ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΥ ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΕΣ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΟΥ

Τι θα ρωτούσες τον/την παιδίατρό σου πριν το ταξίδι με τα παιδιά; Η Δρ. Τριανταφυλλιά Σδόγγου δίνει στο OW τις απαντήσεις στα πιο συχνά ερωτήματα.

Στο πλαίσιο του ετήσιου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Ένωσης των Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, που έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 2026 στον Βόλο, μία σειρά από γιατροί παρουσίασαν τα νεότερα δεδομένα σε ζητήματα που απασχολούν την παιδιατρική κοινότητα, καθώς και τους γονείς και φροντιστές. Από τις πλέον επίκαιρες ήταν και η ομιλία της κ. Τριανταφυλλιάς Σδόγγου-Μελά, MD, PhD, παιδιάτρου του Εθνικού Προγράμματος Προληπτικού Ελέγχου Νεογνών και Ενδογενών Μεταβολικών Νοσημάτων, Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού, η οποία έδωσε –ορμώμενη από τα πιο πρόσφατα στοιχεία– τις πιο πολύτιμες συμβουλές της όταν πρόκειται να ταξιδέψουμε με τα παιδιά μας.

Όπως η ίδια λέει, «τα ταξίδια προσφέρουν στα παιδιά εμπειρίες και αναμνήσεις. Για να παραμείνουν όμως μια ευχάριστη οικογενειακή εμπειρία, χρειάζονται λίγες, συγκεκριμένες και αποδεδειγμένα αποτελεσματικές δικλίδες ασφαλείας – από το σωστό παιδικό κάθισμα και την ενεργή επίβλεψη στο νερό έως τον προταξιδιωτικό έλεγχο και ένα οργανωμένο φαρμακείο».

Οι αριθμοί που αξίζει να θυμάσαι

Οι συμβουλές της ειδικού προέρχονται από πραγματικούς αριθμούς που έχουν προκύψει από επίσημα στατιστικά στοιχεία:

• 71% μικρότερος κίνδυνος θανάτου για βρέφη με σωστά χρησιμοποιούμενο σύστημα συγκράτησης.
• 54% μικρότερος κίνδυνος θανάτου για παιδιά 1-4 ετών με σωστό παιδικό κάθισμα.
• 45% μικρότερος κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού με booster seat, σε σύγκριση με ζώνη ενηλίκου μόνο.
• Περίπου 11°C μπορεί να αυξηθεί η θερμοκρασία στο αυτοκίνητο όταν έξω έχει ζέστη, μέσα σε μόλις 10 λεπτά.
• 83% μείωση του κινδύνου πνιγμού μικρού παιδιού με πλήρη περίφραξη πισίνας τεσσάρων πλευρών.
• 64% των θανατηφόρων περιστατικών σε καταγεγραμμένες παραλίες το 2025 συνέβη χωρίς ενεργή ναυαγοσωστική παρουσία.

«Σκοπός των παραπάνω ποσοστών δεν είναι να συμπεράνουμε ότι ο κίνδυνος μηδενίζεται όταν υπάρχει ο κατάλληλος εξοπλισμός, αλλά ότι μειώνεται σημαντικά. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται και από τη συνεχή επίβλεψη του γονέα ή φροντιστή», σημειώνει η ίδια.

Σε ποια ταξίδια χρειάζεται έγκαιρη επικοινωνία με τον/την παιδίατρο;

Η σωστή προετοιμασία δεν χρειάζεται να δημιουργεί άγχος. Αντίθετα, σύμφωνα με την παιδίατρο, βοηθά τους γονείς να γνωρίζουν τι πρέπει να οργανώσουν, ποια προβλήματα μπορούν να προλάβουν και πότε χρειάζεται να ζητήσουν ιατρική βοήθεια.

Για ένα διεθνές ταξίδι –ιδίως όταν ο προορισμός συνδέεται με ειδικούς λοιμώδεις, κλιματικούς ή υψομετρικούς κινδύνους– η επικοινωνία με τον/την παιδίατρο ή με ιατρείο ταξιδιωτικής ιατρικής είναι καλό να γίνεται περίπου τέσσερις έως έξι εβδομάδες πριν από την αναχώρηση. Ακόμη και όταν ο χρόνος είναι μικρότερος, η συμβουλευτική παραμένει χρήσιμη. Στην προταξιδιωτική εκτίμηση λαμβάνονται υπόψη ο προορισμός, η εποχή, η διάρκεια και το είδος του ταξιδιού, οι σχεδιαζόμενες δραστηριότητες, η ηλικία του παιδιού, το ιατρικό ιστορικό, η φαρμακευτική αγωγή και η εμβολιαστική του κάλυψη. Οι πρόσθετοι εμβολιασμοί ή η χημειοπροφύλαξη αποφασίζονται εξατομικευμένα και όχι με έναν γενικό κατάλογο που ισχύει για όλους.

ΤΟ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΟ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕΙΩΝΕΙ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΣΟΒΑΡΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 4-8 ΕΤΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 45%, ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΟΝΟ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ.

Στο αυτοκίνητο: Το σωστό κάθισμα σε κάθε διαδρομή

Οι οδικές συγκρούσεις παραμένουν διεθνώς μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου για παιδιά και νέους. Το κατάλληλο σύστημα συγκράτησης δεν είναι αξεσουάρ· αποτελεί βασικό εξοπλισμό ασφαλείας. Όταν χρησιμοποιούνται σωστά, τα συστήματα συγκράτησης μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο θανάτου κατά περίπου 71% στα βρέφη κάτω του ενός έτους και κατά 54% στα παιδιά ηλικίας ενός έως τεσσάρων ετών. Για παιδιά τεσσάρων έως οκτώ ετών, το ενισχυτικό κάθισμα μειώνει τον κίνδυνο σοβαρού τραυματισμού κατά περίπου 45% σε σύγκριση με τη χρήση μόνο της ζώνης ενηλίκων.

Τι σημαίνει αυτό για τον γονέα;

Το κάθισμα επιλέγεται με βάση το ύψος, το βάρος και τα όρια που ορίζει ο κατασκευαστής, όχι μόνο με βάση την ηλικία. Ένα σωστό κάθισμα που είναι χαλαρά δεμένο, έχει λανθασμένη κλίση ή χρησιμοποιείται με χαλαρούς ιμάντες δεν προσφέρει την αναμενόμενη προστασία.

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά ταξιδεύουν με φορά προς τα πίσω για όσο διάστημα επιτρέπουν τα όρια ύψους και βάρους του καθίσματός τους. Ακολουθεί κάθισμα με φορά προς τα εμπρός και εσωτερικές ζώνες, κατόπιν ενισχυτικό κάθισμα και, τέλος, η ζώνη ασφαλείας του αυτοκινήτου, όταν πλέον εφαρμόζει σωστά στον ώμο και χαμηλά στη λεκάνη. Τα παιδιά είναι ασφαλέστερα στο πίσω κάθισμα.

• Χρησιμοποιούμε το κατάλληλο κάθισμα σε κάθε μετακίνηση, ακόμη και στην πιο σύντομη διαδρομή.
• Ελέγχουμε την εγκατάσταση σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και δεν τοποθετούμε κάθισμα με φορά προς τα πίσω μπροστά από ενεργό αερόσακο.
• Ασφαλίζουμε αποσκευές, παιχνίδια και άλλα βαριά αντικείμενα ώστε να μη μετατραπούν σε επικίνδυνα βλήματα σε απότομο φρενάρισμα.
• Σε μεγάλες διαδρομές κάνουμε τακτικές στάσεις για κίνηση, ενυδάτωση και ξεκούραση.
• Οι ενήλικες φορούν πάντοτε ζώνη – τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως από το παράδειγμα.

Θερμοπληξία στο αυτοκίνητο: Ούτε «για ένα λεπτό»

Η θερμοκρασία σε ένα κλειστό όχημα μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 11°C μέσα σε μόλις δέκα λεπτά. Το σώμα του παιδιού θερμαίνεται τρεις έως πέντε φορές γρηγορότερα από το σώμα ενός ενηλίκου, ενώ το άνοιγμα ενός παραθύρου ή η στάθμευση στη σκιά δεν εξασφαλίζουν επαρκή προστασία. Δεν υπάρχει, λοιπόν, ασφαλές χρονικό διάστημα για να μείνει ένα παιδί μόνο του σε σταθμευμένο αυτοκίνητο. Η πρακτική υπενθύμιση είναι απλή: «Κοιτάζω το πίσω κάθισμα πριν κλειδώσω». Οι πόρτες του σταθμευμένου οχήματος πρέπει να παραμένουν κλειδωμένες και τα κλειδιά μακριά από τα παιδιά.

Σε περίπτωση που ένα παιδί μείνει για ώρα σε υπερθερμασμένο όχημα και παρουσιάζει έντονη υπνηλία, σύγχυση, πολύ ζεστό δέρμα, κατάρρευση ή σπασμούς χρειάζεται άμεση κλήση στο 112 ή 166 και ταχεία ψύξη, σύμφωνα με τις οδηγίες των διασωστών.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΣΦΑΛΕΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΜΟΝΟ ΤΟΥ ΣΕ ΣΤΑΘΜΕΥΜΕΝΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ. Η ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΟΧΗΜΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΕΙ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 11°C ΜΕΣΑ ΣΕ ΔΕΚΑ ΛΕΠΤΑ.

Αεροπορικό ταξίδι: Θέση, πίεση στα αυτιά και οργάνωση

Πριν από την κράτηση, οι γονείς πρέπει να ελέγχουν την πολιτική της αεροπορικής εταιρείας για παιδικά καθίσματα, καρότσια και αποσκευές. Για ένα μικρό παιδί, η ασφαλέστερη επιλογή είναι δική του θέση με εγκεκριμένο για αεροπορική χρήση σύστημα συγκράτησης. Σε αιφνίδιες αναταράξεις, η αγκαλιά ενός ενηλίκου δεν μπορεί να προσφέρει την ίδια προστασία.

Η μεταβολή της πίεσης, κυρίως κατά την κάθοδο, μπορεί να προκαλέσει πόνο στα αυτιά. Ο θηλασμός, το μπιμπερό ή η πιπίλα βοηθούν τα βρέφη να καταπίνουν, ενώ στα μεγαλύτερα παιδιά βοηθούν μικρές γουλιές νερού ή η μάσηση, όταν είναι ασφαλής για την ηλικία του παιδιού. Αποσυμφορητικά, αντιισταμινικά ή κατασταλτικά φάρμακα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται προληπτικά χωρίς ιατρική σύσταση.

Τα βασικά φάρμακα, τα ιατρικά έγγραφα, μία αλλαξιά ρούχων και ο απαραίτητος ειδικός εξοπλισμός πρέπει να μεταφέρονται στη χειραποσκευή. Για παιδιά με χρόνια νοσήματα είναι χρήσιμη ιατρική γνωμάτευση, κατά προτίμηση και στα αγγλικά.

Ναυτία ταξιδιού, ακινησία και αλλαγή ώρας

Για τη ναυτία ταξιδιού βοηθούν τα μικρά και ελαφρά γεύματα, ο καθαρός αέρας, η εστίαση του βλέμματος στον ορίζοντα και η αποφυγή παρατεταμένης ανάγνωσης ή χρήσης οθόνης. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση πρέπει να καθορίζεται από τον/την παιδίατρο, επειδή αρκετά σκευάσματα προκαλούν υπνηλία ή άλλες ανεπιθύμητες ενέργειες.

Σε μεγάλη αλλαγή ζώνης ώρας, μια σταδιακή μετατόπιση του ύπνου και των γευμάτων για δύο ή τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση μπορεί να διευκολύνει την προσαρμογή. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού βοηθούν η ενυδάτωση, το φυσικό φως στον προορισμό και ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα χωρίς υπερφόρτωση δραστηριοτήτων.

ΤΟ 64% ΤΩΝ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΑΤΑΓΕΓΡΑΜΜΕΝΕΣ ΠΑΡΑΛΙΕΣ ΤΟ 2025 ΣΥΝΕΒΗ ΧΩΡΙΣ ΕΝΕΡΓΗ ΝΑΥΑΓΟΣΩΣΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ.

Στο νερό: Η επίβλεψη πρέπει να είναι ενεργή και συνεχής

Ο πνιγμός μπορεί να συμβεί γρήγορα και αθόρυβα. Η παρουσία πολλών ενηλίκων γύρω από μια πισίνα ή σε μια παραλία δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει αναλάβει πραγματικά την επίβλεψη. Για βρέφη, νήπια και αδύναμους κολυμβητές, ο υπεύθυνος ενήλικας πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση άμεσης προσέγγισης –εντός εμβέλειας χεριού– χωρίς κινητό, συζητήσεις ή άλλους περισπασμούς.

Η ασφάλεια βασίζεται σε διαδοχικά επίπεδα προστασίας: ενεργή επίβλεψη, βασικές δεξιότητες κολύμβησης, σωσίβιο όπου ενδείκνυται, περίφραξη πισίνας και γνώση καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης. Τα μαθήματα κολύμβησης αποτελούν ένα σημαντικό επίπεδο προστασίας, αλλά δεν κάνουν κανένα παιδί «άτρωτο» στον πνιγμό.

• Χρησιμοποιούμε σωσίβιο κατάλληλο για το βάρος και το μέγεθος του παιδιού σε βάρκες, θαλάσσια σπορ και ανοικτό νερό.
• Τα μπρατσάκια, οι φουσκωτές κουλούρες και τα παιχνίδια νερού δεν είναι σωστικά μέσα.
• Το σωσίβιο φοριέται πριν από την προσέγγιση στο νερό και ελέγχεται σε ρηχό, ελεγχόμενο περιβάλλον.
• Στην πισίνα, προτιμούμε πλήρη περίφραξη τεσσάρων πλευρών με πόρτα που κλείνει και ασφαλίζει αυτόματα.

Σύμφωνα με το CDC, μια πλήρης περίφραξη τεσσάρων πλευρών που απομονώνει την πισίνα από το σπίτι και την αυλή μειώνει τον κίνδυνο πνιγμού μικρού παιδιού κατά περίπου 83%, σε σύγκριση με μια περίφραξη τριών πλευρών που δεν απομονώνει πλήρως την πισίνα. Πρόκειται για σχετική μείωση κινδύνου και όχι για υποκατάστατο της επίβλεψης.

Τι δείχνουν τα νεότερα στοιχεία από την Ελλάδα;

Η έκθεση του Παρατηρητηρίου Ατυχημάτων στο Υδάτινο Περιβάλλον αναφέρει ότι το 2025 καταγράφηκαν 376 θάνατοι στο υδάτινο περιβάλλον της χώρας: 357 στη θάλασσα και 19 στα εσωτερικά ύδατα. Στη θάλασσα καταγράφηκαν τέσσερα θανατηφόρα περιστατικά σε παιδιά ηλικίας 0-17 ετών.

Από τα θανατηφόρα περιστατικά που αναλύθηκαν σε καταγεγραμμένες παραλίες, το 51% συνέβη σε παραλίες όπου δεν προβλεπόταν ναυαγοσωστική κάλυψη και το 13% σε φυλασσόμενες παραλίες αλλά εκτός του ωραρίου του ναυαγοσώστη. Συνολικά, το 64% συνέβη χωρίς ενεργή ναυαγοσωστική παρουσία.

Για την πενταετία 2021-2025, το 50% των θανάτων σε δραστηριότητες αναψυχής στα εσωτερικά ύδατα συνέβη σε πισίνες ξενοδοχείων. Το ποσοστό αφορά όλες τις ηλικίες και όχι αποκλειστικά τα παιδιά· υπενθυμίζει, όμως, ότι ένα οργανωμένο τουριστικό περιβάλλον δεν αντικαθιστά την προσωπική επίβλεψη του παιδιού.

Σε περίπτωση συμβάντος στο νερό

Η διάσωση πρέπει να γίνεται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο και ο/η διασώστης/στρια. Μετά την ασφαλή εξαγωγή, ελέγχουμε την αναπνοή και το επίπεδο ανταπόκρισης. Αν το παιδί δεν αναπνέει φυσιολογικά, ξεκινά άμεσα καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση από εκπαιδευμένο άτομο και καλείται το 112 ή 166. Παιδί που παρουσίασε απώλεια συνείδησης, αναπνευστική δυσχέρεια, επίμονο βήχα, κυάνωση ή ασυνήθιστη υπνηλία χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.

Ήλιος, ζέστη και ενυδάτωση

Η προστασία από τον ήλιο βασίζεται πρώτα στη σκιά και στην κατάλληλη ένδυση: ελαφρά ρούχα που καλύπτουν το δέρμα, καπέλο με φαρδύ γείσο και γυαλιά με πιστοποιημένη προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία. Το αντηλιακό εφαρμόζεται σε επαρκή ποσότητα και ανανεώνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, ιδιαίτερα μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση.

Τα παιδιά αφυδατώνονται ευκολότερα όταν συνδυάζονται ζέστη, σωματική δραστηριότητα, εμετοί ή διάρροια. Προσφέρουμε συχνά υγρά, οργανώνουμε διαλείμματα στη σκιά και αποφεύγουμε τις έντονες δραστηριότητες τις θερμότερες ώρες. Έντονη κόπωση, πονοκέφαλος, ναυτία, ασυνήθιστη ευερεθιστότητα, σύγχυση ή λιποθυμία είναι προειδοποιητικά σημεία.

Λοιμώξεις, υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων

Το πλύσιμο των χεριών με σαπούνι για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα παραμένει ένα από τα απλούστερα και αποτελεσματικότερα μέτρα πρόληψης. Όταν δεν υπάρχει νερό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αλκοολούχο αντισηπτικό, με επίβλεψη στα μικρά παιδιά και μακριά από τα μάτια και το στόμα.

Σε προορισμούς όπου υπάρχει αμφιβολία για την ασφάλεια του νερού ή των τροφίμων, χρησιμοποιούμε ασφαλές νερό για πόση, παρασκευή γάλακτος και καθαρισμό σκευών. Αποφεύγουμε ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα τρόφιμα και θαλασσινά, καθώς και τρόφιμα που έχουν παραμείνει για ώρες σε ακατάλληλη θερμοκρασία.

Σε διάρροια ή εμετούς, ο βασικός κίνδυνος για το μικρό παιδί είναι η αφυδάτωση. Η πρώτη αντιμετώπιση βασίζεται σε μικρές και συχνές ποσότητες κατάλληλου διαλύματος ενυδάτωσης. Αντιβιοτικά, αντιεμετικά ή αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν χορηγούνται αυθαίρετα.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική συμβουλή;

Σημαντική μείωση των ούρων, πολύ ξηρό στόμα, αδυναμία λήψης υγρών, επίμονοι εμετοί, λήθαργος, αίμα στις κενώσεις, υψηλός ή παρατεταμένος πυρετός, αναπνευστική δυσχέρεια, σπασμοί ή επιδείνωση παιδιού με χρόνιο νόσημα.

Παιδιά με χρόνια νοσήματα: Σχέδιο πριν από την αναχώρηση για ταξίδι

Τα παιδιά με άσθμα, διαβήτη, επιληψία, σοβαρές αλλεργίες, καρδιολογικά ή μεταβολικά νοσήματα χρειάζονται εξατομικευμένο σχέδιο. Η οικογένεια πρέπει να διαθέτει επαρκή ποσότητα της τακτικής αγωγής –κατά προτίμηση με ένα μικρό περιθώριο– και γραπτές οδηγίες για το τι πρέπει να κάνει σε επείγουσα κατάσταση. Συνήθη χρόνια νοσήματα που απαιτούν προληπτικά μέτρα είναι τα εξής:

• Άσθμα: εισπνεόμενα φάρμακα, αεροθάλαμος και γραπτό σχέδιο δράσης.
• Διαβήτης: κατάλληλη μεταφορά και αποθήκευση ινσουλίνης, επιπλέον αναλώσιμα και σχέδιο για υπογλυκαιμία.
• Επιληψία: επαρκής αγωγή και φάρμακο διάσωσης, όταν έχει συνταγογραφηθεί.
• Σοβαρές αλλεργίες: αυτοενιέμενη αδρεναλίνη σύμφωνα με τη συνταγή και σαφές σχέδιο αντιμετώπισης.
• Μεταβολικά νοσήματα: ειδικά σκευάσματα, επιστολή θεράποντος και οδηγίες επείγουσας αντιμετώπισης.

Τα χρόνια φάρμακα μεταφέρονται στην αρχική τους συσκευασία και στη χειραποσκευή. Χρήσιμα είναι το αντίγραφο της συνταγής ή της ιατρικής γνωμάτευσης, τα στοιχεία επικοινωνίας του θεράποντος και η κατάλληλη ασφαλιστική κάλυψη.