ΝΕΑ ΕΡΕΥΝΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΜΙΑ ΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ

Ήξερες ότι ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί άλλο μηχανισμό για τον οξύ πόνο και άλλο για τον χρόνιο, που δεν σχετίζονται μεταξύ τους; Είναι εντυπωσιακό! Βρίσκοντας οι επιστήμονες το μονοπάτι του χρόνιου πόνου στο νευρικό σύστημα, ελπίζουν ότι θα έρθουν πιο κοντά και σε αποτελεσματικές θεραπείες.

Ο πόνος αποτελεί μια πολύ χρήσιμη αντίδραση που έχουν αναπτύξει εξελικτικά όλα τα ζώα για να προειδοποιούνται για επερχόμενους κινδύνους και να κινητοποιούνται, ώστε να αναζητήσουν επούλωση. Ωστόσο, το καθοριστικό χαρακτηριστικό του χρόνιου πόνου είναι ότι επιμένει για πολύ καιρό αφότου έχει εξαφανιστεί η άμεση απειλή.

Ως ασθενείς με χρόνιο πόνο ορίζονται εκείνοι που αναφέρουν ότι πονούν τις περισσότερες ημέρες ή κάθε μέρα για διάστημα τουλάχιστον 3 μηνών. Είναι μυστήριο πράγμα ο χρόνιος πόνος χωρίς προφανή αιτία. Σαν να χτυπάει ένας συναγερμός πυρκαγιάς, χωρίς να υπάρχει φωτιά.

Χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της ινομυαλγίας, η οποία δεν χαρακτηρίζεται καν πάθηση, αλλά σύνδρομο. Οι ασθενείς, παρόλο που έχουν πεντακάθαρες διαγνωστικές εξετάσεις, υποφέρουν καθημερινά από έντονους πόνους σε όλο τους το σώμα.

Ο χρόνιος πόνος μπορεί να ακολουθήσει έναν τραυματισμό, μια φλεγμονή ή κάποια άλλη πάθηση, ενώ τα άτομα που υποφέρουν διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν προβλήματα ψυχικής υγείας και να εθιστούν στη χρήση οπιοειδών.

Εικονογράφηση: Χριστίνα Αβδίκου

Πώς διαφέρει ο χρόνιος πόνος από τον οξύ; Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές

Ένα βασικό γνώρισμα του χρόνιου πόνου είναι η ευαισθητοποίηση, κατά την οποία οι ασθενείς γίνονται υπερευαίσθητοι στο άγγιγμα και σε άλλες, φυσιολογικά αβλαβείς αισθήσεις. Όπως εξηγεί ο Xiaoke Chen, αναπληρωτής καθηγητής βιολογίας στο πανεπιστήμιο του Stanford, στον χρόνιο πόνο ο εγκέφαλος παρερμηνεύει το απλό άγγιγμα ως ένα επώδυνο ερέθισμα.

Για καλή τύχη πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν με χρόνιο πόνο, οι επιστήμονες χαρτογράφησαν ένα νέο, άγνωστο μέχρι πρότινος, νευρικό κύκλωμα το οποίο ευθύνεται αποκλειστικά για τον χρόνιο πόνο (ξεκινάει από τον νωτιαίο μυελό, περνάει από τον εγκέφαλο και επιστρέφει).

Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature αναδεικνύει αυτόν τον νέο χάρτη του εγκεφαλικού κυκλώματος που σχετίζεται ειδικά με τον χρόνιο πόνο και προσφέρει μια πολλά υποσχόμενη κατεύθυνση για την ανάπτυξη νέων θεραπειών.

ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΟΝΙΟ ΠΟΝΟ, ΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΚΑΤΑΦΕΡΑΝ ΝΑ ΤΟΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΟΥΝ, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΟΜΩΣ ΑΝΕΠΑΦΗ ΤΗΝ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΟΞΕΟΣ ΠΟΝΟΥ.

Ποιο είναι το πιο εντυπωσιακό εύρημα

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης είναι ότι η «σίγαση» των συγκεκριμένων κυττάρων που τροφοδοτούν αυτό το κύκλωμα ανακουφίζει από τον χρόνιο πόνο, διατηρώντας παράλληλα ανέπαφες τις αποκρίσεις του οξέος πόνου. Δηλαδή, το σώμα διατηρεί πλήρως την ικανότητά του να αντιλαμβάνεται τα σήματα κινδύνου.

Σύμφωνα με τον Dr Chen, κύριο συγγραφέα της μελέτης, αποτέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι ο οξύς και ο χρόνιος πόνος μπορούν να είναι εντελώς διαχωρισμένοι. Υπάρχει ένα αποκλειστικό κύκλωμα που ενεργοποιείται μόνο μετά από έναν τραυματισμό, δίνοντας στους επιστήμονες την ευκαιρία να στοχεύσουν συγκεκριμένα το στοιχείο του χρόνιου πόνου, αφήνοντας ανέπαφο τον προστατευτικό οξύ πόνο.

Πώς βρήκαν τον μηχανισμό οι ερευνητές

Για να εντοπίσει αυτό το κύκλωμα, η ομάδα του Chen εργάστηκε αντίστροφα, ξεκινώντας από μια ομάδα νευρώνων που βρίσκεται στην περιοχή του εγκεφάλου γνωστή ως RVM (rostral ventromedial medulla), η οποία εμπλέκεται στην ευαισθητοποίηση στον πόνο.

Χρησιμοποιώντας γενετικές μεθόδους, «μάρκαραν» τους νευρώνες κατά μήκος του κυκλώματος με μια φθορίζουσα πρωτεΐνη. Αυτό αποκάλυψε έναν άγνωστο μέχρι πρότινος βρόχο που ξεκινά από τον νωτιαίο μυελό, συνδέεται με τον θάλαμο, τον φλοιό, το στέλεχος του εγκεφάλου (όπου βρίσκεται το RVM) και επιστρέφει πίσω στον νωτιαίο μυελό. Μέσω χημικής αδρανοποίησης αυτού του κυκλώματος, οι ερευνητές απέδειξαν ότι αφορά αποκλειστικά τον χρόνιο πόνο.

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΕΙΝΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΑΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΦΕΡΟΥΝ, ΚΑΘΩΣ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΠΟΥ ΘΑ «ΜΠΛΟΚΑΡΟΥΝ» ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΑ ΤΟ ΚΥΚΛΩΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΟΥ ΠΟΝΟΥ.

Πριν τη σίγαση, τα ποντίκια στο εργαστήριο αντιδρούσαν αρνητικά ακόμα και σε σχετικά απαλά αγγίγματα, κάτι που αποτελεί βασικό σημάδι ότι βίωναν χρόνιο πόνο. Μετά την αδρανοποίηση του κυκλώματος, τα ποντίκια άρχισαν να ανταποκρίνονται φυσιολογικά τόσο σε ήπια όσο και σε πιο έντονα ερεθίσματα.

Αντίστροφα, η χημική ενεργοποίηση του ίδιου κυκλώματος σε υγιή ποντίκια προκάλεσε τεχνητά χρόνιο πόνο. Διεγείροντας αυτούς τους νευρώνες πολλές φορές, η ομάδα μπόρεσε να αυξήσει την ευαισθησία στον πόνο, μια κατάσταση που μάλιστα διήρκεσε για εβδομάδες.

Τα πειράματα αυτά επιβεβαίωσαν ότι η ομάδα αυτών των κυττάρων δεν εμπλέκεται στον φυσιολογικό πόνο, παρά μόνο στον χρόνιο πόνο που εμφανίζεται μετά από τραυματισμό ή φλεγμονή. Επιπλέον, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ένα άλλο, ήδη γνωστό σύστημα ελέγχου του πόνου (το PAG-RVM) παραμένει σημαντικό, υποδεικνύοντας ότι η διέγερση του νέου κυκλώματος αυξάνει τον πόνο, ενώ η διέγερση του συστήματος PAG-RVM τον μειώνει.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Έχοντας πλέον χαρτογραφήσει το κύκλωμα, οι επιστήμονες αναζητούν τις μοριακές αλλαγές που κάνουν τους νευρώνες RVM να το ενεργοποιούν. Στόχος είναι η ανάπτυξη φαρμάκων που θα μπλοκάρουν αυτή την αλλαγή, προσφέροντας ανακούφιση χωρίς να επηρεάζεται η ικανότητα αντίληψης του άμεσου, οξέος πόνου.

Η ομάδα του Chen ερευνά επίσης γενετικές βάσεις δεδομένων από ασθενείς με χρόνιο πόνο, για να επιβεβαιώσει αν οι ίδιες μοριακές αλλαγές που εντοπίστηκαν στα ποντίκια ρυθμίζουν τον χρόνιο πόνο και στους ανθρώπους.

Το γιατί υπάρχει εξαρχής ένα εξειδικευμένο κύκλωμα για τον χρόνιο πόνο παραμένει ένα μυστήριο, με τους ερευνητές να εικάζουν ότι ίσως συνδέεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλος, ο οποίος δεν διαθέτει νευρώνες πόνου, εντοπίζει εσωτερικές βλάβες.