ΔΕΥΤΕΡΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΝΩΜΗ: ΠΟΤΕ ΣΕ ΒΟΗΘΑ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΣΕ ΜΠΕΡΔΕΥΕΙ

Μια δεύτερη ιατρική γνώμη μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια, ειδικά όταν μια διάγνωση είναι ασαφής ή οι θεραπευτικές επιλογές πολλές. Υπάρχει όμως ένα σημείο όπου η αναζήτηση ολοένα και περισσότερων γιατρών μετατρέπεται σε doctor shopping; Τι λένε οι ειδικοί και οι έρευνες;

Μην μένετε ποτέ στη γνώμη ενός γιατρού, στη μία εξέταση. Τη συμβουλή που δεν σταμάτησε να δίνει η Γωγώ Μαστροκώστα σε κάθε της τηλεοπτική εμφάνιση μετά την πρώτη της νόσηση με καρκίνο τη θυμήθηκα ξανά διαβάζοντας όσα είπε πρόσφατα η Sharon Stone για τη λανθασμένη διάγνωση που θα την οδηγούσε άδικα σε διπλή μαστεκτομή.

Μαζί στη λίστα με τις γυναίκες που έλαβαν καθυστερημένες ή λανθασμένες διαγνώσεις και η Olivia Williams, που πέρασε από πολλούς γιατρούς μέχρι να βρει ότι είχε σπάνιο όγκο στο πάγκρεας και όχι λύκο ή συμπτώματα εμμηνόπαυσης, η Selma Blair, τα νευρολογικά συμπτώματα της οποίας αγνοήθηκαν για χρόνια πριν διαγνωστεί με πολλαπλή σκλήρυνση, και η Shania Twain, που άργησε να μάθει ότι πάσχει από νόσο του Lyme.

Δεν είναι τυχαίο ότι στα περισσότερα άρθρα για τις λάθος ιατρικές γνωματεύσεις συναντάς κυρίως γυναικείες περιπτώσεις. Τα σφάλματα είναι πολλά και οι γυναίκες από τα συχνότερα θύματα ιατρικών προκαταλήψεων και άγνοιας. Το «δεν έχεις τίποτα» παρά τις διαφωνίες και ανησυχίες για την υγεία σου, το ιατρικό gaslighting, είναι πολύ πιθανότερο να σου συμβεί αν είσαι γυναίκα, όπως γινόταν επί δεκαετίες με τα συμπτώματα καρδιοπάθειας που αποδίδονταν σε άγχος.

Συνολικά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι τα διαγνωστικά σφάλματα συμβαίνουν στο 5-20% των αναζητήσεων ιατρικής γνώμης, με τους υπολογισμούς να δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θα βιώσουν ένα διαγνωστικό σφάλμα κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open έδειξε ότι οι συχνότερες λανθασμένες διαγνώσεις στις ΗΠΑ την περίοδο 2022-2024 αφορούσαν καρκίνους (παχέος εντέρου, πνεύμονα, μαστού, προστάτη) και οξέα συμβάματα, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Ακολουθούσαν η πνευμονία, η καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια, οι ουρολοιμώξεις, καθώς και κατάγματα, αποστήματα και ανευρύσματα αορτής.

Στις ΗΠΑ, οι συχνότερες λανθασμένες διαγνώσεις την περίοδο 2022-2024 αφορούσαν καρκίνους και οξέα συμβάματα. iStock

Γιατί να ζητήσεις μια δεύτερη ιατρική γνώμη

Γιατροί από κορυφαία νοσοκομεία και κλινικές, όπως το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Yale και η κλινική Cleveland, συστήνουν μια δεύτερη ιατρική γνώμη ανεξαρτήτως φύλου σε περιπτώσεις διάγνωσης καρκίνου, ασαφούς διάγνωσης ή θεραπείας, παιδιατρικών ασθενών ή επιβεβλημένου χειρουργείου, είτε απλώς για ψυχική ηρεμία. Οι ασθενείς, γράφει σε άρθρο του ο Δρ Adam D. Bitterman, ορθοπαιδικός χειρουργός και μέλος της Αμερικανικής Ιατρικής Ένωσης, ζητούν δεύτερη γνώμη για διάφορους λόγους:

• για να επιβεβαιώσουν μια διάγνωση,
• να διερευνήσουν εναλλακτικές θεραπείες ή
• να κατανοήσουν καλύτερα μια σύσταση που τους φαίνεται υπερβολικά επιθετική ή ασαφής.

Μια δεύτερη ιατρική γνώμη:

• Μπορεί να επιβεβαιώσει την αρχική διάγνωση.
• Να οδηγήσει σε αλλαγή του θεραπευτικού πλάνου, προτείνοντας, για παράδειγμα, μια λιγότερο επεμβατική προσέγγιση.
• Να αναδείξει κάτι που διέφυγε στον πρώτο γιατρό λόγω γνωστικών προκαταλήψεων, χρονικών περιορισμών ή ανθρώπινου λάθους.
• Να γίνει ευκαιρία μάθησης για τους ίδιους τους γιατρούς.
• Να συμβάλλει στην ενίσχυση του γραμματισμού υγείας των ασθενών.

Πέρα από τα οφέλη, η αναζήτηση περισσότερων ιατρικών εκτιμήσεων συνεπάγεται περισσότερο χρόνο, περισσότερες εξετάσεις και αυξημένο κόστος. iStock

«Τελικά, ο ασθενής είναι εκείνος που επιλέγει ποια πορεία θα ακολουθήσει. Ο σεβασμός της αυτονομίας του σημαίνει αποδοχή της απόφασής του, είτε επιστρέψει στον αρχικό γιατρό, είτε επιλέξει τον δεύτερο, είτε αναζητήσει και τρίτη γνώμη», γράφει ο Δρ Bitterman, σημειώνοντας ότι ο θετικός αντίκτυπος επιβεβαιώνεται ερευνητικά.

Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΚΤΙΜΑ ΟΤΙ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΣΤΟ 5-20% ΤΩΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ.

Όπως έδειξε μελέτη της κορυφαίας κλινικής Mayo, το 88% των ασθενών θα αναζητήσει μια δεύτερη γνώμη για το ιατρικό του ζήτημα, πετυχαίνοντας βελτίωση ή αλλαγή της αρχικής γνωμάτευσης σε ποσοστό 66%.

Πότε δεν ωφελούν οι πολλές γνώμες: Η περίπτωση του doctor shopping

Είναι σημαντικό να μπορείς να λαμβάνεις τεκμηριωμένες αποφάσεις για την υγεία σου, σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό. Αρκεί να μην χάνεται το μέτρο, με συνέπεια τα αντίθετα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τον Δρ. Bitterman, η αναζήτηση περισσότερων ιατρικών εκτιμήσεων συνεπάγεται περισσότερο χρόνο, περισσότερες εξετάσεις και αυξημένο κόστος, ενώ μπορεί να επιβαρύνουν συναισθηματικά τον ασθενή ή να προκύψουν εντάσεις τόσο μεταξύ των δύο γιατρών όσο και στη σχέση ασθενούς-ιατρού.

«Οι ασθενείς μπορεί να αισθανθούν παγιδευμένοι ανάμεσα σε αντικρουόμενες συστάσεις, ενώ οι γιατροί μπορεί να θεωρήσουν ότι αμφισβητείται η κρίση τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ίσως χρειαστεί ακόμη και τρίτη γνώμη».

Οι γυναίκες είναι πιθανότερο να λάβουν λανθασμένη ή καθυστερημένη διάγνωση. iStock

Κάπως έτσι, περνάμε στον κίνδυνο του doctor shopping. Ο όρος χρησιμοποιείται κατά βάση στην Αμερική για να περιγράψει τους ασθενείς που καταφεύγουν σε πολλούς διαφορετικούς γιατρούς προκειμένου να λάβουν πολλαπλές συνταγές για ελεγχόμενες ουσίες (αγχολυτικά, βαριά παυσίπονα κ.ά.), αλλά και άτομα που δεν σταματούν μέχρι να λάβουν τη διάγνωση ή τη θεραπεία που επιθυμούν, από φόβο, δυσπιστία, δυσαρέσκεια ή πρόθεση χειραγώγησης.

ΤΟ 88% ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙ ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΓΝΩΜΗ ΓΙΑ ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑ, ΠΕΤΥΧΑΙΝΟΝΤΑΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ Ή ΑΛΛΑΓΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗΣ ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΟ 66%.

«Η βασική διαφορά ανάμεσα σε μια γνήσια δεύτερη γνώμη και το doctor shopping βρίσκεται στην πρόθεση», λέει ο Δρ Bitterman. «Η πρώτη αποτελεί υπεύθυνη και ενημερωμένη προσέγγιση, ενώ η δεύτερη αντανακλά συνήθως δυσπιστία ή προσπάθεια επιβεβαίωσης μιας προειλημμένης επιθυμίας».

Πώς να ζητήσεις μια δεύτερη ιατρική γνώμη

Αν δυσκολεύεσαι να ζητήσεις μια δεύτερη γνώμη, ο Δρ Bitterman και ειδικοί από ενώσεις ασθενών δίνουν τις παρακάτω συμβουλές:

• Συζήτησε τις ανησυχίες σου με τον θεράποντα γιατρό και εξήγησε γιατί θα ήθελες μια δεύτερη γνώμη σχετικά με τη διάγνωση ή το θεραπευτικό πλάνο.
• Ζήτησε παραπομπή σε άλλον ειδικό, εφόσον εξακολουθείς να έχεις ερωτήματα ή αμφιβολίες. Οι περισσότεροι γιατροί αντιμετωπίζουν θετικά τέτοια αιτήματα και μπορούν να σε καθοδηγήσουν κατάλληλα.
• Συγκέντρωσε όλα τα απαραίτητα ιατρικά στοιχεία, όπως εξετάσεις, απεικονιστικά ευρήματα, γνωματεύσεις και το ιατρικό σου ιστορικό, ώστε ο δεύτερος γιατρός να έχει πλήρη εικόνα της περίπτωσής σου.
• Παρουσίασε όλο το ιστορικό σου και τις μέχρι τώρα συστάσεις που έχεις λάβει, χωρίς να παραλείπεις σημαντικές πληροφορίες.
• Αξιολόγησε προσεκτικά τις απόψεις που θα λάβεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαφορετικές προσεγγίσεις μπορεί να αντικατοπτρίζουν περισσότερες από μία αποδεκτές θεραπευτικές επιλογές.
• Αν οι γνώμες διαφέρουν σημαντικά, μπορείς να ζητήσεις και τρίτη γνώμη πριν πάρεις την τελική σου απόφαση.
• Επίλεξε την πορεία που θεωρείς καταλληλότερη, με βάση τα επιστημονικά δεδομένα, τις προσωπικές σου ανάγκες και τις συστάσεις των επαγγελματιών υγείας.
• Απόφυγε το doctor shopping.