ΓΙΑΤΙ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΟΙ ΩΡΛ ΘΑ ΑΡΧΙΣΟΥΝ ΝΑ ΜΑΣ ΣΤΕΛΝΟΥΝ ΓΙΑ ΤΡΕΞΙΜΟ

Βάσει των πρώτων ευρημάτων έρευνας που εξετάζει πιθανές επιδράσεις της αερόβιας άσκησης στην ακοή, ίσως να φτάνει η μέρα που οι ΩΡΛ θα συνταγογραφούν τρέξιμο για να ακούμε καλύτερα.

Ας υποθέσουμε ότι στον τελευταίο έλεγχό σας από τον ΩΡΛ τα πάντα έδειξαν να λειτουργούν ρολόι. Κι όμως, επιμείνατε εσείς, κάτι δεν πήγαινε καλά· αν τα αφτιά σας λειτουργούσαν στην εντέλεια, πώς γίνεται να δυσκολευτήκατε όλες τις προηγούμενες ημέρες με την επικοινωνία σε μέρη με κόσμο και φασαρία; Γιατί η ακοή σας σας πρόδωσε έτσι ξαφνικά;

Ας υποθέσουμε τώρα ότι ξαναπήγατε στον γιατρό να βρείτε τι συμβαίνει κι εκείνος σας ρώτησε: Πήγαμε καθόλου γυμναστήριο την εβδομάδα που πέρασε; Λίγο τρεξιματάκι, κάποια άσκηση; Κάνατε κάτι για τη φυσική σας κατάσταση;

Θα μου πείτε, τώρα, τι δουλειά έχει να ρωτήσει τέτοια πράγματα, τι σχέση έχουν; Αφήστε που κάποιοι μπορεί να το βρίσκουν και αδιακρισία. Μήπως όμως ήξερε κάτι παραπάνω για το πώς η σωματική άσκηση μπορεί να βοηθήσει την ακοή;

Η ακοή επηρεάζεται από τη γήρανση του εγκεφάλου

Η απώλεια ακοής δεν αφορά μόνο την ένταση του ήχου, γι' αυτό και ένα ακουστικό βοήθημα δεν εγγυάται πάντα την άριστη επικοινωνία σε θορυβώδεις συνθήκες, αναφέρει ο Jonathan Peelle, καθηγητής στο Bouvé College of Health Sciences του Northeastern University, που «τρέχει» νέα έρευνα για τη σύνδεση φυσικής κατάστασης και ακοής. Για να παρακολουθήσουμε μια συζήτηση σε φασαρία, εξηγεί, ο εγκέφαλος χρειάζεται:

• να ξεχωρίσει τη φωνή που μας ενδιαφέρει από τα υπόλοιπα ακουστικά ερεθίσματα,
• να συγκρατήσει πληροφορίες και
• να διατηρήσει την προσοχή του.

Για να παρακολουθήσουμε μια συζήτηση σε φασαρία, ο εγκέφαλος χρειάζεται να εκτελέσει απαιτητικές εκτελεστικές λειτουργίες, όπως να ξεχωρίσει τη φωνή που μας ενδιαφέρει από τα υπόλοιπα ακουστικά ερεθίσματα και να εστιάσει εκεί. iStock

Όλα τα παραπάνω αποτελούν εκτελεστικές λειτουργίες, δηλαδή ανώτερες νοητικές διεργασίες που μας βοηθούν να διαχειριζόμαστε πληροφορίες και να ελέγχουμε την προσοχή μας, αλλάζοντας νοητική εστίαση όταν χρειάζεται.

Προηγούμενη έρευνα του Peelle έδειξε ότι η προσπάθεια κατανόησης της ομιλίας υπό δύσκολες συνθήκες ενεργοποιεί τον προμετωπιαίο φλοιό, μια περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει στις εκτελεστικές λειτουργίες και είναι ευάλωτη στις αλλαγές που φέρνει η γήρανση. Κατά συνέπεια, η ηλικιακή απώλεια ακοής συμπεριλαμβάνει τη δυσκολία επεξεργασίας της ομιλίας όταν υπάρχουν ανταγωνιστικοί ήχοι.

Πώς ωφελεί η σωματική άσκηση

Πλήθος ερευνών έχει συνδέσει την αερόβια άσκηση με την υγεία του εγκεφάλου και τη γνωστική λειτουργία. Ο Peelle και η υποψήφια διδακτόρισσα Bridget Carey, που εργάζεται στο εργαστήριό του, αναρωτήθηκαν αν η καλύτερη φυσική κατάσταση θα μπορούσε να συνδέεται και με μεγαλύτερη ευχέρεια στην κατανόηση της ομιλίας σε περιβάλλοντα με δυνατούς ήχους.

Στην πρώτη φάση της εν εξελίξει μελέτης τους, αξιολογούν την καρδιοαναπνευστική κατάσταση των εθελοντών. Οι συμμετέχοντες τρέχουν σε διάδρομο φορώντας μάσκες μέτρησης της κατανάλωσης οξυγόνου κατά την άσκηση. Με αυτόν τον τρόπο εκτιμάται η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO₂ max), δείκτης της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας.

Οι ερευνητές έβαλαν συμμετέχοντες να τρέξουν σε διάδρομο και παρατήρησαν πως η καλύτερη καρδιοαναπνευστική κατάσταση τους επέτρεπε να ξεχωρίζουν καλύτερα λέξεις σε θορυβώδες περιβάλλον. iStock

Στη συνέχεια, οι εθελοντές καλούνται να επαναλάβουν προτάσεις που ακούγονται ηχογραφημένες, ενώ στο υπόβαθρο αναπαράγεται θόρυβος διαφορετικής έντασης. Η επίδοσή τους δείχνει πόσο αποτελεσματικά μπορούν να αναγνωρίζουν τις λέξεις όταν οι συνθήκες ακρόασης δυσκολεύουν.

Μέχρι στιγμής, οι συμμετέχοντες με υψηλότερα επίπεδα φυσικής κατάστασης αποδίδουν περίπου 15% καλύτερα στις δοκιμασίες κατανόησης ομιλίας σε θόρυβο, σε σύγκριση με όσους έχουν χαμηλότερη φυσική κατάσταση, σύμφωνα με τον Peelle. «Μπορεί να μη φαίνεται μεγάλη διαφορά, αλλά σημαίνει ότι μπορείς να καταλάβεις μία ή δύο λέξεις περισσότερες σε κάθε πρόταση. Έτσι, αποκτάς περισσότερο συμφραζόμενο», εξηγεί.

Το εύρημα συμβαδίζει με όσα γνωρίζουν ήδη οι επιστήμονες για τη σχέση της άσκησης με τη γνωστική λειτουργία. Ο Brian Sandroff, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Νευροψυχολογίας και Νευροεπιστημονικής Έρευνας του Kessler Foundation, σημειώνει ότι η εργαζόμενη μνήμη και η προσοχή, δύο λειτουργίες που απαιτούνται για την κατανόηση ομιλίας μέσα στον θόρυβο, μπορούν να ωφεληθούν «ακόμη και από μία μόνο συνεδρία αερόβιας άσκησης».

ΠΟΛΥ ΠΙΘΑΝΩΣ, Η ΚΑΛΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΒΟΗΘΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΝΑ ΚΑΤΑΝΕΜΟΥΝ ΠΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΤΟΥΣ ΟΤΑΝ Η ΑΚΡΟΑΣΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΙΟ ΑΠΑΙΤΗΤΙΚΗ.

Μπορεί η άσκηση να βελτιώσει την επικοινωνία;

Η συσχέτιση αυτή δεν αποδεικνύει ότι η καλύτερη φυσική κατάσταση προκαλεί από μόνη της βελτιωμένη αντίληψη της ομιλίας. Όπως επισημαίνει ο Kirk Erickson, διευθυντής μεταφραστικής έρευνας στο δίκτυο υγείας AdventHealth, τα προκαταρκτικά αποτελέσματα είναι εύλογα, αλλά δεν τεκμηριώνουν ακόμη τον υποκείμενο νευρολογικό μηχανισμό.

Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι «η φυσική κατάσταση βοηθά τους ανθρώπους να κατανέμουν πιο αποτελεσματικά τους γνωστικούς πόρους τους όταν η ακρόαση γίνεται πιο απαιτητική», εκτιμά ο Erickson. Η επιβεβαίωση της υπόθεσης θα μπορούσε να αποτελέσει μια «χρήσιμη γέφυρα» ανάμεσα στη φυσική κατάσταση και την καθημερινή επικοινωνία.

Στην επόμενη φάση, οι ερευνητές θα εξετάσουν την επίδοση των συμμετεχόντων αφού προηγηθεί μια έντονη εικοσάλεπτη προπόνηση σε διάδρομο. Το πείραμα θα λειτουργήσει ως πρότυπο για μια παρέμβαση διάρκειας έξι μηνών, με τακτικές προπονήσεις, ώστε να διαπιστωθεί αν η συστηματική άσκηση μπορεί να βελτιώσει την επικοινωνία στην καθημερινότητα.

Παράλληλα, ο Peelle και η Carey σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν τη λειτουργική φασματοσκοπία εγγύς υπερύθρου (fNIRS), μια φορητή τεχνική απεικόνισης που παρακολουθεί μεταβολές στην αιματική ροή οι οποίες συνδέονται με την εγκεφαλική δραστηριότητα. Σε αντίθεση με έναν ογκώδη μαγνητικό τομογράφο, οι αισθητήρες της μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πιο φυσικές συνθήκες, ακόμη και σε ένα θορυβώδες καφέ, ενώ κάποιος προσπαθεί να παρακολουθήσει μια συζήτηση.

Μέχρι να ολοκληρωθούν οι δοκιμές, δεν γνωρίζουμε αν η άσκηση θα αποδειχθεί αποτελεσματική παρέμβαση για την κατανόηση της ομιλίας. Τα πρώτα ευρήματα, πάντως, προσθέτουν έναν ακόμη λόγο να μελετηθεί η σχέση της καρδιοαναπνευστικής φυσικής κατάστασης με την υγεία του εγκεφάλου.