτομο αρχίζει να με φιλά και είναι ΟΚ, κάπως ενδιαφέρον αλλά όχι κάτι που θα με τρελάνει. Και μετά οτιδήποτε πιο σεξουαλικό από αυτό απλά σταματά να έχει νόημα στο σώμα μου».

«Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να με “ανάψει” με αυτό τον τρόπο – είμαι πια 32, πιστεύω θα είχε συμβεί μέχρι τώρα».

«Έχω να κάνω σεξ εδώ και 23 ή 24 χρόνια. Και δεν μου έχει λείψει. Καθόλου».

Αυτές είναι τρεις μόνο από τις μαρτυρίες ατόμων που αυτοπροσδιορίζονται ως ασέξουαλ στο ντοκιμαντέρ (A)sexual του 2012, σε σκηνοθεσία Angela Tucker, το οποίο εξερευνά τις ζωές ατόμων που δεν βιώνουν καμία σεξουαλική έλξη. Και, πίστεψέ με, τα άτομα αυτά δεν είναι λίγα. Είναι όμως κάτι για το οποίο δεν μιλάμε αρκετά.

Σε μια εποχή που η κουλτούρα μας ασχολείται εμμονικά με το σεξ, που κάθε άτομο μπορεί πλέον ελεύθερα όχι μόνο να δηλώνει αλλά και να γιορτάζει τον όποιο σεξουαλικό προσανατολισμό, οι ασέξουαλ άνθρωποι παραμένουν στο παρασκήνιο – είναι άραγε επειδή έτσι επιθυμούν, δεδομένου ότι η δραστηριότητα αυτή δεν τους αφορά, ή επειδή φοβούνται την κοινωνική απόρριψη αν το αποκαλύψουν;

Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση και η απάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό υποκειμενική, όπως θα προκύψει από την πολύ μεγάλη συζήτηση που κάναμε με την ψυχοθεραπεύτρια, κλινική σεξολόγο Χρυσούλα Ηλιοπούλου, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ασεξουαλικότητας. Αυτό, πάντως, που είναι σίγουρο είναι πως οι παρανοήσεις και τα στερεότυπα για τους ανθρώπους που επιλέγουν μια ζωή χωρίς σεξ δεν έχουν τέλος. Και αυτό είναι που κάνει την ανάγκη να «δούμε» αυτά τα άτομα και να ξεκαθαρίσουμε τι σημαίνει «ασέξουαλ» επιτακτική.

Η Χρυσούλα Ηλιοπούλου, ψυχοθεραπεύτρια-κλινική σεξολόγος, στο γραφείο της. Φωτογραφία: Φραντζέσκα Γιαϊτζόγλου-Γουάτκινσον

Η ασεξουαλικότητα διαφέρει από τη χαμηλή επιθυμία για σεξ

Αυτό είναι το πρώτο που θα μου πει η Χρυσούλα, καθώς πρόκειται για τη μεγαλύτερη παρανόηση τόσο για τα ίδια τα άτομα όσο και για το περιβάλλον τους. «Είναι, όμως, δύο τελείως διαφορετικά πράγματα, οπότε έχει σημασία να δώσουμε τον ορισμό: Ασεξουαλικότητα είναι η απουσία σεξουαλικής έλξης. Και αναφέρεται σε ένα φάσμα. Δεν υπάρχει, δηλαδή, ένας μόνο τρόπος να είναι κανείς ασεξουαλικός, γι’ αυτό και βιβλιογραφικά αναφέρεται ως σεξουαλικός προσανατολισμός».

«Πρόκειται για έναν προσανατολισμό, όπως συζητιέται στην ακαδημαϊκή κοινότητα, που δεν έχει προκύψει υποχρεωτικά από κάποιο τραύμα – και εκεί είναι μια σημαντική διαφοροποίηση με τη χαμηλή σεξουαλική επιθυμία, που μπορεί να σχετίζεται με τραύμα», εξηγεί η ίδια.

ΑΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΕΛΞΗΣ.

«Μια ακόμα σημαντική διαφορά είναι ότι το άτομο που αυτοπροσδιορίζεται ως ασέξουαλ δεν βιώνει καμία δυσφορία ως προς αυτό. Αντίθετα, ένα άτομο με χαμηλή σεξουαλική επιθυμία έχει πολλές πιθανότητες να έρθει σε ένα γραφείο σεξολόγου και να πει: “Δεν περνάω καλά με αυτό που βιώνω. Δεν μου αρέσει. Κάποτε είχα σεξουαλική επιθυμία και τώρα δεν έχω”. Ένα ασέξουαλ άτομο σπάνια θα έρθει γι’ αυτό τον λόγο. Μπορεί να πει “ξέρεις, εγώ αυτοπροσδιορίζομαι έτσι και πάμε τώρα να δούμε το κομμάτι το σχεσιακό” ή “πάμε να δούμε άλλα θέματα της ψυχικής σεξουαλικής μου υγείας”.

»Αν λοιπόν υπάρχει δυσφορία στην ασεξουαλικότητα, αυτή δεν πηγάζει από τον ίδιο τον προσανατολισμό. Πηγάζει από την κοινωνική πίεση του να είναι κανείς σεξουαλικός. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ένα άτομο να νιώθει ντροπή, αμηχανία ή δυσκολία να αποδεχτεί ότι είναι ασέξουαλ».

Είμαι ασέξουαλ ή απλά έχω κουραστεί;

Είναι μια απορία που απασχολεί, και μάλιστα πολύ στη σημερινή εποχή, ειδικά αν μιλάμε για τη γυναικεία σεξουαλικότητα. Δεν είναι παράλογο, λέει η Χρυσούλα. «Οι γυναίκες καλούμαστε να κάνουμε ζογκλερικά προσπαθώντας να ισορροπήσουμε πολλούς και συχνά αντιφατικούς μεταξύ τους ρόλους: Μητέρα, εργαζόμενη ή και επιχειρηματίας, σύντροφος, κόρη… Όλα αυτά οδηγούν σε burnout. Υπάρχει ένα φανταστικό βιβλίο της Έμιλυ Ναγκόσκι που μιλά ανοιχτά για τη γυναικεία σεξουαλική υγεία (το «Burnout») και αναφέρεται στο στρες και το πώς οδηγεί τις γυναίκες να έχουν περισσότερα αυτοάνοσα από τους άντρες, αλλά και πιο χαμηλή σεξουαλική επιθυμία. Όμως συνήθως πρόκειται για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο που συμβαίνει αυτό, σε αντίθεση με την ασεξουαλικότητα που δεν είναι κάτι παροδικό, παρά αποτελεί κάτι σαν σεξουαλική ταυτότητα».

Την ίδια ώρα, επισημαίνει η Χρυσούλα, «ένα ασεξουαλικό άτομο μπορεί μια περίοδο της ζωής του να έχει επιθυμία και διάθεση για σεξ, όμως δεν είναι αυτό το ταυτοτικό του χαρακτηριστικό. Δεν είναι κάτι συστηματικό».

Ασέξουαλ, μου λέει επίσης, δεν γίνεται κανείς από επιλογή: «Δεν είναι δίαιτα, που λες για μερικούς μήνες θα περιοριστώ, θα ελέγξω την ορμή μου, γιατί αυτό δεν μου κάνει καλό ή γιατί βαρέθηκα να τρώω γλυκά. Όχι, ένας ασέξουαλ άνθρωπος δεν θα ασχοληθεί καν με αυτό, γιατί δεν έχει κάτι να ελέγξει και να περιορίσει».

«Μα δεν μου αρέσει κανένας»

Υποθέτω από την κουβέντα μας ότι, όπως συμβαίνει και με τις άλλες σεξουαλικές ταυτότητες, η συνειδητοποίηση ενός ατόμου ότι είναι ασέξουαλ ξεκινά περίπου στην εφηβεία – όταν οι φίλοι ρωτούν ποιος ή ποια του αρέσει. Δεν είναι, όμως, ακριβώς έτσι.

«Το “δεν μου αρέσει κανένας” είναι μια ωραία περιγραφή», λέει η Χρυσούλα, «ωστόσο, συνήθως αυτή η ταυτότητα δεν ξεκινάει απαραίτητα στην εφηβεία, γιατί εκεί πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν πως κάθε παιδί αναπτύσσεται διαφορετικά ως προς τη σεξουαλική του ταυτότητα. Υπάρχουν παιδιά που αποκαλούμε “late bloomers”, τα οποία μαθαίνουν πολύ αργότερα στη ζωή τους τι είναι σεξ, ποια άτομα τους προκαλούν έλξη κ.λπ. Και υπάρχουν και παιδιά που πολύ νωρίς αντιλαμβάνονται ότι το σεξ τα ενδιαφέρει. Που νιώθουν αυτό το γαργάλημα. Άλλα παιδιά, όμως, δεν το “πιάνουν” και αυτό είναι κομμάτι πολύ φυσιολογικής και τυπικής ανάπτυξης. Έχει, βέβαια, να κάνει πολύ και με το περιβάλλον που μεγαλώνουν, αν έχουν εκτεθεί σε κάποιο ερέθισμα, αν υπάρχει σεξουαλικότητα στο σπίτι, επαφή στη σχέση των γονιών.

Η ΔΥΣΦΟΡΙΑ ΕΝΟΣ ΑΣΕΞΟΥΑΛ ΑΤΟΜΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΛΛΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΓΙΑ ΣΕΞ.

»Ζευγάρια τα οποία απλώς μένουν μαζί για τα παιδιά και δεν έχουν ερωτισμό μεταξύ τους μπορεί να μεγαλώνουν παιδιά που δεν έχουν αυτό το ερέθισμα και που ίσως αργήσουν να έχουν σεξουαλικό ενδιαφέρον. Ακόμα κι αν νιώσουν κάτι, δεν θα ξέρουν πώς να το εξηγήσουν. Ή μπορεί να πρόκειται για οικογένειες με προβλήματα, με άλλες προτεραιότητες: Αν, για παράδειγμα, είμαι 15 χρονών και ζω σε μια οικογένεια στην οποία πρέπει να δουλεύω για να βγαίνουν τα προς το ζην, το να κοιτάζω δεξιά-αριστερά μπορεί να γίνει εμπόδιο στην επιβίωσή μου».

Όταν οι ασέξουαλ κάνουν σχέσεις

Είναι πολύ δύσκολο να μετρηθεί πόσοι είναι οι ασέξουαλ άνθρωποι, λέει η Χρυσούλα, καταρχάς γιατί το φάσμα της ασεξουαλικότητας είναι αρκετά μεγάλο. «Αυτό που σίγουρα ξέρουμε ως προς τη σεξουαλική επιθυμία είναι ότι οι γυναίκες τείνουν να έχουν σαφώς χαμηλότερη, κάτι που συνδέεται με πάρα πολλούς παράγοντες που είναι εντελώς κοινωνικοί και δεν έχουν να κάνουν με το αν οι γυναίκες θέλουμε σεξ.

»Επίσης, χωρίς να ξέρουμε ερευνητικά το γιατί, περισσότερα άτομα που είναι queer τείνουν να αυτοπροσδιορίζονται ως ασέξουαλ. Και πάλι θέλει λίγη προσοχή για να μην κάνουμε αυτόματες αιτιώδεις σχέσεις. Γιατί ξέρουμε πως άτομα που ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα τείνουν να έχουν πιο εύκολο λεξιλόγιο και μπορεί να αυτοπροσδιοριστούν πιο εύκολα από ό,τι π.χ. ένα straight άτομο».

ΑΣΕΞΟΥΑΛ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΧΕΙΣ ΠΟΤΕ ΔΙΕΓΕΡΣΗ.

Σε κάθε περίπτωση, πολύ σπάνια θα βρεθεί στο γραφείο της ένα άτομο καταθέτοντας την ασεξουαλικότητά του ως πρόβλημα. Είναι πιο πιθανό να συναντήσει άτομα που προσδιορίζονται ως demisexual, όρος που ανήκει στο φάσμα της σεξουαλικότητας, και περιγράφει τη σεξουαλική έλξη αποκλειστικά προς τα άτομα με τα οποία έχει εγκατασταθεί ένας πολύ ισχυρός συναισθηματικός δεσμός. Υπάρχει, δηλαδή, μια επιλεκτικότητα.

Αυτό αποδεικνύει ότι «ασέξουαλ δεν σημαίνει να μην έχεις ποτέ διέγερση», διευκρινίζει η Χρυσούλα και εξηγεί: «Υπάρχουν ασέξουαλ άτομα τα οποία αυτοϊκανοποιούνται, τα οποία μπορεί να χρησιμοποιούν πορνό, να έχουν ερωτικές ή σεξουαλικές φαντασιώσεις – υπάρχει η λεγόμενη “solo σεξουαλικότητα”. Aσεξουαλικότητα, λοιπόν, δεν σημαίνει απόλυτη έλλειψη επιθυμίας αλλά έλλειψη έλξης: Δεν θέλω αυτό να το κάνω με έναν άλλον άνθρωπο. Άρα μπορεί να δουν πορνό, να διεγερθούν με αυτό, ακόμα και να έρθουν σε οργασμό, αλλά δεν φαντασιώνονται τον εαυτό τους με κάποιον πρωταγωνιστή.

»Υπάρχει, λοιπόν, σεξουαλική λειτουργικότητα – δεν είναι κάτι που επηρεάζεται στα ασεξουαλικά άτομα, δεν βιώνουν σεξουαλικές δυσλειτουργίες ή δυσκολίες. Το σώμα λειτουργεί, τα όργανα λειτουργούν. Η στύση, η εκσπερμάτιση, ο οργασμός, η διέγερση, η λίπανση λειτουργούν κανονικά. Αλλά το άτομο δεν έχει έλξη και άρα δεν επιθυμεί αυτό να το βιώσει με έναν άλλο άνθρωπο.

ΤΑ ΑΣΕΞΟΥΑΛ ΑΤΟΜΑ ΚΑΝΟΥΝ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΘΥΜΟΥΝ ΤΟ ΚΟΜΜΑΤΙ ΤΗΣ ΣΥΝΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑΣ.

»Ή, αν θελήσει να το βιώσει, θα το κάνει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, π.χ. στο πλαίσιο συναισθηματικής σύνδεσης με έναν άλλο άνθρωπο ή σε μια συγκεκριμένη φάση ζωής που ίσως κάπως ενεργοποιηθεί η σεξουαλική του έλξη – η βάση όμως θα παραμείνει ίδια».

Τα ασέξουαλ άτομα μπορεί να κάνουν σχέσεις. «Επιθυμούν το κομμάτι της συντροφικότητας, επιθυμούν το κομμάτι του μοιράσματος της ζωής, διαμορφώνουν πλατωνικές ερωτικού τύπου σχέσεις – ασέξουαλ δεν σημαίνει “αρομαντικός”».

«Προσωπικά είχα σχέση με ασέξουαλ άτομο που βίωνε επιθυμία για συντροφικότητα, για επαφή, για επικοινωνία κ.λπ. Απλά δεν είχε την ίδια διάθεση, επιθυμία και σεξουαλική έλξη. Υπήρχε έλξη για σωματική επαφή, υπήρχε διάθεση για φυσική επαφή, για αγκαλιά, για χάδι, για εγγύτητα σωματική, αλλά αυτό δεν εξελισσόταν σε σεξ. Μπορεί να έκανε σεξ για να ικανοποιήσει εμένα και να ικανοποιούνταν με αυτό. Και αυτό για εμένα, που έδινα προτεραιότητα στη σεξουαλική σχέση, ήταν πάρα πολύ όμορφο – μου έδειχνε ότι νοιάζεται για τη δική μου ικανοποίηση, χωρίς να χρειάζεται κάτι αντίστοιχο.

»Τώρα, κατά πόσο αυτή η σχέση μπορεί να διατηρηθεί; Αυτός είναι ένας λόγος που ένα ζευγάρι θα ερχόταν σε μένα, καθώς μπορεί να αντιμετωπίζει ασυμβατότητα ως προς τη σεξουαλική επιθυμία. Τι απαντώ ως ψυχοθεραπεύτρια;

»Ένα ασέξουαλ άτομο μπορεί να είναι σε σχέση με ένα σεξουαλικό άτομο. Χρειάζεται, όμως, πάρα πολύ καλή επικοινωνία και πολλή καλή νοηματοδότηση και προτεραιοποίηση του τι είναι σημαντικό και πυρηνικό για αυτή τη σχέση.

»Αν, λοιπόν, για εμένα το σεξ είναι πυρηνικό στοιχείο της ταυτότητάς μου και μέσα απ’ αυτό αντλώ ικανοποίηση, απόλαυση, επιβεβαίωση, αν έτσι αντιλαμβάνομαι ότι ο άνθρωπός μου με αγαπά, η μη σεξουαλική επαφή μπορεί να δημιουργήσει θέματα ψυχικής υγείας. Μπορεί να μην είμαι ικανοποιημένη από τη σχέση μου, να νιώθω ότι δεν είμαι ελκυστική κ.λπ.

»Αν όμως το σεξ είναι για εμένα το Νο 3 σε προτεραιότητα, ενώ για τον άνθρωπο που έχω δίπλα μου και είναι ασέξουαλ είναι το Νο 7, ίσως μπορέσουμε να βρεθούμε κάπου στη μέση. Μπορεί, ακόμα να συμφωνήσουμε να προστεθούν και άλλα άτομα σε αυτή την σχέση και να ανοίξει κάπως η δομή της – να διερευνήσουμε π.χ. την πολυσυντροφικότητα, ειδικά αν ξεκινώ να έχω θέματα ψυχικής υγείας και είμαι σε μια σχέση την οποία αγαπάω και που με αγαπάει και με σέβεται.

»Προσοχή: Δεν λέω ότι αυτό είναι πάντα λύση. Μπορεί κι εγώ ως άτομο να βρεθώ σε μια σχέση με ένα ασέξουαλ άτομο και να συνειδητοποιήσω ότι εν τέλει δεν έχω και πολύ ανάγκη το σεξ σε αυτή τη φάση της ζωής μου, μπορεί να έχω άλλες προτεραιότητες ή αυτός ο άνθρωπος να έχει 4-5 χαρακτηριστικά που για εμένα να είναι πολύ πιο σημαντικά και κεντρικά από το σεξ και αυτό να μου είναι υπεραρκετό.

»Λέμε συχνά, και το διάβαζα πάλι τις προάλλες σε μια έρευνα, ότι έχει αλλάξει η απόλαυση στη σημερινή εποχή σε σχέση με πενήντα χρόνια πίσω, που ξέρουμε ότι οι άνθρωποι γενικά έκαναν περισσότερο σεξ από εμάς σήμερα. Τότε η απόλαυση ερχόταν από πολύ λιγότερα πράγματα. Σήμερα έχουμε πρόσβαση σε έναν σωρό απολαύσεις: Μπορώ να πάω να κάνω ένα μασάζ, να πάω να κάνω ένα μπάνιο στη θάλασσα ή σε μια πισίνα στη μέση του χειμώνα. Μπορώ να κάτσω στον καναπέ μου, να βλέπω Netflix και να τρώω πατατάκια. Δεν είναι υποχρεωτικό αυτό το “reboot” να το πάρω αναγκαστικά από το σεξ, οπότε μπορεί να συνειδητοποιήσω αν είμαι σε σχέση με ένα ασέξουαλ άτομο ότι, ξέρεις κάτι, εν τέλει δεν είναι και τόσο κομβικό πια».

Και με τη χημεία τι γίνεται;

Η πρώτη σύνδεση με έναν άνθρωπο είναι η εικόνα, όταν τα βλέμματα συναντιούνται. Μετά έρχεται η χημεία: Μυρωδιές, αγγίγματα, η γεύση του φιλιού... Αναρωτιέμαι, λοιπόν, όταν συμβαίνουν όλα αυτά, πώς γίνεται να μην ακολουθεί σεξουαλική έλξη;

ΤΟ ΑΣΕΞΟΥΑΛ ΑΤΟΜΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΛΕΠΕΙ ΕΝΑ ΣΕΞΙ ΕΡΕΘΙΣΜΑ ΑΛΛΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Ο ΔΙΑΥΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΤΟΥ.

«Είναι πολύ καλή ερώτηση αυτή», μου λέει η Χρυσούλα. «Δεν ξέρουμε την απάντηση ακόμα. Ξέρουμε απλά ότι γίνεται. Και αποδεικνύει ότι η ανθρώπινη βιωμένη εμπειρία, το live experience, προηγείται της επιστήμης. Δεν ξέρουμε ποιοι ακριβώς μηχανισμοί το διαμεσολαβούν αυτό, πάντως φαίνεται να συμβαίνει το εξής: Υπάρχουν δύο δίαυλοι στον εγκέφαλό μας: Ο ένας που κατατάσσει τις πληροφορίες σαν σεξ και ο άλλος που κατατάσσει τις πληροφορίες σαν επιθυμητές.

»Άρα, εγώ μπορεί να βλέπω ένα ερέθισμα, π.χ. έναν πολύ σέξι άνθρωπο, όμως ταυτόχρονα να μην ενεργοποιείται το άλλο κομμάτι του εγκεφάλου μου που λέει ότι τον θέλω αυτόν τον άνθρωπο – αντιλαμβάνομαι, δηλαδή, ότι είναι ελκυστικός αλλά δεν τον θέλω.

»Ο εγκέφαλός μας λειτουργεί έτσι γενικότερα: Μπορεί το σώμα να “τελειώνει”, αλλά το κέντρο του εγκεφάλου που αφορά τη συναίνεση να είναι εντελώς απενεργοποιημένο – να μην θέλεις, δηλαδή, να “τελειώσεις”. Μπορεί όμως να συμβεί και το εντελώς αντίθετο: να θέλεις και να μην τελειώνεις. Μπορεί μια γυναίκα να θέλει έναν άντρα και να μην έχει κολπική λίπανση ή να έχει όλη τη λίπανση του κόσμου μα καμία διάθεση να κάνει σεξ. Αυτό που βλέπουμε στα πορνό, ότι μια γυναίκα είναι πολύ υγρή άρα πρέπει να κάνει σεξ, είναι τεράστιο στερεότυπο».

Είναι το σεξ ανάγκη ή η ύψιστη απόλαυση;

Διαβάζουμε επανειλημμένα για τα οφέλη του σεξ στην υγεία, αλλά και τις επιπτώσεις της απουσίας του, οπότε ρωτώ τη Χρυσούλα τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τα ασέξουαλ άτομα.

«Χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε πως όταν λέμε σεξ, οι περισσότεροι από εμάς σκεφτόμαστε τη διείσδυση. Σεξ, όμως, δεν είναι μόνο η διείσδυση. Υπάρχει η solo σεξουαλικότητα, όπως είπαμε πριν, και η συντροφική σεξουαλικότητα. Άρα, στο πλαίσιο της solo σεξουαλικότητας, το ασέξουαλ άτομο μπορεί να κάνει σεξ και να βιώνει οργασμό. Απλά δεν θέλει να το κάνει με ένα άλλο άτομο. Στο φάσμα της ασεξουαλικότητας, βέβαια, υπάρχουν και άτομα που δεν κάνουν ποτέ σεξ, ούτε αυνανίζονται, ούτε βλέπου πορνό, ούτε τίποτα σχετικό.

ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΜΕ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ ΑΠΟ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΕΧΕΙ ΑΛΛΟΥΣ ΔΙΑΥΛΟΥΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ – ΟΧΙ ΤΟ ΑΝ ΚΑΝΕΙ ΣΕΞ.

»Αυτό που από μια πιο ψυχοθεραπευτική πλευρά έχει ενδιαφέρον για μένα να διερευνηθεί είναι αν το άτομο που δεν εισπράττει απόλαυση μέσω του σεξ έχει άλλους διαύλους απόλαυσης. Αν, λοιπόν, απολαμβάνει να πηγαίνει στο θέατρο, σε συναυλίες, σε κάποια δραστηριότητα, σημαίνει ότι έχει πάθος, έχει διάθεση για ζωή. Αντλεί ικανοποίηση και απόλαυση από άλλα πράγματα. Εκτονώνεται μέσω αυτών.

»Αυτό που θα με προβλημάτιζε είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει καμία πηγή απόλαυσης – που δεν την αποζητά. Γιατί αυτό είναι ένα πρώτο και πολύ βασικό σύμπτωμα της κατάθλιψης: η ανηδονία. Το να μην αντλείς απόλαυση ακόμα και από πράγματα που κάποτε σε έκαναν να χαίρεσαι.

»Γιατί μπορεί να μην είμαστε όλοι οι άνθρωποι προγραμματισμένοι να κάνουμε σεξ με ένα άλλο άτομο, όμως όλοι οι άνθρωποι είμαστε προγραμματισμένοι για απόλαυση. Το από πού θα την αντλεί ο καθένας είναι προσωπικό. Κάποιοι άνθρωποι βιώνουν απόλαυση με το να τρέχουν μαραθωνίους – τι να πεις σε αυτόν τον άνθρωπο; Γιατί δεν κάνεις σεξ;»

Ο άνθρωπος μαραζώνει χωρίς άγγιγμα, όχι χωρίς σεξ: Λέγεται «skin hunger»

Οι άνθρωποι, επίσης, είμαστε προγραμματισμένοι για άγγιγμα, όπως θα πούμε με τη Χρυσούλα καθώς η κουβέντα μας φτάνει στο τέλος της. Και πρόκειται για μια ανάγκη που υπάρχει από τη στιγμή που γεννιόμαστε και που παραμένει ακόμα κι όταν η όρεξη για σεξ φεύγει πια οριστικά, π.χ. στην τρίτη ηλικία.

«Ξέρουμε ότι οι άνθρωποι από τα 60 και μετά δεν κάνουν τόσο συχνά σεξ – ίσως να μην κάνουν και καθόλου όσο περνούν τα χρόνια. Προφανώς γι’ αυτό ευθύνονται και βιολογικοί παράγοντες, π.χ. η μείωση των ορμονών ή ζητήματα υγείας. Η ανάγκη όμως για άγγιγμα δεν σταματά ποτέ. Το άγγιγμα είναι η πρώτη αίσθηση που έχουμε όταν γεννιόμαστε και η τελευταία που φεύγει όταν πεθαίνουμε. Για την ακρίβεια, η αφή είναι η μόνη αίσθηση που δεν μπορεί να χάσει ο άνθρωπος – η όραση, η ακοή, ακόμα και η γεύση μπορεί να χαθούν. Έχεις, όμως, γνωρίσει ποτέ κανέναν που να έχει χάσει το χάδι; Δεν θα γνωρίσεις. Ακόμα κι αν έχει βαριά άνοια. Ακόμα και ασθενείς σε κώμα ή που είναι εγκεφαλικά παράλυτοι, με το χάδι μπορεί να έχουν κάποια νευρολογική δραστηριότητα.

»Όσο για ένα μωρό; Χωρίς χάδι μπορεί και να πεθάνει.

»Δεν έχουμε, λοιπόν, ανάγκη το σεξ ή τη διείσδυση. Έχουμε όμως ανάγκη την επαφή δέρμα με δέρμα. Λέγεται skin hunger, εγώ το αποκαλώ δερματική δίψα. Δεν το καταλαβαίνουμε ίσως όσο είμαστε νέοι –έχουμε φίλους, συντρόφους, γινόμαστε γονείς και τα παιδιά μάς αγκαλιάζουν συνέχεια– ίσως γι’αυτό δεν έχουμε και τόσο ανάγκη το σεξ. Ίσως, μάλιστα, να είναι ο λόγος που οι άνθρωποι έχουν και εξελικτικά την ανάγκη να κάνουν παιδιά.

»Στην εφηβεία αυτό κόβεται απότομα, βέβαια, είτε επειδή το παιδί θέλει να αυτονομηθεί και να αναζητήσει χάδια στους πρώτους ερωτικούς συντρόφους, είτε επειδή οι γονείς το κόβουν από αμηχανία – ειδικά στα αγόρια υπάρχουν μπαμπάδες που σταματούν να τα χαϊδεύουν “μη τυχόν το παιδί γίνει γκέι”. Και τι γίνεται μετά; Οι έφηβοι μπαίνουν σε καβγάδες γιατί θέλουν τη σωματική επαφή ή κάνουν ομαδικά αθλήματα που πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλο, γιατί αυτός είναι ένας κοινωνικά αποδεκτός τρόπος να αγκαλιάζονται οι άνθρωποι.

»Όλα αυτά, όμως, αλλάζουν στις μεγαλύτερες ηλικίες, ειδικά όταν ζει κανείς μόνος, άρα δεν έχει κάποιον να κοιμάται δίπλα του, να τον ακουμπά, να τον χαϊδεύει. Βλέπουμε ηλικιωμένους οι οποίοι πηγαίνουν πολύ συχνά σε παθολόγο χωρίς απαραίτητα να έχουν κάτι, μόνο και μόνο για να τους σηκώσουν τα ρούχα και να τους ακουμπήσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι ζευγάρια που ζουν μαζί μέχρι τα βαθιά γεράματα τείνουν να ζουν περισσότερο».

Επανερχόμαστε στα ασέξουαλ άτομα για να πούμε ότι μια χαρά μπορούν να αγγίζονται, να αγκαλιάζονται, να απολαμβάνουν τα χάδια, ακόμα και να φιλιούνται αν θέλουν, ικανοποιώντας πλήρως τη δερματική δίψα τους.

Συνοψίζοντας, σε αντίθεση με αυτό που οι περισσότεροι μπορεί να έχουμε στο μυαλό μας, το να είναι κανείς ασέξουαλ δεν είναι πρόβλημα. Η Χρυσούλα λέει: «Οι δυτικές κοινωνίες τείνουμε να το θεωρούμε πρόβλημα, γιατί βλέπουμε το σεξ σαν ανάγκη. Η ανάγκη είναι κάτι που αν δεν το έχω θα πεθάνω ή θα μαραζώσω. Το χάδι είναι κάτι τέτοιο. Το σεξ όχι. Αν θέλεις σεξ και δεν κάνεις, ναι, είναι πρόβλημα. Αν δεν θέλεις, όμως, γιατί να είναι;»