ΠΟΣΟ ΝΕΡΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Ο ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ «ΚΟΦΤΕΡΟΣ»;

Αν θες να διατηρήσεις τον εγκέφαλό σου όσο πιο «κοφτερό» γίνεται, πόσο νερό χρειάζεται να καταναλώνεις καθημερινά; Η απάντηση δεν είναι τόσο ξεκάθαρη όσο ίσως θα ήθελες.

Έχω ακούσει αρκετές φορές από γιατρούς ότι πρέπει να αυξήσω την ποσότητα νερού που καταναλώνω καθημερινά. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν έχω καταφέρει να πετύχω τον στόχο αυτό, τουλάχιστον σε καθημερινή βάση.

Ίσως, ο μόνος τρόπος για να τον πιάσω είναι βάζοντας ειδοποιήσεις στο κινητό μου, ώστε συνειδητά πλέον να αδειάζω το ποτήρι που έχω μπροστά μου.

Οι λόγοι για να το κάνω; Πολλοί, μιας και είναι απαραίτητο για τη σωστή λειτουργία ολόκληρου του οργανισμού. Μάλιστα, ο εγκέφαλος αποτελείται στο μεγαλύτερο μέρος του από νερό, γι' αυτό και η έλλειψη μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις λειτουργίες του.

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν δεν πίνουμε αρκετό νερό

Ας σκεφτούμε κάτι απλό, όπως το πόσες φορές μέσα στη μέρα χρειάζεται να συγκεντρωθούμε σε μια εργασία ή να συγκρατήσουμε την πρώτη μας αντίδραση. Για να ανταποκριθούμε και στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο εγκέφαλος χρειάζεται, μεταξύ άλλων, επαρκή ενυδάτωση. Ας μην ξεχνάμε ότι το νερό βοηθά τους νευρώνες να μεταδίδουν ηλεκτρικά σήματα, συμβάλλει στη μεταφορά θρεπτικών συστατικών και συμμετέχει στις διαδικασίες με τις οποίες ο οργανισμός απομακρύνει άχρηστες ουσίες.

Προφανώς, τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι κάθε επιπλέον ποτήρι θα ανοίγει τον δρόμο προς μοναδικές νοητικές ικανότητες, ούτε ότι μια ήπια αφυδάτωση θα ρίξει απαραίτητα τις επιδόσεις μας στα τάρταρα. Η σχέση ανάμεσα στην ενυδάτωση και τη γνωστική λειτουργία δεν είναι τόσο απλή. Οι σχετικές έρευνες είναι συχνά μικρές και τα αποτελέσματά τους δεν είναι πάντοτε ομοιόμορφα. Υπάρχουν, ωστόσο, ευρήματα που αξίζει να προσέξουμε.

Για παράδειγμα, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Research έδειξε ότι μετά την κατανάλωση νερού, οι συμμετέχοντες παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένες δοκιμασίες που απαιτούσαν κρίση και λήψη αποφάσεων.

iStock

Το εύρημα είναι ενδιαφέρον, αλλά το μικρό δείγμα δεν επιτρέπει να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για όλους τους ανθρώπους. Οι ερευνητές εκτίμησαν, πάντως, ότι η αφυδάτωση ενδέχεται να επηρεάζει περιοχές του εγκεφάλου που συμμετέχουν στον έλεγχο των παρορμήσεων. Παράλληλα, η αύξηση της κορτιζόλης, ορμόνης που συνδέεται με το στρες, αποτελεί έναν ακόμη πιθανό μηχανισμό μέσω του οποίου η αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων.

Ο εγκέφαλος εργάζεται πιο σκληρά

Υπάρχει μια λεπτομέρεια στις έρευνες για την αφυδάτωση που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεσαι την επίδρασή της. Ακόμη κι όταν η απόδοσή μας δεν φαίνεται να μειώνεται επειδή δεν ήπιαμε νερό, ο εγκέφαλος μπορεί να χρειάζεται να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να φτάσει στο ίδιο αποτέλεσμα.

Αυτό επιχείρησε να διερευνήσει ο Matthew Kempton, ερευνητής στο King's College του Λονδίνου, μαζί με τους συνεργάτες του. Στη μελέτη τους, οι συμμετέχοντες δεν εμφάνισαν χειρότερες επιδόσεις όταν ήταν αφυδατωμένοι. Όμως, η απεικόνιση του εγκεφάλου έδειξε αυξημένη δραστηριότητα στο μετωποβρεγματικό δίκτυο, το οποίο συμμετέχει στην προσοχή και στην επίλυση προβλημάτων.

Αντίστοιχα, οι ερευνητές υποθέτουν ότι η μεγαλύτερη προσπάθεια που απαιτείται από τον εγκέφαλο σε συνθήκες αφυδάτωσης θα μπορούσε, υπό ορισμένες συνθήκες, να επηρεάσει τελικά την απόδοσή του. Αυτό, ωστόσο, παραμένει υπό διερεύνηση.

iStock

Υπάρχει ελάχιστη ποσότητα;

Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο όριο που να ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλους. Ωστόσο, μετα-ανάλυση έδειξε ότι η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει μικρές αλλά μετρήσιμες επιπτώσεις σε ορισμένες γνωστικές λειτουργίες, ιδιαίτερα όταν η απώλεια υγρών ξεπερνά το 2% του σωματικού βάρους. Πρακτικά αυτό σημαίνει πώς αν ζυγίζεις 70 κιλά, το 2% αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 κιλά. Μια τέτοια μεταβολή, όταν οφείλεται στην απώλεια υγρών, μπορεί να είναι αρκετή ώστε να επηρεάσει ορισμένες επιδόσεις.

Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι πρέπει να περιμένεις μέχρι να αισθανθείς έντονη δίψα για να πιεις νερό, ούτε ότι η αφυδάτωση εξηγεί από μόνη της κάθε δυσκολία συγκέντρωσης. Το ουσιαστικό είναι ότι η επαρκής ενυδάτωση αποτελεί μέρος των συνθηκών που βοηθούν τον οργανισμό σου να λειτουργεί φυσιολογικά.

Πόσο νερό χρειαζόμαστε πραγματικά;

Η συμβουλή να πίνουμε 8 ποτήρια νερό τη μέρα είναι τόσο διαδεδομένη, ώστε συχνά αντιμετωπίζεται σαν κανόνας που ισχύει για όλους. Στην πραγματικότητα, οι ανάγκες καθενός εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως π.χ. η ηλικία, το φύλο, τη σωματική δραστηριότητα, το περιβάλλον.

Μελέτη εξέτασε περισσότερους από 5.000 ανθρώπους, διαφορετικών ηλικιών, και ανέδειξε πόσο διαφορετικές μπορεί να είναι οι ανάγκες ενυδάτωσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι ερευνητές υπολόγισαν την ποσότητα νερού που εισέρχεται και εξέρχεται καθημερινά από το σώμα και οι μέσες τιμές ήταν περίπου 4,3 λίτρα για άνδρες 20 έως 30 ετών και 3,4 λίτρα για γυναίκες 25 έως 60 ετών. Όμως, οι συγκεκριμένες ποσότητες δεν αφορούν μόνο τα υγρά που πίνουμε, αλλά περιλαμβάνουν το νερό που προσλαμβάνουμε μέσω των τροφών, καθώς και εκείνο που παράγεται στο σώμα κατά τον μεταβολισμό.

iStock

Σύμφωνα με τον John Speakman, έναν από τους συγγραφείς της μελέτης, για έναν τυπικό ενήλικα στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη η ποσότητα νερού που χρειάζεται να προσλαμβάνεται μέσω των ροφημάτων μπορεί να βρίσκεται περίπου στα 1,5 έως 1,8 λίτρα ημερησίως. Πρόκειται για ενδεικτική εκτίμηση, όχι για προσωπική σύσταση που ταιριάζει σε όλους. Αν γυμναζόμαστε συστηματικά, βρισκόμαστε σε ζεστό περιβάλλον ή νοσούμε από κάποια πάθηση, οι ανάγκες μας μπορεί να διαφέρουν.

Πού καταλήγουμε; Ότι ίσως αυτό που χρειαζόμαστε περισσότερο είναι μια αλλαγή συνήθειας παρά ένας αυστηρός στόχος. Όπως επισημαίνει ο Kempton, δεν χρειάζεται να γίνουμε υπερβολικά σχολαστικοί με την ποσότητα νερού που πίνουμε και να αγχωνόμαστε με το τι μπορεί να συμβεί στον εγκέφαλο. Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε είναι να μην περιμένουμε να διψάσουμε για να πιούμε νερό.