ΤΟ ΠΟΤΟ ΤΗΣ KIM KARDASHIAN ΥΠΟΣΧΕΤΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΤΣΙΤΑ ΤΟΥ ΚΑΦΕ – ΓΙΝΕΤΑΙ;

Η τελευταία επιχειρηματική κίνηση της Kim Kardashian είναι ένα ενεργειακό ποτό με παραξανθίνη, βασικό προϊόν του μεταβολισμού της καφεΐνης, που υπόσχεται ενέργεια και συγκέντρωση χωρίς τσίτες και caffeine crash. Τι λένε οι έρευνες και οι επιστήμονες;

«Το πρόβλημα δεν είναι η καφεΐνη αλλά η ποσότητα καφεΐνης». Τάδε έφη καρδιολόγος ενόσω έγραφε τις οδηγίες για τη συστηματική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης (και χωρίς να έχω αναφέρει τις τετραπλές δόσεις καφέ που κατέβαζα κάθε πρωί). Για πολλούς που θέλουμε τον καφέ για την τσίτα και όχι για το μεθυστικό άρωμα, τη λατρεμένη γεύση ή την πρωινή τελετουργία, μια πιθανή απαγόρευσή του θα ήταν σαν καταδίκη: η ημέρα να ξεκινά και ολοκληρώνεται χωρίς να έχει ανοίξει το μάτι. Kim (της Δύσης, όχι της Ανατολής), άραγε θα μας σώσεις;

Η Kim Kardashian λάνσαρε ντεκαφεϊνέ ενεργειακό ποτό που υπόσχεται συγκέντρωση και ενέργεια, χωρίς τη νευρικότητα ή την απότομη υπνηλία και κόπωση (caffeine crash) της καφεΐνης. Αυτά χάρη σε συστατικά όπως η παραξανθίνη, μια ένωση που παράγεται από το σώμα μας φυσιολογικά, μαζί με την θεοβρωμίνη και τη θεοφυλλίνη, κατά τη διάσπαση της καφεΐνης στο συκώτι. Ωστόσο, είναι ο κύριος μεταβολίτης που προκύπτει από τη διαδικασία, αντιστοιχώντας στο 70%.

Όπως η καφεΐνη, η παραξανθίνη δρα μπλοκάροντας τους υποδοχείς αδενοσίνης στον εγκέφαλο. Η αδενοσίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής που συσσωρεύεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, όσο είμαστε δραστήριοι και σπαταλάμε ενέργεια. Όταν φτάσει σε υψηλά επίπεδα, δίνει σήμα στα εγκεφαλικά κύτταρα πως ήρθε η ώρα για ξεκούραση. Συνεπώς, με τον αποκλεισμό της αυξάνεται η εγρήγορση και η συγκέντρωση.

Πού υπερτερεί η παραξανθίνη σε σχέση με την καφεΐνη

Η παραξανθίνη μπήκε σχετικά πρόσφατα στο μικροσκόπιο των επιστημόνων, κυρίως για τα πιθανά οφέλη της συγκριτικά με την καφεΐνη. Σύμφωνα με άρθρα ειδικών, τα πρώτα ευρήματα είναι πράγματι ενδιαφέροντα.

Για να ξεκινήσουμε από το καυτό ζήτημα της αρτηριακής πίεσης, έρευνες σε ανθρώπους έδειξαν ότι η καφεΐνη προκαλεί μεγαλύτερη αύξηση από ό,τι η παραξανθίνη σε ισοδύναμες δόσεις. Κάποιες μικρές μελέτες αποδίδουν στην παραξανθίνη θετική επίδραση στην προσοχή, τον χρόνο αντίδρασης και τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, με τα αποτελέσματα να διαρκούν έως και έξι ώρες μετά από μια δόση 200 mg, ενώ πρόσφατη έρευνα κατέληξε ότι πιθανώς υπερέχει της καφεΐνης ως προς τη γνωστική απόδοση μετά από άσκηση.

Έρευνες έδειξαν ότι η καφεΐνη προκαλεί μεγαλύτερη αύξηση από ό,τι η παραξανθίνη σε ισοδύναμες δόσεις. iStock

Μελέτες έχουν διενεργηθεί και σε πειραματόζωα, όπως μια συγκριτική δοκιμή 90 ημερών σε αρουραίους, που έδειξε ότι η καφεΐνη συνδέθηκε με σημάδια υπερδιέγερσης (αυξημένη δραστηριότητα, υψηλότερη χοληστερόλη, μείωση του μεγέθους οργάνων, όπως ο σπλήνας, η καρδιά και οι νεφροί). Στην ομάδα της παραξανθίνης η συμπεριφορά ήταν φυσιολογική, χωρίς αντίστοιχες μεταβολές. Τα τοξικολογικά δεδομένα, τέλος, δείχνουν ότι απαιτούνται πολύ υψηλότερες δόσεις παραξανθίνης για να φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα, σε σχέση με την καφεΐνη.

Τι λένε οι ειδικοί

Ο Mayur Ranchordas, καθηγητής Εφαρμοσμένης Αθλητικής Διατροφής και σύμβουλος αθλητικής διατροφής στο Sheffield Hallam University, και ο Colin Davidson, καθηγητής Νευροφαρμακολογίας στο University of Lancashire, είναι από τους ειδικούς που ασχολήθηκαν με τα πολλά υποσχόμενα ποτά παραξανθίνης και υπογραμμίζουν ότι η επιστημονική τεκμηρίωσή της παραμένει σημαντικά ελλιπής σε σχέση με της καφεΐνης, η οποία έχει μελετηθεί επί δεκαετίες, σε διαφορετικούς πληθυσμούς και σε πραγματικές συνθήκες κατανάλωσης.

Τα τοξικολογικά δεδομένα δείχνουν ότι απαιτούνται πολύ υψηλότερες δόσεις παραξανθίνης για να φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα, σε σχέση με την καφεΐνη. iStock

Οι περισσότερες δοκιμές σε ανθρώπους είναι μικρές, βραχυπρόθεσμες και διεξάγονται σε αυστηρά ελεγχόμενα περιβάλλοντα, που πόρρω απέχουν από το χαοτικό πλαίσιο της καθημερινότητας. Ακόμη κι αν πειράματα με δόσεις έως 200 mg ημερησίως για μία εβδομάδα έδειξαν καλή ανεκτικότητα, λείπουν τα δεδομένα από μακροπρόθεσμες παρακολουθήσεις για δόσεις της τάξης των 300 mg –όπως αυτή στο ποτό της Kardashian–, όπως και τι συμβαίνει αν καταναλωθούν παραπάνω αντίστοιχες δόσεις στη διάρκεια της ημέρας.

Παρά τις υποσχέσεις του μάρκετινγκ, ο δρόμος για έγκριση της παραξανθίνης από τις ρυθμιστικές αρχές παραμένει μακρύς, τουλάχιστον στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου επί του παρόντος αξιολογείται ως καινοτόμο τρόφιμο (novel food) – όπως και η alpha‑GPC, μια ένωση που περιέχεται στο ποτό της Kim και σχετίζεται με ενίσχυση των γνωστικών λειτουργιών. Αυτό σημαίνει ότι η χρήση τους υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους και απαιτεί ειδική έγκριση πριν λάβουν πλήρη άδεια κυκλοφορίας.