ΠΩΣ ΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΘΟΥΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΖΩΗ

Η ιδέα του θανάτου μπορεί να μας φοβίζει. Μήπως όμως η σκέψη του μπορεί να μας βοηθήσει να ζήσουμε καλύτερα; Τι απαντούν ειδικοί επί του θέματος.

Ο θάνατος είναι ίσως η μοναδική βεβαιότητα που μοιραζόμαστε όλοι όσοι κατοικούμε τον πλανήτη τούτο. Η θρησκεία, η φιλοσοφία, η λογοτεχνία και η τέχνη έχουν επιστρέψει στη μελέτη του αμέτρητες φορές. Κι όμως, οι περισσότεροι από εμάς τον φοβόμαστε. Τον φοβόμαστε τόσο, που συχνά επιλέγουμε όχι μόνο να μην προετοιμαζόμαστε για το ενδεχόμενο, αλλά ούτε καν να το σκεφτόμαστε. Προσπαθούμε με οποιονδήποτε τρόπο να κρατήσουμε την ιδέα του μακριά από την καθημερινή μας ζωή.

Μπορούμε να εξοικειωθούμε με την ιδέα του θανάτου χωρίς να μας καταπιεί ο φόβος; Αν το καταφέρουμε, υπάρχει περίπτωση η αποδοχή της θνητότητάς μας να μας οδηγήσει στον δρόμο για μια καλύτερη ζωή;

Η Lucy Hone, ερευνήτρια ψυχικής ανθεκτικότητας και πένθους, άρχισε να ασχολείται με την απώλεια μετά τον θάνατο της κόρης της. Παρά την προσωπική της εμπειρία, υποστηρίζει ότι η επαφή με την πραγματικότητα του θανάτου μπορεί να μας βοηθήσει να ζήσουμε πιο συνειδητά.

Σε σχετικό δημοσίευμα του The Guardian, ειδικοί από διαφορετικά πεδία εξηγούν γιατί ο θάνατος μάς προκαλεί τόσο έντονη δυσφορία, αλλά και πώς μπορούμε να αναπτύξουμε μια πιο ήρεμη σχέση μαζί του.

Γιατί δυσκολευόμαστε μπροστά στην ιδέα του θανάτου;

Κατά τον καθηγητή Φιλοσοφίας Todd May, ένας λόγος είναι ότι ο θάνατος διακόπτει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή μας. Όταν έχουμε μάθει να οργανώνουμε την καθημερινότητά μας γύρω από το μέλλον (π.χ. κάνουμε σχέδια που προσδοκούμε να υλοποιηθούν σε λίγα ή σε πολλά χρόνια), η σκέψη ότι όλα κάποτε θα τελειώσουν έρχεται σε σύγκρουση με τις προσδοκίες μας.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Η death doula Alua Arthur επισημαίνει ότι ο θάνατος μάς φέρνει αντιμέτωπους με την αδυναμία μας να ελέγξουμε τα πάντα. Μπορεί, δηλαδή, να φροντίζουμε την υγεία μας και να σχεδιάζουμε το αύριο, αλλά κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος για το τι του ξημερώνει.

Παράλληλα, η απώλεια μάς φέρνει αντιμέτωπους με δύσκολα συναισθήματα που δεν ξέρουμε πάντα πώς να διαχειριστούμε. Η γιατρός ανακουφιστικής φροντίδας Luyi Kathy Zhang εξηγεί ότι συχνά προτιμάμε να αναβάλλουμε την επαφή μαζί τους, αντί να τα αντιμετωπίσουμε πριν γίνουν αναπόφευκτα.

Τέλος, ο θάνατος έχει απομακρυνθεί από την καθημερινότητά μας. Παλαιότερα, η φροντίδα των ασθενών και των ετοιμοθάνατων γινόταν συχνότερα στο σπίτι. Σήμερα, γίνεται κυρίως σε νοσοκομεία και μονάδες φροντίδας, με αποτέλεσμα να τον αντιλαμβανόμαστε συχνά ως κάτι που αφορά τους άλλους.

Γιατί μας κάνει καλό να τον σκεφτόμαστε;

Η αποφυγή της σκέψης του θανάτου μπορεί να μας αφήσει απροετοίμαστους τόσο απέναντι σε μια απώλεια όσο και απέναντι σε σημαντικές αποφάσεις για το τέλος της ζωής μας.

Η εξοικείωση με το θέμα μπορεί να ξεκινήσει μέσα από πρακτικά ζητήματα, όπως η σύνταξη διαθήκης. Σύμφωνα με τη Zhang, ένας τέτοιος σχεδιασμός μάς επιτρέπει να συμμετέχουμε ενεργά στις αποφάσεις που μας αφορούν, αντί να χρειάζεται να τις πάρουμε υπό συνθήκες πίεσης.

Επιπλέον, η συνειδητοποίηση ότι ο χρόνος μας είναι περιορισμένος μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ζούμε. Μας βοηθά να αναρωτηθούμε πού αξίζει να αφιερώνουμε την ενέργειά μας και ποιες σχέσεις έχουν πραγματική σημασία.

ΣΗΜΕΡΑ, Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΤΟΙΜΟΘΑΝΑΤΩΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΣΕ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ, ΟΧΙ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ, ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΝΑ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΜΑΣΤΕ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΣΥΧΝΑ ΩΣ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ.

Πώς να εξοικειωθούμε με την ιδέα του θανάτου

• Ας μην ντρεπόμαστε. Ο φόβος του θανάτου δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αλλά βασικός μηχανισμός προστασίας. Στόχος δεν είναι να εξαφανίσουμε τον φόβο, αλλά να καταλάβουμε πότε μας προστατεύει και πότε μας περιορίζει.
• Ας ασχοληθούμε με πρακτικά ζητήματα. Η καταγραφή των επιθυμιών μας για την ιατρική φροντίδα, π.χ., μπορεί να αποτελέσει έναν πιο διαχειρίσιμο τρόπο προσέγγισης του θέματος.
• Ας αναρωτηθούμε τι θα μετανιώναμε αν δεν το κάναμε. Με τον τρόπο αυτό μπορούμε σε έναν βαθμό να καταλάβουμε τι έχει πραγματικά σημασία για τη ζωή μας.
• Ας θυμηθούμε έναν άνθρωπο που έχουμε χάσει. Η Hone προτείνει να αφιερώνουμε λίγα λεπτά στη σκέψη ενός αγαπημένου προσώπου που δεν βρίσκεται πια στη ζωή, εστιάζοντας όχι μόνο στην απουσία του, αλλά και σε όσα μας έχει προσφέρει η σχέση μαζί του.
• Ας φροντίσουμε τις σχέσεις μας. Με άλλα λόγια, ας αναρωτηθούμε τι δεν λέμε στους ανθρώπους που αγαπάμε και ας προσπαθήσουμε να το εκφράσουμε πριν είναι αργά.

Πού καταλήγουμε μετά από όλα αυτά; Στο ότι δεν χρειάζεται να συμφιλιωθούμε πλήρως με την ιδέα ότι κάποτε θα πεθάνουμε εμείς και οι άνθρωποι που αγαπάμε. Αυτό που έχει νόημα είναι να μάθουμε να αντέχουμε τη σκέψη.