ΜΗΠΩΣ ΠΑΣΧΕΙΣ ΑΠΟ «ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΝΑΛΥΣΗ»;

Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να αφιερώνει τόσο πολύ χρόνο για να πάρει μια απόφαση, ώστε τελικά να μην καταλήγεις πουθενά; Αν ναι, ίσως ταλαιπωρείσαι από «παράλυση από την υπερανάλυση».

Είναι Σάββατο και έχεις τρεις διαφορετικές προτάσεις για έξοδο. Επειδή δεν μπορείς να αποφασίσεις πού θέλεις να πας, καταλήγεις να μην πηγαίνεις πουθενά.

Θέλεις να κάνεις μια αγορά (δεν έχει σημασία τι). Όταν όμως ανοίγεις τον υπολογιστή και αρχίζουν να εμφανίζονται μπροστά σου αμέτρητα αποτελέσματα, συγκρίσεις και κριτικές, η αγορά συχνά δεν πραγματοποιείται ποτέ.

Μήπως τα παραπάνω σενάρια σου ακούγονται οικεία; Καλωσόρισε την «παράλυση από υπερανάλυση».

Τι είναι η «παράλυση από υπερανάλυση»

Οι επιλογές που έχεις σήμερα είναι περισσότερες από ποτέ. Αυτό μπορεί να είναι θετικό, μπορεί όμως να γίνει και εξαντλητικό, όταν προσπαθείς να εξετάσεις κάθε πιθανό ενδεχόμενο.

Όταν η υπερβολική σκέψη σε εμποδίζει να πάρεις μια απόφαση,  πιθανότατα βιώνεις αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «παράλυση από υπερανάλυση» (analysis paralysis). Στην περίπτωση αυτή, η σκέψη, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο που βοηθά στη λύση ενός προβλήματος, σε εγκλωβίζει σε έναν ατελείωτο κύκλο από «κι αν…», με αποτέλεσμα τίποτα να μην προχωράς προς τα εμπρός.

Η ΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΙΑ «ΣΩΣΤΗ» ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΑΔΡΑΝΕΙΑ. ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΠΟΥ ΚΑΛΕΙΣΑΙ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΙΣ.

Οι συνέπειες της «παράλυσης από υπερανάλυση»

Αν διαρκώς δυσκολεύεσαι να πάρεις μια απόφαση (σε οποιονδήποτε τομέα της ζωής σου), είναι πολύ πιθανό η κατάσταση αυτή να οδηγήσει σε μειωμένη παραγωγικότητα, χαμένες ευκαιρίες, μειωμένη αυτοπεποίθηση, έντονη αυτοαμφισβήτηση, δυσκολίες στις σχέσεις, αυξημένο στρες και άγχος.

Όπως επισημαίνει η ψυχοθεραπεύτρια Natacha Duke, η συνεχής αναποφασιστικότητα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής μας.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορεί να κάνουν τη λήψη μιας απόφασης να μοιάζει σχεδόν αδύνατη.

• Οι αμέτρητες επιλογές: Όσο περισσότερες επιλογές έχεις στη διάθεσή σου, τόσο δυσκολότερο γίνεται για τον εγκέφαλο να τις επεξεργαστεί, να τις συγκρίνει και να καταλήξει σε μία.
• Ο μεγάλος όγκος πληροφοριών: Αν συγκεντρώνεις υπερβολικά πολλές πληροφορίες, μπορεί να δυσκολευτείς να ξεχωρίσεις μέσα στον μεγάλο όγκο ποιες είναι πραγματικά σημαντικές.
• Ο φόβος της αποτυχίας: Η σκέψη ότι μπορεί να κάνεις λάθος μπορεί να σε κρατήσει παγιδευμένο στην αβεβαιότητα.
• Η αναζήτηση της τέλειας λύσης: Η πεποίθηση ότι υπάρχει μία «σωστή» επιλογή μπορεί να οδηγήσει στην αδράνεια. Όμως, στις περισσότερες αποφάσεις της ζωής υπάρχουν επιλογές που καλείσαι να διαχειριστείς.

Πώς θα καταλάβεις ότι πάσχεις από «παράλυση από υπερανάλυση»

• Χρειάζεσαι υπερβολικά πολύ χρόνο για κάθε απόφαση.
• Αναλύεις συνεχώς όλες τις πιθανότητες.
• Αναβάλλεις συστηματικά προθεσμίες.
• Ζητάς διαρκώς επιβεβαίωση ή συμβουλές από άλλους.
• Κάνεις ατελείωτη έρευνα χωρίς ποτέ να προχωράς.
• Αισθάνεσαι συχνά «κολλημένος».
• Φοβάσαι υπερβολικά μήπως κάνεις λάθος.
• Αλλάζεις συνεχώς γνώμη.
• Αποφεύγεις εντελώς να πάρεις μια απόφαση.

Ποια χαρακτηριστικά προσωπικότητας την ευνοούν

Ο άκαμπτος τρόπος σκέψης

Η τάση να βλέπεις τα πράγματα ως απόλυτα σωστά ή λάθος δυσκολεύει ιδιαίτερα τις σύνθετες αποφάσεις. Στην πραγματικότητα, πολλές επιλογές δεν έχουν μία ξεκάθαρη απάντηση.

Η τελειομανία

Οι άνθρωποι με τάσεις τελειομανίας συχνά αναζητούν την καλύτερη δυνατή λύση και δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι πολλές αποφάσεις δεν μπορούν να συνοδεύονται από απόλυτη βεβαιότητα.

Η ανάγκη να ευχαριστείς τους άλλους

Όταν φοβάσαι μήπως απογοητεύσεις τους ανθρώπους γύρω σου, το βάρος κάθε απόφασης μεγαλώνει. Μπορεί να αρχίσεις να σκέφτεσαι υπερβολικά πώς θα επηρεάσει η επιλογή σου τους άλλους, αφήνοντας στην άκρη τις δικές σου ανάγκες και επιθυμίες.

Η έλλειψη αυτοπεποίθησης

Όσοι δεν εμπιστεύονται την κρίση τους μπορεί να καταφεύγουν συχνά σε ατελείωτη ανάλυση ή στη διαρκή αναζήτηση συμβουλών. Η ανάγκη για εξωτερική επιβεβαίωση μπορεί προσωρινά να μειώνει την αβεβαιότητα, όμως συχνά ενισχύει την αίσθηση ότι δεν μπορείς να πάρεις μια απόφαση μόνος σου.

Η έντονη ενσυναίσθηση

Η ενσυναίσθηση αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό. Όταν όμως συνδυάζεται με υπερβολική εστίαση στο πώς θα επηρεάσει η απόφασή σου τους άλλους, μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και αναβλητικότητα.

ΘΥΜΙΣΕ ΣΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ ΟΤΙ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΘΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΑ. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΠΛΩΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΡΚΕΤΑ ΚΑΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΔΟΜΕΝΗ ΣΤΙΓΜΗ.

Πώς να ξεπεράσεις την «παράλυση από υπερανάλυση»

Αναγνώρισε τι σου συμβαίνει

Παρατήρησε το σώμα σου. Υπάρχει μυϊκή ένταση, ρηχή αναπνοή, ταχυκαρδία ή κάποιο άλλο σημάδι στρες; Παρατήρησε επίσης τις σκέψεις σου. Επαναλαμβάνεις τα ίδια σενάρια ξανά και ξανά χωρίς να οδηγείσαι σε κάποιο συμπέρασμα; Η αναγνώριση του μοτίβου είναι σημαντική, γιατί σου επιτρέπει να σταματήσεις τον κύκλο της υπερανάλυσης.

Δώσε στον εαυτό σου την άδεια να μην είναι τέλειος

Η άκαμπτη σκέψη, ο φόβος του λάθους και η ανάγκη να ικανοποιείς τους άλλους μπορούν να σε εμποδίσουν να προχωρήσεις. Θύμισε στον εαυτό σου ότι δεν χρειάζεται κάθε απόφαση να είναι τέλεια. Χρειάζεται απλώς να είναι αρκετά καλή για τη δεδομένη στιγμή.

Μάθε πότε η πληροφορία είναι αρκετή

Οι λίστες με τα υπέρ και τα κατά μπορούν να είναι χρήσιμες. Υπάρχει όμως ένα σημείο όπου η επιπλέον πληροφορία δεν προσφέρει κάτι ουσιαστικό. Αφού κάνεις μια λογική έρευνα, χρειάζεται κάποια στιγμή να επιτρέψεις και στη διαίσθησή σου να παίξει τον ρόλο της.

Έχεις αντέξει και άλλες δυσκολίες

Θυμήσου τις φορές που χρειάστηκε να πάρεις δύσκολες αποφάσεις και τελικά τα κατάφερες. Η υπενθύμιση των δυνατοτήτων σου μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στην κρίση σου.

Σταμάτα να ζητάς συνεχώς τη γνώμη των άλλων

Η αναζήτηση συμβουλών μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά όταν γίνεται συνεχώς μπορεί να παρατείνει την αβεβαιότητα. Σε πολλές περιπτώσεις διαθέτεις ήδη αρκετές πληροφορίες και εμπειρίες για να πάρεις μια καλή απόφαση.

Ξεκίνα από τις μικρές αποφάσεις

Θέσε σύντομα χρονικά όρια για απλές καθημερινές επιλογές. Για παράδειγμα, μπορείς να αποφασίσεις ότι θα επιλέξεις το φαγητό σου μέσα σε λίγα λεπτά. Έτσι, εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να αποφασίζει πιο εύκολα και ενισχύεις σταδιακά την αυτοπεποίθησή σου.

ΑΦΟΥ ΚΑΝΕΙΣ ΜΙΑ ΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ, ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΝΑ ΕΠΙΤΡΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΙΣΘΗΣΗ ΣΟΥ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ ΤΟΝ ΡΟΛΟ ΤΗΣ.

Αποδέξου την αβεβαιότητα

Στη ζωή δεν υπάρχει πάντα μία ξεκάθαρα σωστή ή λάθος απάντηση. Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας μπορεί να μειώσει σημαντικά το άγχος που συνοδεύει πολλές αποφάσεις. Όπως επισημαίνει η Natacha Duke, πολλές φορές δεν υπάρχει «σωστή επιλογή», υπάρχει απλώς μια επιλογή που μπορεί να οδηγήσει σε ένα θετικό αποτέλεσμα, ακόμη κι αν δεν μπορείς να το δεις.

Κάνε ένα διάλειμμα

Όταν νιώθεις ότι έχεις κολλήσει, ίσως το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να κάνεις ένα βήμα πίσω. Ένας περίπατος, μια διαφορετική δραστηριότητα ή μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι μπορεί να βοηθήσει το μυαλό να ξεμπλοκάρει.

Πότε χρειάζεσαι βοήθεια από ειδικό;

Η «παράλυση από υπερανάλυση» δεν αποτελεί ψυχιατρική διάγνωση. Ωστόσο, η δυσκολία στη λήψη αποφάσεων μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με καταστάσεις όπως π.χ. οι αγχώδεις διαταραχές. Παράλληλα, η υπερανάλυση μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο που αυξάνει το στρες, κάνοντας τις επόμενες αποφάσεις ακόμη πιο δύσκολες.

Η αναζήτηση επαγγελματικής υποστήριξης μπορεί να είναι χρήσιμη όταν η αναποφασιστικότητα αυτή σου προκαλεί έντονη δυσφορία στην καθημερινότητα, επηρεάζει την εργασία ή τις σχέσεις σου, συνοδεύεται από σωματικά συμπτώματα ή οδηγεί σε επίμονο άγχος, καταθλιπτική διάθεση ή έντονη ανασφάλεια.