ΑΔΥΝΑΤΙΣΜΑ ΜΕ GLP-1: ΠΩΣ ΧΑΝΟΥΜΕ ΒΑΡΟΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΧΑΣΟΥΜΕ ΜΥΪΚΗ ΜΑΖΑ

Πώς οι αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 επηρεάζουν τη μυϊκή μάζα και τον κίνδυνο σαρκοπενίας, και πώς μπορείς να προστατεύσεις τους μυς σου;

Τα φάρμακα της κατηγορίας αγωνιστών υποδοχέων GLP-1 έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την παχυσαρκία και, σε πολλές περιπτώσεις, τον διαβήτη τύπου 2. Η δράση τους είναι εντυπωσιακή, αφού μειώνουν την όρεξη, διευκολύνουν τον έλεγχο της πρόσληψης τροφής και οδηγούν συχνά σε σημαντική απώλεια βάρους.

Όμως, ακριβώς επειδή η απώλεια βάρους είναι τόσο αποτελεσματική, προκύπτει ένα πολύ ουσιαστικό ερώτημα: χάνεται μόνο λίπος ή χάνεται και μυϊκός ιστός; Η απάντηση έχει μεγάλη σημασία, γιατί η μυϊκή μάζα δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής, αλλά πυλώνας υγείας, δύναμης και λειτουργικότητας.

Τι είναι η σαρκοπενία

Η σαρκοπενία είναι η προοδευτική απώλεια μυϊκής μάζας και μυϊκής λειτουργίας. Πρόκειται για μια κατάσταση που συνδέεται με μειωμένη δύναμη, δυσκολία στην κίνηση, αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και μικρότερη ανθεκτικότητα του οργανισμού στην ασθένεια και στη γήρανση.

Παραδοσιακά τη συσχετίζουμε με την τρίτη ηλικία, όμως σήμερα γνωρίζουμε ότι μπορεί να εμφανιστεί και σε άτομα με παχυσαρκία, χρόνια νοσήματα ή ανεπαρκή διατροφή. Όταν η χαμηλή μυϊκή μάζα συνδυάζεται με αυξημένο σωματικό λίπος, μιλάμε για σαρκοπενική παχυσαρκία, μια ιδιαίτερα επιβαρυντική κατάσταση που συχνά περνά απαρατήρητη.

Απώλεια μυών κατά τη χρήση GLP‑1

Η ανησυχία γύρω από τα νέα φάρμακα για την παχυσαρκία δεν αφορά το αν είναι αποτελεσματικά. Αυτό είναι ήδη δεδομένο. Αφορά το πώς αδυνατίζει το σώμα κατά τη χρήση τους. Σε κάθε απώλεια βάρους, ένα μέρος μπορεί να προέρχεται από άλιπη μάζα, δηλαδή από μύες, οστά, όργανα και νερό, όχι μόνο από λίπος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το λίπος μειώνεται περισσότερο από τη μυϊκή μάζα, κάτι που βελτιώνει συνολικά τη σύσταση του σώματος. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένους ανθρώπους, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, σε άτομα με χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης ή χωρίς σωματική άσκηση, η απώλεια μυών μπορεί να γίνει πιο έντονη από το επιθυμητό.

iStock

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί οι μύες δεν συμβάλλουν μόνο στην κίνησή μας. Συμμετέχουν στον βασικό μεταβολισμό, στη ρύθμιση του σακχάρου, στη στήριξη του σκελετού και στη διατήρηση της ανεξαρτησίας στην καθημερινή ζωή. Ένα άτομο που χάνει πολλή μυϊκή μάζα μπορεί να αισθάνεται κόπωση, αδυναμία, να δυσκολεύεται να πραγματοποιήσει καθημερινές δραστηριότητες, όπως να ανέβει σκάλες ή να σηκωθεί από μια καρέκλα. Η απώλεια βάρους δεν είναι από μόνη της επιτυχία αν συνοδεύεται από λειτουργική έκπτωση.

Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα

Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 οδηγούν πράγματι σε μείωση της άλιπης μάζας, αλλά η απώλεια λιπώδους ιστού είναι συνήθως μεγαλύτερη. Με άλλα λόγια, η εικόνα είναι γενικά θετική ως προς τη σύσταση σώματος, αλλά χρειάζεται προσοχή ώστε η φαρμακευτική απώλεια βάρους να μην γίνει σε βάρος της μυϊκής υγείας.

Αυτό είναι και το σημείο που η κλινική διαχείριση αποκτά καθοριστική σημασία. Η φαρμακευτική αγωγή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόνομη λύση, αλλά ως μέρος ενός ολοκληρωμένου πλάνου που περιλαμβάνει διατροφή, διαχείριση των όποιων παρενεργειών, συστηματική άσκηση και παρακολούθηση.

ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΣΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΟΡΕΞΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΒΑΡΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΤΟ ΣΩΜΑ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΑ ΣΩΣΤΑ «ΥΛΙΚΑ» ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΜΥΣ ΤΟΥ.

Πώς προστατεύουμε τη μυϊκή μάζα

Η εμπειρία από μελέτες δείχνει ότι οι ασκήσεις αντιστάσεων είναι ίσως το σημαντικότερο «αντίβαρο» στην απώλεια μυών κατά την απώλεια βάρους. Όταν οι μύες δέχονται το κατάλληλο ερέθισμα, διατηρούνται καλύτερα και λειτουργούν πιο αποτελεσματικά. Σε συνδυασμό με επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και ενέργειας, η άσκηση μπορεί να μειώσει σημαντικά την απώλεια άλιπης μάζας.

Αντίθετα, όταν η πρόσληψη τροφής περιορίζεται έντονα, χωρίς επαρκή πρωτεϊνική υποστήριξη και χωρίς κινητοποίηση του σώματος, αυξάνεται ο κίνδυνος το αδυνάτισμα να αφήσει πίσω του αδυναμία και ευπάθεια, όχι υγεία.

Δεν θέλουμε απλώς να μειώσουμε το βάρος, θέλουμε να βελτιώσουμε την υγεία. Αυτό σημαίνει ότι η θεραπεία με αγωνιστές υποδοχέων GLP-1 πρέπει να συνοδεύεται από σωστή καθοδήγηση, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής πρωτεΐνη, κατάλληλη ενεργειακή πρόσληψη και τακτική σωματική δραστηριότητα.

iStock

Στην πράξη, χρειάζεται ισορροπία. Το φάρμακο μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της όρεξης και στη μείωση του βάρους, αλλά το σώμα χρειάζεται τα σωστά «υλικά» για να διατηρήσει τους μυς του. Η πρωτεΐνη και η άσκηση λειτουργούν σαν προστατευτικός μηχανισμός απέναντι στη μυϊκή απώλεια.

Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑ, ΑΝ ΣΥΝΟΔΕΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΕΚΠΤΩΣΗ.

Ποιοι είναι πιο ευάλωτοι στη σαρκοπενία

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ηλικιωμένοι και τα άτομα που ήδη έχουν χαμηλή μυϊκή μάζα ή μειωμένη σωματική δραστηριότητα. Σε αυτούς, η απώλεια βάρους πρέπει να γίνεται με ακόμη μεγαλύτερη παρακολούθηση, γιατί ο κίνδυνος σαρκοπενίας είναι μεγαλύτερος και οι συνέπειες πιο σοβαρές. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αξιολόγηση της σύστασης σώματος και της λειτουργικής ικανότητας είναι πολύτιμη, ώστε να προσαρμόζεται έγκαιρα το διατροφικό και θεραπευτικό πλάνο.

Η Καλλιόπη Άννα Πούλια είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κλινικής Διαιτολογίας, Εργαστήριο Διαιτολογίας και Ποιότητας Ζωής, Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών.