ΜΕ ΠΟΙΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΟ ΣΤΡΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ

Μερικές φορές ο τρόπος να διαχειριστείς το στρες που σε κατακλύζει δεν είναι περίπλοκος. Ένας νευροεπιστήμονας μοιράζεται τη δική του «συνταγή ισορροπίας».

Έχει πάντα ενδιαφέρον να ακούς ή να διαβάζεις πώς ένας ειδικός διαχειρίζεται καταστάσεις που αφορούν το πεδίο του και μπορεί να απασχολούν κι εσένα. Τι τρώει στις διακοπές του ένας διαιτολόγος; Πώς γυμνάζει τους κοιλιακούς του ένας γυμναστής; Τι κάνει για την ψυχική του υγεία ένας ψυχολόγος;

Σήμερα, λέω να δούμε πώς ο γνωσιακός νευροεπιστήμονας Joel Pearson, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, προσπαθεί να κοντρολάρει το στρες όταν αυτό τον κατακλύζει, αλλά και τι μας συμβουλεύει να προσέχουμε όταν ακούμε για τρόπους να «χακάρουμε» τον οργανισμό μας.

Σε podcast στο οποίο συμμετείχε απάντησε σε ερωτήσεις που μπορεί να βοηθήσουν κι εσένα να βελτιώσεις την καθημερινότητά σου.

Πώς φροντίζει την ψυχική του υγεία

Με άσκηση και σάουνα. Αν και η άσκηση είναι λίγο πολύ αναμενόμενη απάντηση, η χρήση σάουνας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. «Παίρνω τεράστια ώθηση στη διάθεση», λέει. «Είναι σχεδόν σαν ένα είδος άσκησης που μπορείς να κάνεις ενώ κάθεσαι ακίνητος». Πέρα από τη χαλάρωση που του προσφέρει, η χρήση της οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής πρωτεϊνών θερμικού σοκ και ανεβάζει τον καρδιακό ρυθμό.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό νευροεπιστήμονα Andrew Huberman, η σκόπιμη έκθεση στη θερμότητα μπορεί να ενισχύσει τη δραστηριότητα των πρωτεϊνών θερμικού σοκ στον άνθρωπο, αυξάνοντας τα επίπεδά τους μετά από μία μόνο συνεδρία σάουνας 30 λεπτών σε υψηλές θερμοκρασίες. Οι πρωτεΐνες θερμικού σοκ προστατεύουν άλλες πρωτεΐνες του οργανισμού από την εσφαλμένη αναδίπλωση και τη συσσωμάτωση, συμβάλλοντας στην πρόληψη της κυτταρικής βλάβης και παθήσεων που συνδέονται με τη συσσωμάτωση αυτή.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Ο Pearson δεν πιστεύει ότι ο χρόνος ή η θερμοκρασία είναι τα βασικά κριτήρια στη χρήση σάουνας. Δίνει μεγαλύτερο βάρος στη θερμοκρασία του σώματός σου όταν μπαίνεις εκεί. Αν έχεις ήδη ασκηθεί, το σώμα σου είναι ζεστό, άρα δεν χρειάζεται να μείνεις πολύ. Αντίθετα, αν μπαίνεις «κρύος», η εμπειρία είναι τελείως διαφορετική.

Η συμβουλή του; Άκου το σώμα σου. Βασίσου στον καρδιακό ρυθμό και στο αίσθημα δυσφορίας. Το σημείο που αρχίζεις να «ζορίζεσαι» είναι και το σημείο που έχει σημασία.

Τι κάνει για να διαχειριστεί το στρες;

Όπως μαρτυρά, βιώνει έντονο άγχος, το οποίο έρχεται και φεύγει κατά περιόδους. Η σχέση του, ωστόσο, με το αίσθημα αυτό εμπεριέχει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. «Αγαπώ τη διέγερση», λέει. Νικοτίνη, καφεΐνη, ένταση, ενέργεια τον ελκύουν. Έτσι, χωρίς να το καταλάβει, περνά το όριο και βρίσκεται σε μια κατάσταση έντονου στρες.  Δεν του αρέσει, αλλά ούτε και θέλει να απομακρυνθεί τελείως από την ένταση αυτή.

Αυτό που αναζητά είναι μια ευέλικτη κατάσταση μέσα στην οποία μπορεί να αντέχει το στρες και το άγχος, αλλά και να επανέρχεται γρήγορα σε μια ισορροπία. Γιατί, όπως λέει, το χειρότερο δεν είναι το στρες, αλλά το να κολλήσεις σε αυτό.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΟΥ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΝΑ ΒΓΑΙΝΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟ.

Ποια είναι η πρακτική που λειτουργεί για εκείνον; Όταν νιώθει ότι το παρακάνει, κάνει ένα βήμα πίσω. Μειώνει τα ερεθίσματα, ηρεμεί τον ρυθμό της ζωής του, επιστρέφει στην άσκηση, στη σάουνα, δίνει βάση στη διατροφή και στα συμπληρώματα που τον χαλαρώνουν. Κάνει, όπως λέει, αυτό που κάνουν οι αθλητές υψηλού επιπέδου: μετά την καταβολή της μέγιστης προσπάθειά τους, ακολουθεί μια περίοδος αποκατάστασης.

Μπορεί, επομένως, το μυστικό στη διαχείριση του στρες να μην είναι η αποφυγή του, αλλά το να μάθεις να βγαίνεις από αυτό.

Εξασκώντας την κριτική σκέψη

Όσο για τις τάσεις της ψυχικής υγείας; «Υπάρχει μεγάλο κίνητρο για κάποιους influencers να προωθούν “biohack” πρακτικές που υποτίθεται αλλάζουν τη ζωή σου», λέει. Το πρόβλημα είναι ότι πολλές από αυτές βασίζονται σε έρευνες σε ζώα και μεταφέρονται αυτούσιες στους ανθρώπους, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση. Κάποιες φορές μπορεί να λειτουργούν, κάποιες άλλες όχι. Το ανθρώπινο σώμα είναι πιο πολύπλοκο.

ΠΟΛΛΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΝ INFLUENCERS ΒΑΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΕ ΖΩΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΑΥΤΟΥΣΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, ΧΩΡΙΣ ΕΠΑΡΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ.

Φέρνει ως παράδειγμα τη δημοφιλή συμβουλή να περιμένεις κάποιες ώρες πριν πιεις καφέ το πρωί. «Από όσο έχω δει, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να το υποστηρίζουν». Αν και υπάρχουν θεωρητικές βάσεις, η μετάφρασή τους σε πραγματικό όφελος δεν έχει αποδειχθεί επαρκώς.

Αν κάπου καταλήγει ο ειδικός είναι ότι μερικές φορές η φροντίδα της ψυχικής υγείας δεν απαιτεί περίπλοκες λύσεις. Κάτι απλό, όπως η άσκηση, λίγη ζέστη και η ικανότητα να πατάς pause την κατάλληλη στιγμή μπορεί να βοηθήσουν να διαχειριστείς το στρες.