ΔΥΟ ΑΠΛΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΑΧΤΥΛΩΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΑΡΤΥΡΟΥΝ ΑΡΧΕΣ ΑΝΟΙΑΣ

Οι ειδικοί λένε πως το να δυσκολεύεσαι να κάνει αυτές τις δύο απλές κινήσεις με τα δάχτυλά σου ίσως να μαρτυρά ανεπαίσθητες νευρολογικές αλλαγές που αποτελούν πρωταρχικά συμπτώματα άνοιας.

Σημάδι γνωστικής έκπτωσης δεν είναι μόνο το να ξεχνάς πού έβαλες τι ή να χάνεις τα λόγια σου. Οι ειδικοί λένε πως ένα λιγότερο γνωστό σύμπτωμα που μπορεί να μαρτυρά ότι η ισχύς του εγκεφάλου αρχίζει να φθίνει έχει να κάνει με την επιδεξιότητα των δαχτύλων μας.

Όπως εξηγεί σε άρθρο η Dr Monika McAtarsney-Kovacs, ερευνήτρια στον τομέα της γνωστικής γήρανσης και της μνήμης στο Πανεπιστήμιο Anglia Ruskin, η οποία αναπτύσσει ένα νέο τεστ για τον έγκαιρο εντοπισμό της άνοιας, «όταν κάνουμε κάτι πολύ ασταθές και καινούργιο με τα δάχτυλά μας, απαιτείται πολλή γνωστική προσπάθεια. Πρέπει να σχεδιάζουμε κάθε κίνηση και να αποφεύγουμε τα λάθη. Αυτό απαιτεί έναν σύνθετο συντονισμό μεταξύ πολλαπλών περιοχών του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη σκέψη, την προσοχή, τον σχεδιασμό και την επεξεργασία πληροφοριών».

Ένας υγιής εγκέφαλος εκτελεί τις κινήσεις αυτές χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, όμως ένας εγκέφαλος που εμφανίζει γνωστική έκπτωση και άνοια θα δυσκολευτεί να εκτελέσει αυτές τις κινήσεις, γιατί τα εγκεφαλικά δίκτυα που απαιτείται να συνεργαστούν για τον σκοπό αυτό έχουν υποστεί φθορά. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που οι παρακάτω δοκιμασίες αποτελούν μέρος του ελέγχου που διενεργείται στα ιατρεία μνήμης για τη διάγνωση της άνοιας – μαζί με άλλα τεστ που γίνονται με χαρτί και μολύβι.

Εσύ μπορείς να κάνεις εύκολα αυτές τις κινήσεις;

Το χτύπημα του δείκτη

Πώς να το κάνεις

Χτύπα τον δείκτη σου πάνω στον αντίχειρά σου όσο πιο γρήγορα μπορείς για 15 δευτερόλεπτα και μέτρα τον αριθμό των χτυπημάτων, διατηρώντας απόσταση 3 εκατοστών μεταξύ του αντίχειρα και του δείκτη σε κάθε κίνηση. Επανάλαβε με το άλλο χέρι.

iStock

Τι να προσέξεις

Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των χτυπημάτων, τόσο πιο θετική είναι η ένδειξη ότι απέχεις πολύ από τη γνωστική έκπτωση. Μελέτη έδειξε ότι άτομα με ήπια γνωστική έκπτωση πραγματοποίησαν κατά μέσο όρο 54 χτυπήματα με το κυρίαρχο χέρι τους και 51 με το μη κυρίαρχο, σε σύγκριση με 64 και 59 χτυπήματα αντίστοιχα που πραγματοποίησαν τα άτομα με υγιή εγκέφαλο.

Άλλες μελέτες έχουν συσχετίσει τον μικρότερο αριθμό χτυπημάτων –αν και σε περιβάλλον υπολογιστή, αντί για την κίνηση μεταξύ αντίχειρα και δείκτη– με μικρότερο ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που είναι καθοριστική για τη μνήμη.

Η Dr McAtarsney-Kovacs λέει πως σε μια κλινική μνήμης, ένας γιατρός θα παρακολουθούσε τη διαδικασία των τεστ μετρώντας τον αριθμό των χτυπημάτων, αλλά παρατηρώντας και τον ρυθμό τους, για να δει αν είναι σταθερός. «Μικρές διαφορές μπορούν να μας δώσουν πληροφορίες για διάφορα ζητήματα», αναφέρει. «Ασθενείς με ήπια γνωστική διαταραχή και άνοια, για παράδειγμα, συνήθως έχουν έναν ασταθή ρυθμό, ενώ στα άτομα με άνοια υπάρχει αστάθεια στον ρυθμό αλλά επιβραδύνεται και η κίνηση».

Η δοκιμασία της γροθιάς με την παλάμη

Πώς να το κάνεις

Ξεκίνα με τη γροθιά σου κλειστή πάνω σε μια επίπεδη επιφάνεια. Στη συνέχεια τέντωσε τα δάχτυλά σου και, τέλος, ακούμπα την παλάμη σου επίπεδα στην επιφάνεια. Επανάλαβε αυτή τη διαδικασία τρεις φορές για κάθε χέρι.

iStock

Τι να προσέξεις

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας των τριών σταδίων –τρεις φορές χωρίς λάθος– αποτελεί το «χρυσό πρότυπο». Σύμφωνα με έρευνες, είναι σπάνιο για ένα άτομο με υγιή εγκέφαλο να κάνει λάθος κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας – μόλις το 2,4% των ατόμων σε αυτή την ομάδα υπέπεσε σε σφάλμα. Ωστόσο, περίπου το ένα τέταρτο των ατόμων με ήπια γνωστική εξασθένηση θα κάνει λάθη, ενώ το ποσοστό αυτό φτάνει στο μισό για όσους πάσχουν από άνοια.

Όπως λέει η Dr McAtarsney-Kovacs, «οι γιατροί εξετάζουν αν οι ασθενείς κάνουν λάθη στη σειρά των κινήσεων, αν επαναλαμβάνουν την ίδια κίνηση ή αν αδυνατούν να μάθουν τη σωστή αλληλουχία. Τέτοια λάθη μπορεί να υποδηλώνουν προβλήματα στον προμετωπιαίο φλοιό, ο οποίος είναι απαραίτητος για τον σχεδιασμό κινήσεων, την τήρηση αλληλουχιών και την εναλλαγή μεταξύ διαφορετικών εργασιών».

Τι σημαίνουν οι παραπάνω ασκήσεις και πώς να προφυλαχθείς από την άνοια

«Αν δυσκολεύεστε με αυτές τις δοκιμασίες, δεν χρειάζεται να πανικοβληθείτε», τονίζει η Dr McAtarsney-Kovacs, καθώς μπορεί απλώς να είστε κουρασμένοι, αφηρημένοι ή να αντιμετωπίζετε προβλήματα κινητικότητας στα χέρια, όπως αρθρίτιδα. Υπενθυμίζει, άλλωστε, πως οι δοκιμασίες αυτές σε μια κλινική μνήμης δεν χρησιμοποιούνται ποτέ μεμονωμένα, αφού ο κλινικός ιατρός θα εφαρμόσει και άλλα εργαλεία ελέγχου για την αξιολόγηση της μνήμης, της γλώσσας, της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών και άλλων γνωστικών τομέων.

iStock

Συνεπώς, έχει νόημα να παρατηρήσει κανείς αν έχει και άλλα ανησυχητικά συμπτώματα, όπως το να χάνεται σε οικεία μέρη ή να δυσκολεύεται να θυμηθεί ονόματα ή συγγενικά πρόσωπα, και να ακούσει τους φίλους του αν έχουν παρατηρήσει κάποιες αλλαγές.

Εάν υπάρχουν κι άλλες ανησυχίες, καλό θα ήταν το άτομο να επισκεφθεί  γιατρό.

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΜΑΣ ΜΕ ΝΕΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΚΑΘ' ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ.

Όσο για το πώς προστατεύεται η γνωστική λειτουργία, η ερευνήτρια εξηγεί πως οι παραπάνω ασκήσεις δεν επιτελούν τέτοιο σκοπό, αφού όταν γίνονται οικείες μέσω της εξάσκησης, το γνωστικό όφελος παύει να υφίσταται.

Χρειάζεται, λοιπόν, να συνεχίσουμε να προκαλούμε τον εγκέφαλό μας με νέους τρόπους καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής μας: «η εκμάθηση μιας γλώσσας, αλλά και πιο προσιτές δραστηριότητες, όπως η εκμάθηση ενός νέου χορού, το πλέξιμο (ή η εκμάθηση οποιασδήποτε νέας τεχνικής) και η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου (ή η ενασχόληση με ένα απαιτητικό μουσικό κομμάτι, αν παίζετε ήδη κάποιο όργανο) μπορούν να αποβούν ιδιαίτερα ωφέλιμα, καθώς απαιτούν λεπτές κινήσεις των δακτύλων και προσήλωση», εξηγεί η ίδια.

Παράλληλα, για να διατηρούμε το μυαλό μας σε εγρήγορση για περισσότερα χρόνια, χρειάζεται να παραμένουμε σωματικά και πνευματικά δραστήριοι, να φροντίζουμε την καρδιαγγειακή μας υγεία, να κοιμόμαστε επαρκώς και να διατηρούμε μια ενεργή κοινωνική ζωή.

Εξίσου σημαντική είναι η αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων ακοής ή όρασης, η υγιεινή διατροφή (με ιδανική τη μεσογειακή) και η επιδίωξη της διά βίου μάθησης με δραστηριότητες που διεγείρουν το πνεύμα.

Όπως καταλήγει η Dr McAtarsney-Kovacs, «σχεδόν οι μισές περιπτώσεις άνοιας θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να προληφθούν ή να καθυστερήσουν αν δοθεί η δέουσα προσοχή σε αυτούς τους παράγοντες».