ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΝΙΩΘΟΥΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΟΙ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ;

Οι επιτυχημένοι και δυνατοί άνθρωποι δεν είναι πάντα αυτό που φαίνονται. Πολύ συχνά βιώνουν ένα αίσθημα αποξένωσης και μοναξιάς, ενώ τις περισσότερες φορές νιώθουν ότι δεν μπορούν να χαλαρώσουν. Μία ψυχολόγος εξηγεί γιατί η εξωτερική επιτυχία δεν σημαίνει εσωτερική πληρότητα.

Υπάρχουν άνθρωποι που μοιάζουν να κινούνται μέσα στη ζωή με ιδιαίτερη σταθερότητα. Ανταποκρίνονται σε απαιτήσεις, οργανώνουν πολλαπλούς ρόλους, διαχειρίζονται πίεση, παραμένουν λειτουργικοί ακόμη και σε περιόδους έντασης. Συχνά είναι οι άνθρωποι που οι άλλοι περιγράφουν ως «δυνατούς» ή «ικανούς». Εκείνοι που σπάνια αφήνουν να φανεί η κόπωση ή η αμφιβολία.

Κι όμως, πίσω από αυτή την εικόνα επάρκειας, αρκετές φορές υπάρχει μια πιο σιωπηλή μορφή μοναξιάς. Όχι απαραίτητα η μοναξιά της απουσίας ανθρώπων, αλλά η αίσθηση ότι η επαφή με τους άλλους περνά κυρίως μέσα από έναν ρόλο: του ανθρώπου που φροντίζει, που αντέχει, που λύνει προβλήματα, που συνεχίζει.

Στη σύγχρονη κοινωνία, η επιτυχία συνδέεται έντονα με την αξία. Από πολύ νωρίς, πολλοί άνθρωποι μαθαίνουν ότι η αναγνώριση έρχεται μέσα από την απόδοση, την υπευθυνότητα και την ικανότητα να ανταποκρίνονται συνεχώς. Έτσι, η λειτουργικότητα δεν γίνεται μόνο τρόπος ζωής· γίνεται σταδιακά τρόπος ύπαρξης.

Όταν οι υποχρεώσεις απομακρύνουν από τον εαυτό

Κάποιοι άνθρωποι συνηθίζουν τόσο πολύ να βρίσκονται σε διαρκή εγρήγορση, ώστε δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τι συμβαίνει όταν η ένταση υποχωρεί. Υπάρχουν στιγμές που η σιωπή του σπιτιού στο τέλος της ημέρας μοιάζει πιο δύσκολη από την ίδια την πίεση της καθημερινότητας.

Εκεί εμφανίζεται συχνά ένα αίσθημα εσωτερικής απόστασης. Η καθημερινότητα μπορεί να είναι γεμάτη επαφές, επαγγελματικές υποχρεώσεις, κοινωνική ζωή ή ταξίδια. Ωστόσο, αρκετοί άνθρωποι περιγράφουν ότι αισθάνονται σαν να λειτουργούν συνεχώς «προς τα έξω», χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη αίσθηση προσωπικής εγγύτητας ή ψυχικής ανάπαυσης.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Σαν να έχουν μάθει περισσότερο να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της ζωής παρά να μένουν σε επαφή με όσα αισθάνονται. Αυτό γίνεται συχνά αισθητό και στις προσωπικές σχέσεις. Πολλοί επιτυχημένοι άνθρωποι δυσκολεύονται όχι να συνδεθούν, αλλά να υπάρξουν μέσα στη σχέση χωρίς τον ρόλο της επάρκειας.

Η ευαλωτότητα μπορεί να βιώνεται σαν απώλεια ελέγχου, ενώ η ανάγκη στήριξης συχνά μοιάζει αμήχανη ή ανοίκεια. Έτσι, ακόμη και μέσα στην οικειότητα, μπορεί να παραμένει μια λεπτή αλλά επίμονη συναισθηματική απόσταση.

ΚΑΠΟΙΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΥΝΗΘΙΖΟΥΝ ΤΟΣΟ ΠΟΛΥ ΝΑ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΔΙΑΡΚΗ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ, ΩΣΤΕ ΔΥΣΚΟΛΕΥΟΝΤΑΙ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΟΥΝ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ Η ΕΝΤΑΣΗ ΥΠΟΧΩΡΕΙ.

Μήπως δυσκολεύεσαι να μείνεις... ακίνητος;

Στην ψυχοθεραπευτική πράξη, αυτό εμφανίζεται συχνά μέσα από ανθρώπους ιδιαίτερα λειτουργικούς, που δυσκολεύονται να σταματήσουν. Ανθρώπους που μπορούν να αντέξουν υπερβολική πίεση, αλλά δυσκολεύονται να μείνουν ακίνητοι χωρίς να αισθάνονται ενοχή ή ανησυχία. Σαν η συνεχής δραστηριότητα να λειτουργεί και ως ένας τρόπος να μην έρθουν πολύ κοντά με πιο ευάλωτες πλευρές του εαυτού τους.

Ο Βρετανός Donald Winnicott, ένας από τους πιο επιδραστικούς παιδίατρους και ψυχαναλυτές του 20ού αιώνα, είχε περιγράψει την ανάγκη του ανθρώπου να αισθάνεται «αληθινός» μέσα στις σχέσεις του. Όταν όμως η ταυτότητα οργανώνεται κυρίως γύρω από την επίδοση και την εικόνα σταθερότητας, ο άνθρωπος μπορεί σταδιακά να απομακρυνθεί από πιο αυθόρμητες και λιγότερο ελεγχόμενες πλευρές του εαυτού του.

Οι επιτυχημένοι και η ανεξήγητη κόπωση

Αρκετοί άνθρωποι που θεωρούνται επιτυχημένοι βιώνουν κάποια στιγμή μια αίσθηση ανεξήγητης κόπωσης όχι επειδή απέτυχαν κάπου, αλλά επειδή η συνεχής προσπάθεια να διατηρεί κανείς μια συγκεκριμένη εικόνα αφήνει συχνά πολύ λίγο χώρο για ξεκούραση, αβεβαιότητα ή συναισθηματική χαλάρωση.

ΙΣΩΣ Η ΠΙΟ ΒΑΘΙΑ ΜΟΝΑΞΙΑ ΝΑ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΣΗ ΟΤΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΣΥΝΕΧΩΣ «ΔΥΝΑΤΟΣ».

Σε αρκετά έργα σύγχρονης τέχνης εμφανίζονται μοναχικές μορφές μέσα σε φωτισμένα δωμάτια, ξενοδοχεία ή αστικά τοπία. Άνθρωποι περιτριγυρισμένοι από κόσμο και ταυτόχρονα απομακρυσμένοι από αυτόν. Η εικόνα αυτή μοιάζει συχνά οικεία στη σύγχρονη ζωή, όπου η εξωτερική πληρότητα δεν συμπίπτει πάντα με την αίσθηση εσωτερικής εγγύτητας.

Ίσως τελικά η πιο βαθιά μοναξιά να μην αφορά την έλλειψη ανθρώπων, αλλά την αίσθηση ότι κάποιος χρειάζεται να παραμένει συνεχώς «δυνατός» για να αξίζει την αγάπη, τη θέση ή την παρουσία του μέσα στον κόσμο. Και τότε, ακόμη και η επιτυχία μπορεί να μοιάζει κάποιες φορές περισσότερο με καταφύγιο παρά με πραγματική αίσθηση πληρότητας.

Η Κατερίνα Κοτσιφάκου είναι κλινική ψυχολόγος - αναλύτρια ομάδας και ψυχοθεραπεύτρια ζεύγους & οικογένειας.