ΟΙ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΙ ΜΠΑΜΠΑΔΕΣ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΚΑΝΑΝ ΝΑ ΞΑΝΑΣΚΕΦΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ

Οι πρωταγωνιστές της σειράς «Μπαμπά, σ’ αγαπώ», Αναστάσης Ροϊλός, Μιχάλης Βαλάσογλου και Βασίλης Μηλιώνης, μοιράζονται σκέψεις γύρω από το την οικογένεια και τον σύγχρονο ρόλο του πατέρα.

Δημήτρης, Νίκος, Ηρακλής. Τρεις διαφορετικοί μπαμπάδες μάς ξεναγούν στην περιπέτεια που λέγεται «πατρότητα», ερχόμενοι αντιμέτωποι με τις προκλήσεις, τις αντιφάσεις και τις συγκινήσεις που συνοδεύουν τον γονεϊκό ρόλο.

Κάθε εβδομάδα, η σειρά του Alpha «Μπαμπά, σ’ αγαπώ» φωτίζει διαφορετικές όψεις της σχέσης πατέρα και παιδιού, δείχνοντας ότι η πατρότητα δεν είναι πια ένας ρόλος που ορίζεται αποκλειστικά από την ευθύνη, την αυστηρότητα ή την οικονομική στήριξη της οικογένειας. Οι σύγχρονοι μπαμπάδες καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τη θέση τους μέσα στην οικογένεια, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, να συμμετέχουν ενεργά στην ανατροφή των παιδιών τους και να ισορροπήσουν ανάμεσα στις προσωπικές τους ανάγκες και στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα του Πατέρα, ζητήσαμε από τους τρεις πρωταγωνιστές της σειράς, τον Αναστάση Ροϊλό, τον Μιχάλη Βαλάσογλου και τον Βασίλη Μηλιώνη, να μιλήσουν όχι μόνο για τους χαρακτήρες που υποδύονται, αλλά και για τις προσωπικές τους σκέψεις γύρω από την πατρότητα. Τρεις διαφορετικές ματιές που συναντιούνται σε μια κοινή διαπίστωση: ότι δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να είσαι πατέρας, υπάρχει όμως η ανάγκη να είσαι παρών.

Αναστάσης Ροϊλός: «Σημασία έχει να σε αγαπούν, να σε στηρίζουν, να είναι εκεί»

– Στη σειρά βλέπουμε έναν μπαμπά που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δικές του ανάγκες και στην ευθύνη απέναντι στο παιδί του. Τι σε συγκίνησε περισσότερο στον ρόλο σου;

Ο Δημήτρης είχε να διανύσει μεγάλη απόσταση μέχρι να γίνει «μπαμπάς». Ουσιαστικά, είδαμε έναν... αντι-μπαμπά από όλες τις απόψεις, από πλευράς θέλησης και από πλευράς ικανοτήτων. Δεν πιστεύω ότι οι πατρικές του ικανότητες θα βελτιωθούν πολύ στο μέλλον. Αυτό είναι κάτι που προσωπικά δεν θα ήθελα, γιατί έτσι θα έχανε ένα σημαντικό κομμάτι του χαρακτήρα του, το οποίο βρίσκω ενδιαφέρον.

Όσον αφορά, όμως, στη θέληση, βλέπουμε έναν άνθρωπο που δεν του το είχαμε να δένεται με το παιδί. Δημιουργεί μια ιδιαίτερη σχέση, την οποία δεν περίμενε, ούτε πίστευε πως ήταν ικανός να πετύχει. Μην ξεχνάμε ότι ο ίδιος δεν είχε κανένα πατρικό πρότυπο.

– Πιστεύεις ότι οι άντρες σήμερα επιτρέπουν περισσότερο στον εαυτό τους να εκφράσουν ευαλωτότητα ως μπαμπάδες;

Στην κοινωνία που παρέλαβε η δική μου γενιά, «οι άντρες δεν κλαίνε», περπατούν «αντρίκια» και άλλα πολλά. Στην πορεία, ο καθένας κρατάει αυτά που του ταιριάζουν και, αν μπορεί, ξεφεύγει από τις «φυλακές» της παιδικής του ηλικίας. Γιατί είναι ωραίο και σωστό ο άντρας να κρατά, για παράδειγμα, τον λόγο του, αλλά αυτό δεν είναι κάτι που πρέπει να κάνει ο καθένας;

Από την άλλη, στην εποχή μας έχει γίνει κλισέ η φράση «και οι άντρες κλαίνε». Δεν ξέρω όμως σε ποιο βαθμό και προς ποια κατεύθυνση επιτρέπουμε στον εαυτό μας την ευαλωτότητα. Προσωπικά, δεν έχω σκεφτεί ποτέ με όρους ευαλωτότητας. Προτιμώ την ευαισθησία, αφενός ως μια ανοιχτή και ενεργή αντιληπτικότητα σε σχέση με τους γύρω μου, αφετέρου ως την αγάπη και την έκφρασή της, αποτέλεσμα μιας ουσιαστικής σχέσης είτε με έναν άλλον άνθρωπο είτε με το παιδί.

Αυτές, βέβαια, είναι σκέψεις ενός άντρα που δεν είναι μπαμπάς. Αν προσπαθήσω να στοιχειοθετήσω την εικόνα των πατεράδων από όσα ξέρω και από όσα έχω ακούσει, λαμβάνοντας υπόψη παππούδες, πατεράδες και γιους της ηλικίας μου, νομίζω ότι πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν όλων των ειδών οι σχέσεις ενός άντρα με την πατρότητα.

– Μέσα από τον ρόλο σου, τι ανακάλυψες για τη σημασία της παρουσίας ενός πατέρα στη ζωή ενός παιδιού;

Στην πραγματικότητα, τίποτα καινούργιο. Πάντα θεωρούσα δεδομένο ότι ένα παιδί χρειάζεται και τους δύο γονείς του, εφόσον βέβαια είναι καλοί γονείς. Επειδή όμως στην πράξη τίποτα δεν είναι δεδομένο, ούτε ότι θα είναι παρόντες, ούτε ότι θα είναι καλοί, εμμένω στην άποψη που είχα ως παιδί: Σημασία έχει να σε αγαπούν, να σε στηρίζουν, να είναι εκεί. Όποιος είναι εκεί και με όποιον τρόπο μπορεί.

Ωστόσο, υποδύομαι έναν πατέρα χωρίς να είμαι ο ίδιος. Έτσι, έχω την τύχη να συνδιαλέγομαι εκ του ασφαλούς με τη σημασία, τις πιθανές καταστάσεις και τα συναισθήματα που φέρνει η παρουσία ενός παιδιού στη ζωή ενός πατέρα.

– Αν μπορούσες να πεις μία φράση στους μπαμπάδες γύρω σου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Πατέρα, ποια θα ήταν αυτή;

Χρόνια τους πολλά και, κυρίως, καλή δύναμη! Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς, ωραίες οι γιορτές, αλλά η πραγματική πρόκληση είναι να επιβιώσεις στην καθημερινότητα με ένα παιδί.

– Τελικά, τι σημαίνει για σένα η φράση «μπαμπά, σ’ αγαπώ» όταν τη λέει ένα παιδί;

Τον κόσμο ολόκληρο.

Μιχάλης Βαλάσογλου: «Η πατρότητα και η μητρότητα δεν είναι ένστικτα που προϋπάρχουν καθολικά και με τον ίδιο τρόπο στον καθένα»

– Ο χαρακτήρας σου δείχνει ότι η πατρότητα εμπεριέχει καθημερινή προσπάθεια. Πώς προσέγγισες αυτόν τον ρόλο και ποιες αντιφάσεις βλέπεις στον χαρακτήρα σου;

Η ευθύνη ενός παιδιού εμπεριέχει κυρίως καθημερινή προσπάθεια. Η πατρότητα και η μητρότητα δεν είναι ένστικτα που προϋπάρχουν καθολικά και με τον ίδιο τρόπο στον καθένα. Κάποιοι το βιώνουν νωρίτερα, άλλοι αργότερα, άλλοι καθόλου. Ο Νίκος δένεται εύκολα με τα παιδιά, όχι μόνο με τα δικά του. Η φροντίδα είναι κάτι που του βγαίνει φυσικά.

Αναπόφευκτα, ο πρώτος μου οδηγός στη μελέτη του ρόλου ήταν οι γονείς μου, που μεγάλωσαν εμένα και τα αδέρφια μου με πολλή αγάπη και όρια. Ο Νίκος αντιμετωπίζει δυσκολίες που τον κρατούν μακριά από τα παιδιά του. Εγώ, στη θέση τους, έβαλα με τη φαντασία μου τους δικούς μου ανθρώπους. Μιλάμε, φυσικά, για το σενάριο μιας κωμωδίας, όπου όλα προσεγγίζονται με μια κωμική υπερβολή.

Η βασική αντίφαση του Νίκου είναι ότι προσπαθεί να τους έχει όλους ικανοποιημένους. Δεν αντιλαμβάνεται πως αυτό είναι μάταιο και βρίσκεται διαρκώς μπλεγμένος μέσα στις καλές του προθέσεις, οι οποίες συχνά παρεξηγούνται ως ιδιοτελείς. Για τους ανθρώπους του είναι ο καλύτερος συμβουλάτορας, αλλά στα δικά του ζητήματα δεν έχει την ίδια ορθή κρίση και συχνά χάνει το μέτρο.

Επίσης, καταλαβαίνει και παραδέχεται πόσο προβληματικά απαρχαιωμένες είναι κάποιες από τις αντιλήψεις του. Ωστόσο, δυσκολεύεται να μετακινηθεί από αυτές και είναι λογικό, καθώς η αλλαγή νοοτροπίας απαιτεί χρόνο.

– Πιστεύεις ότι οι άντρες σήμερα μεγαλώνουν με την πίεση να είναι «τέλειοι» μπαμπάδες, όπως οι μαμάδες;

Οι εποχές έχουν αλλάξει. Επαναδιαπραγματευόμαστε κάποιες από τις αρχές που κληρονομήσαμε από τους πατεράδες μας, αλλά έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας. Ωστόσο, η πίεση για «τελειότητα» δεν αφορά μόνο τη γονεϊκότητα, υφίσταται σε κάθε πλαίσιο.

Το διαδίκτυο έχει αλλάξει την κλίμακα αναφοράς. Το μέτρο είναι πλέον όλος ο κόσμος, αλλά και η τεχνητή νοημοσύνη. Πάντα θα υπάρχει κάποιος που κάνει ή φαίνεται ότι κάνει περισσότερα, καλύτερα και γρηγορότερα. Ο αντίκτυπος αυτής της πίεσης διαχέεται οριζόντια σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, επηρεάζοντας κυρίως τα παιδιά που ακόμη διαμορφώνονται.

Ζούμε με το άγχος ότι υστερούμε, ότι «ο άλλος τα κατάφερε» και απορούμε όταν οι έφηβοι αγωνιούν –για να μην πω συνθλίβονται– υπό το βάρος της ανάγκης να αρέσουν και να γίνουν αποδεκτοί. Έχουμε γίνει επιμελητές μιας πλασματικής εικόνας, μιας ιδεώδους αφήγησης, στην οποία επιτρέπουμε να υπαγορεύει περισσότερα από όσα αντέχουμε.

Ονειρευόμαστε «επιτυχία», χρήματα και φήμη. Τα θέλουμε όλα και τα θέλουμε τώρα. Αυτά, όμως, είναι συνθήματα για διαφημίσεις. Μια καπιταλιστική επιταγή δεν μπορεί να συνιστά τρόπο ζωής. Είναι νοσογόνα και γεννά βία.

«ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΝΟΗΣΟΥΜΕ ΝΕΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ, ΩΣΤΕ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΝΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΕΙ. ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ, ΟΜΩΣ, ΔΙΑΛΟΓΟΣ, ΚΑΛΗ ΘΕΛΗΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΙΤΙΚΗ» – Μιχάλης Βαλάσογλου

Η γυναίκα πρέπει να έχει κάνει νωρίς παιδιά, να είναι η «τέλεια» μαμά, πετυχημένη επαγγελματικά, οικονομικά καταξιωμένη, κοινωνικά αναγνωρισμένη και, ταυτόχρονα, ποθητή ερωμένη, σωστή σύντροφος, φίλη, σύμβουλος, ψυχολόγος και μάνατζερ. Τα παραπάνω ισχύουν και για τον άντρα και για κάθε ταυτότητα φύλου, τώρα που οι έμφυλες διακρίσεις σταδιακά καταρρίπτονται. Έχουμε επιφορτίσει ο ένας τον άλλον με δυσβάσταχτα πολλούς ρόλους. Αυτό καταλαβαίνω πρωτίστως ως «πίεση».

Εφόσον δεν υπάρχει πλέον το μοντέλο του άντρα-κουβαλητή και της γυναίκας-τροφού, πρέπει να επινοήσουμε νέους τρόπους, ώστε το κύτταρο της οικογένειας να λειτουργήσει. Χρειάζονται, όμως, διάλογος, καλή θέληση και αυτοκριτική. Δεν μπορεί οι προσπάθειές μας να εξαντλούνται στο πώς θα εκριζώσουμε το παλιό, χωρίς αντίστοιχη μέριμνα για το καινούργιο που συνδιαμορφώνουμε.

– Πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδί να βλέπει τον μπαμπά του να ζητά συγγνώμη ή να παραδέχεται τα λάθη του;

Το παιδί, αφενός μαθαίνει μέσα από το παράδειγμα, αφετέρου χρειάζεται ξεκάθαρους και συνεπείς κανόνες. Αν ένας γονιός βάζει τον εαυτό του πάνω από το σύστημα αξιών που προτείνει, στέλνει ένα αντιφατικό μήνυμα.

Οι γονείς, ως πάροχοι και προστάτες, είναι σχεδόν μυθικές φιγούρες για τα παιδιά, και έτσι πρέπει να είναι στα πρώτα χρόνια. Είναι όμως σημαντικό να παραδέχονται τις αδυναμίες και τα ελαττώματά τους και να δουλεύουν πάνω σε αυτά. Εκτός από το καλό παράδειγμα που δίνουν, θεωρώ ότι ανοίγουν χώρο στο παιδί ώστε να μπορέσει, εν καιρώ, να τους αποκαθηλώσει. Μου φαίνεται πολύ υγιές αυτό το άνοιγμα προς το ανθρώπινο και τη θνητότητα. Η εμπέδωση ότι ο γονιός μου δεν είναι «θεός».

– Ποιο μάθημα σου έδωσε ο πατέρας σου χωρίς ίσως να το καταλαβαίνει τότε;

Ο πατέρας μου πάντα δεσμευόταν στον λόγο του και αυτό μας ενέπνεε εμπιστοσύνη. Ξέραμε πως, εφόσον το έλεγε, θα γινόταν. Είναι ένας άνθρωπος ευγενής, διεκδικητικός και υπεύθυνος και πέρασε αυτές τις αρετές στα παιδιά του μέσα από τον τρόπο ζωής του.

Κρατώ πολλά από εκείνον, που πλέον έχουν εγγραφεί στον «σκληρό δίσκο» μου, πέρα από την αξία της δέσμευσης. Τον θυμάμαι, για παράδειγμα, να με παίρνει από μικρό για να κάνουμε κατασκευές μαζί και να λέει ξανά και ξανά: «Δέκα μέτρα, μία κόψε». Κάτι σου αφήνουν αυτά, πέρα από τη συνθήκη μέσα στην οποία διατυπώθηκαν.

Δεν είμαστε, όμως, έρμαια της κληρονομιάς μας. Τα θετικά στοιχεία και εκείνα που τίθενται υπό αμφισβήτηση προσπαθώ να τα μετουσιώνω σε υλικό για τη δική μου ζωή.

– Τι σκέψεις σου γεννά η ερώτηση «εσύ πότε θα γίνεις πατέρας»;

Θα μου άρεσε να σταματήσουμε να απευθύνουμε αυτή την ερώτηση στον οποιονδήποτε. Είναι ένα προσωπικό θέμα και μπορεί να φέρει έναν άνθρωπο σε δύσκολη θέση. Όσο για μένα, θα σου έλεγα ότι δεν έχω ιδέα. Δυσκολεύομαι να το αντιληφθώ ως «επιφοίτηση» ή ως μια απόφαση που την παίρνει κανείς μόνος του.

Βασίλης Μηλιώνης: «Ο σύγχρονος πατέρας έχει αλλάξει μορφή. Έχουμε ξεφύγει από το μοτίβο της απόλυτης εξουσίας μέσα στο σπίτι»

– Στη σειρά βλέπουμε διαφορετικά μοντέλα πατρότητας. Τι θεωρείς ότι εκπροσωπεί ο δικός σου χαρακτήρας;

Ο δικός μου χαρακτήρας προτείνει μια μορφή οικογένειας που δεν επιβεβαιώνει το μοντέλο της πυρηνικής οικογένειας. Είναι, με κάποιον τρόπο, μονογονεϊκή, αλλά ταυτόχρονα και όχι, δεδομένου ότι ο Ηρακλής μεγαλώνει το παιδί του μαζί με τους φίλους του, αυτούς που ο ίδιος έχει ανακηρύξει ως οικογένειά του.

Αυτή τη μορφή οικογένειας έρχεται να συμπληρώσει η σύντροφός του, η Τζένη. Αν όλα πάνε καλά μεταξύ τους. Το μοντέλο αυτό γίνεται αντικείμενο επίκρισης από τα πεθερικά του και από τον «καθώς πρέπει» περίγυρό του ως κάτι μη κατάλληλο.

Ωστόσο, αυτό που αναδεικνύεται μέσα από τη σειρά είναι ότι ένα παιδί, για να μεγαλώσει σωστά, χρειάζεται περισσότερη αγάπη και λιγότερους τύπους. Αυτό, νομίζω, εφαρμόζει στην πράξη ο Ηρακλής.

– Υπάρχει κάποια στιγμή στα γυρίσματα που σε έκανε να συνειδητοποιήσεις πόσο σύνθετος είναι ο ρόλος ενός πατέρα;

Πολλές. Έχοντας ένα μικρό παιδί στο γύρισμα με τόσο τακτική παρουσία, καταλαβαίνεις το μέγεθος της ευθύνης που αναλαμβάνεις, αποτελώντας πρότυπο για εκείνο. Το πλάσμα αυτό γνωρίζει ακόμη τον κόσμο και, πιστέψτε με, υπάρχουν πολλές λέξεις και έννοιες που του είναι άγνωστες. Εκεί αντιλαμβάνεσαι τη δυσκολία, όντας απλώς ένας ηθοποιός που υποδύεται τον πατέρα. Πόσο μάλλον όταν είσαι ο ίδιος πατέρας.

– Πιστεύεις ότι η σημερινή κοινωνία επιτρέπει στους άντρες να μιλούν ανοιχτά για τις ανασφάλειές τους ως γονείς;

Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε πολύ καλύτερη θέση από τους δικούς μας γονείς. Οι σύγχρονοι μπαμπάδες έχουν έχει αλλάξει μορφή. Έχουμε ξεφύγει από το μοτίβο του πατριάρχη, της απόλυτης εξουσίας μέσα στο σπίτι, της απόμακρης στάσης και του αυστηρού ρόλου.

Νομίζω ότι ο άξονας μετατοπίζεται πλέον προς πιο φροντιστικά και ισότιμα πρότυπα, με τους γονείς να αναλαμβάνουν κοινούς ρόλους, να δείχνουν τρυφερότητα και να είναι ανοιχτοί στον διάλογο, τόσο μεταξύ τους όσο και με την κοινωνία.

Οπότε, ναι. Νομίζω ότι η σειρά, με έναν τρόπο, υπηρετεί έναν τέτοιο στόχο. Έτσι, τουλάχιστον, πιστεύω ότι τον αντιλαμβανόμαστε και οι τρεις.

– Υπάρχει κάτι που σε δίδαξε ο ρόλος σου για τις οικογενειακές σχέσεις;

Ότι χρειάζονται διαρκή προσπάθεια και εγρήγορση και ότι βασικό συστατικό τους είναι η αγάπη. Ο αρμός που ενώνει τα κομμάτια στις δυσκολίες είναι η αγάπη και αυτό δεν είναι αυτονόητο. Είναι κάτι που καλλιεργείται και δουλεύεται. Αυτό είναι πολύ σημαντικό να το γνωρίζουμε όλοι, ακόμη και στις ενήλικες συναναστροφές μας, οι οποίες αποτελούν σε μεγάλο βαθμό καθρέφτη ή απόρροια των οικογενειακών μας σχέσεων. Η αγάπη μέσα στην οικογένεια είναι επιλογή. Όπως οφείλει να είναι.

– Ποιο χαρακτηριστικό του δικού σου πατέρα νιώθεις ότι κουβαλάς περισσότερο σήμερα;

Κουβαλάμε πολλά χαρακτηριστικά των γονιών μας, συχνά ερήμην μας. Από τα πιο ελαφριά μέχρι τα πιο σημαντικά, είναι εκεί για να μας υπενθυμίζουν τη ρίζα μας. Μου είναι δύσκολο να ξεχωρίσω μόνο ένα.

Ευχαριστούμε για τη φιλοξενία το Λούνα Παρκ «Τα αηδονάκια» στο Escape Center στο Ίλιον.