6 ΦΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ

Οι ειδικοί εξηγούν γιατί ορισμένες φράσεις από τον πατέρα μπορούν να ενισχύσουν την αυτοεκτίμηση, την ψυχική ανθεκτικότητα και το αίσθημα ασφάλειας ενός παιδιού.

«Ο πατέρας μου ήταν πάντα εκεί, μας φρόντιζε όσο μπορούσε, αλλά δεν τον θυμάμαι να εκφράζει τα συναισθήματά του με λόγια». Τουλάχιστον για τους ενήλικες της δικής μου γενιάς, αυτή η φράση περιγράφει συχνά την παρουσία του πατέρα στο σπίτι. Όχι ακριβώς ως μια τραυματική ανάμνηση (γιατί το συγκεκριμένο μοτίβο συμπεριφοράς δεν θα έλεγε κανείς ότι απαραίτητα θα στιγματίσει ανεπανόρθωτα ένα παιδί), αλλά ως μια διαπίστωση, ένα παιδικό παράπονο.

Για πολλές γενιές ανδρών, η πατρότητα συμβόλιζε σχεδόν αποκλειστικά την ανάληψη ευθυνών: ο πατέρας «κουβαλητής», ο «να μην τους λείψει τίποτα», ο «όποιος σας πειράξει θα τον σκοτώσω» κ.λπ. φαίνεται ότι είχε συνδέσει άρρηκτα τον ρόλο του με τις ώρες δουλειάς, τις «θυσίες», την προστασία της οικογένειας. Με τον τρόπο αυτό, όπως συνέβαινε πιθανότατα και με τον δικό του πατέρα, η αγάπη θεωρούνταν αυτονόητη και δεν χρειαζόταν να εκφραστεί με λόγια.

Αρκετά χρόνια –και κάμποσες συνεδρίες– αργότερα, φαίνεται ότι οι περισσότεροι έχουμε πια συνειδητοποιήσει το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν όλοι οι ειδικοί: η συναισθηματική παρουσία του πατέρα επηρεάζει βαθιά την αυτοεκτίμηση, την ψυχική ανθεκτικότητα και τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά σχετίζονται με τον εαυτό τους και τους άλλους.

Ας δούμε 6 φράσεις που, όπως λένε οι ειδικοί, θα μπορούσε ένας πατέρας να προσφέρει στα παιδιά του ως ανεκτίμητο δώρο.

«Είμαι περήφανος για σένα»

Μια φράση πολύ σημαντική, που δεν ξεχνά εύκολα κανένα παιδί. Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν πρόκειται μόνο για έναν απλό έπαινο, αλλά για λόγια που εκφράζουν βαθιά αναγνώριση. Όταν ένα παιδί ακούει τον πατέρα του να λέει ότι είναι περήφανος για εκείνο, μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται να αποδεικνύει συνεχώς την αξία του για να είναι αγαπητό, ούτε χρειάζεται να είναι τέλειο.

iStock

Σύμφωνα με μελέτη της Riley Marshall και των συνεργατών της στο Southern Illinois University (2021), οι πατέρες συμβάλλουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο στην ανάπτυξη της θετικής εικόνας που έχουν τα παιδιά τους για τον εαυτό τους ως ενήλικες. Ο τρόπος με τον οποίο ο πατέρας ασκεί τον γονεϊκό του ρόλο επηρεάζει άμεσα την αυτοεκτίμηση του παιδιού, μέσα από εμπειρίες και αλληλεπιδράσεις που είναι μοναδικές για κάθε παιδί.

«Σε ακούω»

Πρόκειται ίσως για την πιο απλή αλλά και υποτιμημένη φράση της γονεϊκότητας, καθώς πολύ συχνά αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη, ενώ δεν είναι.

Η αλήθεια είναι ότι οι συζητήσεις μεταξύ γονέων και παιδιών συνήθως βρίθουν από νουθεσίες και παρατηρήσεις των μεγάλων. Στην πραγματικότητα όμως, λένε οι ειδικοί, τα παιδιά χρειάζονται κάποιον που θα ακούσει πραγματικά αυτό που προσπαθούν να πουν.

iStock

Έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2024 στο BMC Psychology έδειξε ότι η ποιότητα της αλληλεπίδρασης πατέρα-παιδιού σχετίζεται με πιο ώριμες δεξιότητες συναισθηματικής αυτορρύθμισης. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι οι πατέρες που ανταποκρίνονται με ευαισθησία στα συναισθήματα των παιδιών τους συμβάλλουν στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών μηχανισμών για τη διαχείριση των συναισθημάτων τους.

«Κι εγώ φοβάμαι καμιά φορά»

Πρόκειται για τη φράση που καταλύει τον προαιώνιο μύθο ότι οι άντρες δεν κλαίνε, δεν φοβούνται, δεν λυγίζουν, ότι η σιωπή δείχνει τη δύναμή τους.

Οι ειδικοί επιβεβαιώνουν –αν και κάτι είχαμε καταλάβει κι εμείς– ότι τα παιδιά δεν έχουν ανάγκη από πατεράδες που να είναι σούπερ ήρωες. Έχουν ανάγκη από αληθινούς ανθρώπους.

Οι σύγχρονες μελέτες για την πατρότητα δείχνουν ότι η συναισθηματική διαθεσιμότητα του πατέρα λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας απέναντι στο άγχος και τις ψυχολογικές δυσκολίες των παιδιών.

Όταν ένας πατέρας μπορεί να πει «κι εγώ φοβάμαι καμιά φορά», μεταφέρει ένα ισχυρό μήνυμα: ο φόβος δεν είναι αδυναμία, είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και είναι καλό να τον αποδεχόμαστε και να τον αντιμετωπίζουμε.

iStock

«Έλα να παίξουμε»

Τα λόγια που για ένα παιδί δείχνουν ότι ένας ενήλικας, στην προκειμένη περίπτωση ο πατέρας, θέλει πραγματικά να του αφιερώσει χρόνο. Αυτή η φράση γίνεται αφορμή για μια πολύ σημαντική δραστηριότητα με πολλά οφέλη: Η χαρά, η εκτόνωση, η επικοινωνία ανάμεσα στον πατέρα και το παιδί, αλλά και τα πολλαπλά μηνύματα που περνούν μέσα από το παιχνίδι αποτελούν μερικά από τα σημαντικότερα παιδαγωγικά οφέλη που προκύπτουν όταν ένας πατέρας παίζει με το παιδί του.

Σύμφωνα με έρευνες, το παιχνίδι των μπαμπάδων με τα παιδιά τους διαφέρει συχνά από εκείνο των μαμάδων. Είναι πιο αυθόρμητο, πιο απαιτητικό και συχνά περιλαμβάνει περισσότερη έκθεση σε μικρές προκλήσεις και ελεγχόμενα ρίσκα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται την απογοήτευση, να δοκιμάζουν ξανά κάτι όταν δεν το πετυχαίνουν με την πρώτη φορά και να αναπτύσσουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις δυσκολίες.

iStock

«Είμαι πάντα εδώ για ό,τι χρειαστείς»

Η αξία του πατέρα που προσφέρει στην οικογένεια ό,τι χρειάζεται και στηρίζει τα παιδιά του με όποιον τρόπο μπορεί είναι αδιαμφισβήτητη και αποτελεί ίσως το ιδανικό σενάριο της πατρικής φιγούρας στην οικογένεια.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, όμως, εκτός από την επίλυση των πρακτικών ζητημάτων, τα παιδιά χρειάζονται και τη λεκτική διαβεβαίωση ότι ο μπαμπάς τους θα είναι κοντά τους ό,τι κι αν συμβεί. Έτσι, η φράση «είμαι πάντα εδώ για ό,τι χρειαστείς» φαίνεται να συνοψίζει την έννοια της ψυχολογικής ασφάλειας, υπενθυμίζοντας στο παιδί ότι δεν είναι μόνο του.

Η προηγούμενη έρευνα αναφέρει μεταξύ άλλων ότι τα παιδιά με συναισθηματικά εμπλεκόμενους πατέρες εμφανίζουν συχνότερα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες και χαμηλότερα ποσοστά προβλημάτων συμπεριφοράς.

«Σ’ αγαπώ»

Αναφερόμαστε ίσως στο πιο «δυνατό» ρήμα που αφορά τα ανθρώπινα συναισθήματα σε κάθε μορφή σχέσης. Τη λέξη που όλοι έχουμε ανάγκη να πούμε και να ακούσουμε.

Για όσες γενιές πατεράδων πίστευαν ότι αρκούσε να δείχνουν την αγάπη τους στα παιδιά τους με πράξεις, είτε γιατί έτσι έμαθαν είτε γιατί έτσι το έζησαν κι εκείνοι ως παιδιά, οι ειδικοί απαντούν ότι και η λεκτική έκφραση της αγάπης έχει τη δική της ξεχωριστή αξία.

Όπως σε κάθε ανθρώπινη σχέση, έτσι και στη σχέση πατέρα-παιδιού η φράση «σ’ αγαπώ» εμπεριέχει όλη την αποδοχή, τη σταθερότητα και την τρυφερότητα που χρειάζεται να έχει στη φαρέτρα του κάθε παιδί για όσο θα ζει.