ΤΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΚΥΝΙΚΟΣ

Αν νομίζεις ότι ο κυνισμός σού δίνει δύναμη, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα θα σε κάνουν να αλλάξεις γνώμη.

«Μην εμπιστεύεσαι τόσο εύκολα». «Πρόσεχε τα νώτα σου». «Έτσι δεν προχωρά κανείς στη ζωή». Κάποια στιγμή θα έχεις πει ή θα έχεις ακούσει κάποια παραλλαγή των παραπάνω συμβουλών. Πρόκειται για φράσεις που μοιάζουν βγαλμένες από τη σοφία της ζωής, τη σοφία που σου προσφέρουν οι εμπειρίες προδοσίας και απογοήτευσης. Ίσως γι’ αυτό ο κυνισμός συχνά παρουσιάζεται ως ένδειξη ωριμότητας, που μας προστατεύει από τις κακοτοπιές.

Όμως, όπως δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα, η πραγματικότητα φαίνεται να είναι κάπως πιο σύνθετη.

Ο κυνισμός επηρεάζει αρνητικά την υγεία μας

Ο κυνισμός είναι συχνά επιβλαβής για τη σωματική σου υγεία. Για παράδειγμα, δεδομένα δείχνουν ότι η αισιοδοξία σχετίζεται θετικά με τους δείκτες καρδιαγγειακής υγείας που έχει ορίσει η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (σωστή διατροφή, σωματική άσκηση, αποφυγή νικοτίνης, ποιοτικό ύπνο, υγιές σωματικό βάρος και διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων χοληστερόλης, γλυκόζης και αρτηριακής πίεσης), ενώ ο κυνισμός σχετίζεται αρνητικά με αυτούς.

Επίσης, μελέτες συνδέουν τον κυνισμό με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Μάλιστα, η σχέση είναι αμφίδρομη, δηλαδή η κακή υγεία μπορεί να ενισχύσει τον κυνισμό και ο κυνισμός μπορεί να επιδεινώσει περαιτέρω την υγεία. Χαρακτηριστικά, δημοσίευση στο European Journal of Personality αναφέρει ότι η κακή υγεία μπορεί να αποτελεί τόσο συνέπεια όσο και πηγή του κυνισμού.

Ο ΚΥΝΙΣΜΟΣ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ, ΤΟ ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΟΠΩΣΗ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΟΝΑΞΙΑ, ΤΟ ΧΡΟΝΙΟ ΣΤΡΕΣ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ, ΤΗΝ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ.

Επηρεάζει και την ψυχολογία σου

Ο κυνισμός φαίνεται να διαβρώνει και την ψυχολογική σου ευεξία. Στον εργασιακό χώρο αποτελεί βασικό συστατικό της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout), ενώ στο οικογενειακό περιβάλλον συνδέεται με μεγαλύτερη συζυγική δυσαρέσκεια και περισσότερες συγκρούσεις.

Τα υψηλότερα επίπεδα κυνισμού προβλέπουν ακόμα περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους με την πάροδο του χρόνου. Σε ζευγάρια μεγαλύτερης ηλικίας, για παράδειγμα, ο προσωπικός κυνισμός κάθε ατόμου σχετιζόταν σταθερά με χειρότερη ψυχική υγεία.

Επίσης, μελέτη μελέτη σε διασώστες, πυροσβέστες και άλλους εργαζόμενους πρώτης γραμμής έδειξε ότι ο κυνισμός συνδέεται έντονα με την κατάθλιψη, το άγχος και τη χρόνια κόπωση, καθώς και με τη μοναξιά, το χρόνιο στρες, την κοινωνική απομόνωση, την απελπισία.

Ο κυνισμός μπορεί να βλάψει και την τσέπη μας

Υπάρχει ένα ακόμα εύρημα που ξαφνιάζει. Στοιχεία δείχνουν ότι οι κυνικοί άνθρωποι τείνουν να έχουν χαμηλότερα εισοδήματα σε σύγκριση με όσους διατηρούν πιο θετική στάση απέναντι στους άλλους. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι κυνικοί άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να εμπιστευτούν άλλους, να συνεργαστούν αποτελεσματικά, να δημιουργήσουν δίκτυα υποστήριξης ή να ζητήσουν βοήθεια όταν τη χρειάζονται. Όλες αυτές οι συμπεριφορές, όμως, αποτελούν βασικούς παράγοντες επαγγελματικής και οικονομικής επιτυχίας.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου ο κυνισμός μπορεί να οδηγεί σε χαμηλότερα εισοδήματα και τα οικονομικά προβλήματα να ενισχύουν περαιτέρω τον κυνισμό.

Από την άλλη, ο αρνητικός οικονομικός αντίκτυπος του κυνισμού μειώνεται σε κοινωνίες με χαμηλή προκοινωνική συμπεριφορά, υψηλά ποσοστά ανθρωποκτονιών και γενικά υψηλό κοινωνικό κυνισμό, δηλαδή όταν ο κυνισμός «ταιριάζει» στην πραγματικότητα.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Είναι οι κυνικοί πιο έξυπνοι;

Ίσως ένας από τους λόγους που ο κυνισμός διατηρεί τη γοητεία του είναι ότι πολλοί τον συνδέουν με την ευφυΐα. Σε πειράματα όπου οι συμμετέχοντες καλούνταν να επιλέξουν ανάμεσα σε έναν κυνικό και έναν μη κυνικό άνθρωπο για διάφορες εργασίες, οι περισσότεροι θεωρούσαν τον κυνικό πιο ικανό στις γνωστικές και αναλυτικές δραστηριότητες. Με άλλα λόγια, φαίνεται πως υπάρχει ένα ισχυρό στερεότυπο που θέλει τους καλοπροαίρετους ανθρώπους να θεωρούνται συχνά πιο «αφελείς», ενώ οι κυνικοί αντιμετωπίζονται ως πιο διορατικοί και οξυδερκείς.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν πως οι κυνικοί είναι καλύτεροι στο να εντοπίζουν ψέματα. Μόνο που τα δεδομένα δείχνουν κάτι διαφορετικό.

Ο κυνισμός, λοιπόν, δεν είναι ένδειξη σοφίας. Οι πιο κυνικοί άνθρωποι εμφάνιζαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ γνωστικής ικανότητας, επίλυσης προβλημάτων και μαθηματικών δεξιοτήτων. Παράλληλα, δεν είναι καλύτεροι στην αναγνώριση ψευτών.

Ο κίνδυνος να γίνει ο κυνισμός μόνιμος

Οι επαναλαμβανόμενες εμπειρίες προδοσίας, απογοήτευσης και δυσπιστίας μπορούν να αφήσουν βαθιά ψυχολογικά αποτυπώματα. Όταν αυτό συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, αναπτύσσεται συχνά μια άκαμπτη σκέψη «όλα ή τίποτα». Ο άνθρωπος αρχίζει να γενικεύει τις αρνητικές εμπειρίες του και να καταλήγει σε απόλυτα συμπεράσματα, όπως το «κανείς δεν είναι άξιος εμπιστοσύνης».

Σε αυτό το σημείο, ο κυνισμός παύει να είναι μια περιστασιακή αντίδραση και μετατρέπεται σε χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. Το πρόβλημα είναι ότι αρχίζεις να βλέπεις μόνο ό,τι επιβεβαιώνει τις αρνητικές σου πεποιθήσεις. Εντοπίζεις την απάτη και τη διαφθορά, αλλά αδυνατείς να δεις τη γενναιοδωρία, τη συνεργασία και την καλοσύνη που επίσης υπάρχουν.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΝΑ ΙΣΧΥΡΟ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΟ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΤΟΥΣ ΚΑΛΟΠΡΟΑΙΡΕΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΣΥΧΝΑ ΠΙΟ «ΑΦΕΛΕΙΣ», ΕΝΩ ΟΙ ΚΥΝΙΚΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΙ ΩΣ ΠΙΟ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΞΥΔΕΡΚΕΙΣ.

Τι μπορείς να κάνεις

Ο κυνισμός συχνά γεννιέται από τον πόνο και λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας απέναντι σε μια μελλοντική αρνητική εμπειρία. Αξίζει, όμως, κάθε νέα κατάσταση να αντιμετωπίζεται μέσα από το πρίσμα των προηγούμενων απογοητεύσεων; Μάλλον όχι.

Η καλλιέργεια ενός πιο θετικού εσωτερικού διαλόγου, η ευγνωμοσύνη για όσα λειτουργούν καλά στη ζωή μας και η αυτοσυμπόνια για τις δυσκολίες που έχουμε βιώσει μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο στις κυνικές τάσεις.

Επίλεξε τον σκεπτικισμό

Όπως τονίζει ο Τζαμίλ Ζάκι, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και διευθυντής του Stanford Social Neuroscience Lab, ο κυνισμός και ο σκεπτικισμός συχνά συγχέονται, όμως πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές στάσεις ζωής. Ο κυνισμός περιγράφει τη δυσπιστία απέναντι στους ανθρώπους, ενώ ο σκεπτικισμός τη δυσπιστία απέναντι στις δικές μας βεβαιότητες.

Με άλλα λόγια, οι κυνικοί θεωρούν εκ των προτέρων ότι οι άνθρωποι είναι κακοί ή αναξιόπιστοι, ενώ οι σκεπτικιστές συλλέγουν στοιχεία πριν καταλήξουν σε συμπέρασμα.