ΠΟΣΟ ΑΞΙΟΠΙΣΤΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ SMARTWATCH; 6 ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΛΑΘΟΣ

Βλέπεις το smartwatch σαν αξιόπιστο σύμβουλο που σου επιτρέπει να παρακολουθείς την υγεία και τη φυσική σου κατάσταση; Σύμφωνα με έναν ειδικό, υπάρχουν 6 βασικές μετρήσεις που μπορεί να σε ξεγελούν. Δες πώς να τις «διαβάζεις».

Εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκουν στο smartwatch τους έναν καθημερινό «σύμβουλο υγείας», που καταγράφει βήματα, παλμούς, θερμίδες, διάρκεια και ποιότητα ύπνου, καθώς και δείκτες αποκατάστασης. Με λίγα λόγια, κάνει όσα χρειάζεται για να πιστεύουμε ότι αποτυπώνει με ακρίβεια οτιδήποτε συμβαίνει στον οργανισμό μας. Είναι όμως έτσι, ή οι μετρήσεις του θέλουν προσοχή;

Σύμφωνα με τον Hunter Bennett, Επίκουρο Καθηγητή Επιστήμης της Άσκησης και του Αθλητισμού, πολλές από αυτές τις πληροφορίες δεν προέρχονται από άμεσες μετρήσεις. Υπολογίζονται από αλγορίθμους που επεξεργάζονται δεδομένα από αισθητήρες κίνησης και καρδιακού ρυθμού και, τις περισσότερες φορές, είναι απλές εκτιμήσεις.

Το γεγονός δεν αναιρεί της χρησιμότητα τους, ξεκαθαρίζει ο ίδιος, αλλά αναδεικνύει την ανάγκη να ερμηνεύουμε σωστά τα δεδομένα τους.

Μέτρηση των θερμίδων που καις

Η μέτρηση των θερμίδων που καίμε είναι από τις πιο δημοφιλείς λειτουργίες ενός smartwatch, ιδιαίτερα για όσους προσπαθούν να χάσουν βάρος. Οι υπολογισμοί, ωστόσο, μπορεί να απέχουν από την πραγματικότητα πιο συχνά απ' ό,τι πιστεύουμε. Ανάλογα με το είδος της άσκησης, η απόκλιση μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και το 20%.

iStock

Όπως εξηγεί ο Bennett, το ρολόι δεν μετρά άμεσα την ενεργειακή κατανάλωση. Την υπολογίζει συνδυάζοντας την κίνηση του σώματος με τον καρδιακό ρυθμό, άρα είναι πιθανό να υπάρξουν ανακριβείς εκτιμήσεις σε δραστηριότητες όπως η προπόνηση με βάρη ή άλλες ασκήσεις με περιορισμένη κίνηση των χεριών, όπως η ποδηλασία.

Αριθμός βημάτων

Ο στόχος των 10.000 βημάτων έχει καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για την καθημερινή άσκηση, παρότι δεν υπάρχει καμία επιστημονική τεκμηρίωση. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τα smartwatch, που γίνοναι αδύναμος σύμμαχος στο κυνήγι ενός αβάσιμου στόχου. Τι σημαίνει αδύναμος;

Τα περισσότερα έξυπνα ρολόγια βασίζονται στην κίνηση του καρπού. Αν, για παράδειγμα, σπρώχνεις καρότσι, κρατάς σακούλες ή έχεις τα χέρια ακίνητα για μεγάλο διάστημα ενώ περπατάς, είναι πιθανό να μην καταγραφούν όλα τα βήματά σου. Αντίστοιχα, ορισμένες κινήσεις των χεριών μπορεί να καταμετρηθούν λανθασμένα ως βήματα. Σύμφωνα με τον καθηγητή, σε ορισμένες περιπτώσεις η απόκλιση μπορεί να φτάσει περίπου το 10%.

Καρδιακός ρυθμός

Οι αισθητήρες που βρίσκονται στον καρπό αποδίδουν αρκετά καλά όταν το σώμα βρίσκεται σε ηρεμία ή κατά τη διάρκεια ήπιας άσκησης. Όσο όμως αυξάνεται η ένταση της προπόνησης, η ακρίβειά τους μειώνεται, έτσι ακόμη και μικρές αποκλίσεις στους παλμούς μπορεί να οδηγήσουν σε λανθασμένη εκτίμηση της έντασης της άσκησης.

iStock

Τα παραπάνω είναι σημαντικά για άτομα που ακολουθούν προγράμματα γυμναστικής βασισμένα στις ζώνες καρδιακού ρυθμού. Οι ζώνες καρδιακού ρυθμού είναι συγκεκριμένα εύρη παλμών ανά λεπτό που αντιστοιχούν σε διαφορετικά επίπεδα έντασης της άσκησης και υπολογίζονται συνήθως ως ποσοστό του εκτιμώμενου μέγιστου καρδιακού ρυθμού κάθε ατόμου. Με λανθασμένες ενδείξεις, ένας άνθρωπος θα μπορούσε να προπονείται είτε πιο χαλαρά είτε πιο έντονα από όσο πιστεύει.

Ύπνος

Τα περισσότερα smartwatch αναλύουν τον ύπνο και τον χωρίζουν σε στάδια, όπως ελαφρύς, βαθύς και REM. Ωστόσο, οι πληροφορίες δεν προέρχονται από καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας, όπως συμβαίνει στις εξειδικευμένες εργαστηριακές μελέτες ύπνου.

Οι συσκευές βασίζονται κυρίως στις μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και στις κινήσεις του σώματος. Μπορούν να δώσουν μια αρκετά καλή συνολική εικόνα της ποιότητας του ύπνου, όχι όμως μια απόλυτα ακριβή καταγραφή των σταδίων του.

iStock

Δείκτης αποκατάστασης

Πολλά σύγχρονα smartwatch εμφανίζουν έναν δείκτη εκτίμησης του πόσο έτοιμος είναι ο οργανισμός για προπόνηση ή πόσο καλά έχει αναρρώσει. Η εκτίμηση βασίζεται κυρίως στην ποιότητα του ύπνου και στη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού (HRV), δύο παράγοντες που ήδη υπολογίζονται έμμεσα και όχι με άμεση μέτρηση.

Επομένως, πρόκειται για σύνθετο δείκτη που δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απόλυτη ένδειξη. Όπως επισημαίνει ο Bennett, δεν είναι λίγοι όσοι ακυρώνουν μια προπόνηση επειδή το ρολόι εμφανίζει χαμηλή αποκατάσταση, παρότι οι ίδιοι αισθάνονται ξεκούραστοι και έτοιμοι να γυμναστούν.

VO₂ max (μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου)

Η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO₂ max) θεωρείται από τους σημαντικότερους δείκτες φυσικής κατάστασης. Η πραγματική μέτρησή της, ωστόσο, γίνεται μόνο σε εργαστήριο, με ειδικό εξοπλισμό που αναλύει τα αέρια της αναπνοής κατά τη διάρκεια της άσκησης. Το μόνο που μπορούν να κάνουν τα smartwatch είναι να υπολογίζουν μια πιθανή τιμή με βάση τον καρδιακό ρυθμό, την ταχύτητα και άλλα στοιχεία της δραστηριότητας.

iStock

Για τον λόγο αυτό, η εκτίμηση μπορεί να είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη από την πραγματική, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και το επίπεδο φυσικής κατάστασης του χρήστη.

Χρήσιμα εργαλεία, αρκεί να γνωρίζεις τα όριά τους

Παρά τους περιορισμούς, ένα smartwatch αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την παρακολούθηση της συνολικής πορείας της υγείας και της φυσικής κατάστασης. Μπορεί να δείξει αν κινείσαι περισσότερο με την πάροδο του χρόνου, αν οι παλμοί ηρεμίας μειώνονται ή αν ο ύπνος σου γίνεται πιο σταθερός. Αλλά δεν μπορείς να επαφίεσαι σε όσα δείχνει.

Όπως τονίζει και ο Bennett, κανένα smartwatch δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εικόνα που δίνει το ίδιο το σώμα. Τα δεδομένα της συσκευής είναι χρήσιμα, αρκεί να συνδυάζονται με το πώς αισθάνεσαι, πώς αποδίδεις στην άσκηση και πόσο καλά αναρρώνεις στην καθημερινότητά σου.