ΕΧΕΙ ΟΦΕΛΟΣ ΤΟ ΤΡΕΞΙΜΟ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΜΕ ΜΟΛΥΣΜΕΝΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ;

Έχει όφελος το τρέξιμο σε μια πόλη με ρύπους στην ατμόσφαιρα; Υπάρχει κάποιος τρόπος να μειώσεις τον κίνδυνο, όταν δεν έχεις εναλλακτική;

Μια κατηγορία ανθρώπων που θαυμάζω και λυπάμαι ταυτόχρονα είναι όσους τρέχουν στο κέντρο της Αθήνας ή στα πυκνοκατοικημένα προάστια, πάνω σε σπασμένα πεζοδρόμια, ανάμεσα σε αυτοκίνητα, εισπνέοντας αυτό το συνονθύλευμα καυσαερίου, σκουπιδιών και σκόνης που αιωρείται στην ατμόσφαιρα.

Ένα ερώτημα που μου έρχεται στο μυαλό όταν τους βλέπω είναι: Η άσκηση αυτή, σε μια πόλη με, κατά κανόνα, μέτρια ποιότητα αέρα, κάνει περισσότερο καλό ή κακό; Το έψαξα λίγο παραπάνω και δες τι έμαθα.

Τι περιέχει ο αέρας που αναπνέεις όταν τρέχεις στην πόλη;

Πιθανότατα γνωρίζεις ήδη ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται με χρόνια προβλήματα υγείας, όπως καρδιακές παθήσεις, αναπνευστικά προβλήματα, ακόμα και καρκίνο, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού αναπνέει μολυσμένο αέρα, γεγονός που οδηγεί σε 6,7 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως.

iStock

Όπως λέει σε άρθρο η Audrey de Nazelle, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Imperial College του Λονδίνου, η οποία ερευνά τις επιπτώσεις της ρύπανσης στη σωματική άσκηση, η ατμοσφαιρική ρύπανση επηρεάζει σχεδόν όλα τα όργανα του σώματος. «Παλαιότερα πιστεύαμε ότι αφορούσε μόνο τις αναπνευστικές παθήσεις, αλλά πλέον γνωρίζουμε ότι συνδέεται και με καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη, με τη γνωστική λειτουργία και με επιπτώσεις στην αναπαραγωγική υγεία», αναφέρει η ίδια.

ΤΟ 99% ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΝΑΠΝΕΕΙ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ ΑΕΡΑ, ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ ΣΕ 6,7 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΠΡΟΩΡΟΥΣ ΘΑΝΑΤΟΥΣ ΕΤΗΣΙΩΣ.

Ο αέρας στην Αθήνα, συγκεκριμένα, αποτελείται κατά κύριο λόγο από τα βασικά αέρια της ατμόσφαιρας (άζωτο κατά περίπου 78%, οξυγόνο κατά περίπου 21% και λοιπά αέρια), ωστόσο περιέχει και αστικούς ρύπους, όπως μικροσωματίδια από καύσεις και σκόνη, οξείδια του αζώτου (NOx) και του θείου (SOx) από τα οχήματα και τις θερμαντικές εγκαταστάσεις, μονοξείδιο του άνθρακα (CO) και όζον (O3) που δημιουργούνται συχνά από την ηλιακή ακτινοβολία και την κυκλοφορία των οχημάτων. Περιέχει και κάποιες πτητικές οργανικές ενώσεις από καύσεις και διαλύτες.

Την περίοδο του φθινοπώρου που διανύουμε, ο γενικός Δείκτης Ποιότητας Αέρα κυμαίνεται στο 42 με 52 – συνθήκες καλές έως μέτριες, δηλαδή, για εξωτερικές δραστηριότητες για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.

iStock

Υπάρχουν, όμως, περίοδοι που ο αέρας στην πόλη γίνεται πολύ μολυσμένος, π.χ. τον χειμώνα λόγω θέρμανσης και αιθαλομίχλης, το καλοκαίρι λόγω καύσωνα και όζοντος ή κατά τη διάρκεια της αφρικανικής σκόνης (συνήθως άνοιξη και φθινόπωρο) και βέβαια σε περιπτώσεις πυρκαγιών.

Στις περιόδους αυτές το να βγαίνει κανείς για τρέξιμο ή για ποδήλατο έξω δεν είναι ιδανικό, γιατί κατά τη διάρκεια της άσκησης ο ρυθμός και το βάθος της αναπνοής αυξάνεται κατακόρυφα, οπότε αναπνέει κανείς πολύ περισσότερο αέρα και μάλιστα από το στόμα, άρα παρακάμπτονται τα φυσικά φίλτρα της μύτης, με αποτέλεσμα οι ρύποι να διεισδύουν απευθείας και βαθιά στους πνεύμονες.

Ωστόσο, στο ίδιο άρθρο, ο Rudy Sinharay, ειδικός πνευμονολόγος και ειδικός στον καρκίνο του πνεύμονα στο Imperial College London NHS Trust, επισημαίνει πως ούτε η παραμονή μέσα στο αυτοκίνητο τις ημέρες εκείνες προστατεύει πλήρως από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Στον αντίποδα, λέει, «όταν π.χ. κάνεις ποδήλατο, τείνεις να κινείσαι λίγο περισσότερο και έτσι ο αέρας μέσα σου κυκλοφορεί περισσότερο».

Να τρέχεις, λοιπόν, ή να μην τρέχεις στην πόλη;

Οι ειδικοί καταλήγουν πως τα οφέλη που αποκομίζει κανείς γενικά από την άσκηση, ακόμα και όταν τρέχει μέσα στην πόλη, υπερτερούν των κινδύνων, γιατί η ίδια η άσκηση προστατεύει το σώμα από τη ρύπανση.

Μελέτη του 2016, συγκεκριμένα, έχει δείξει ότι τα οφέλη για την υγεία από το περπάτημα και το ποδήλατο υπερτερούν των βλαβών του βρώμικου αέρα. Μόνο σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ρύπανσης, όπως αυτά που βρίσκονται σε μερικές από τις πιο μολυσμένες πόλεις του κόσμου, όπως το Δελχί της Ινδίας, οι κίνδυνοι αρχίζουν να πλησιάζουν ή να υπερβαίνουν τα οφέλη της παρατεταμένης άσκησης.

iStock

Αντίθετα, όπως είναι αναμενόμενο, η άσκηση σε καθαρότερο αέρα βρέθηκε να είναι προτιμότερη και συσχετίζεται με μείωση του κινδύνου θνησιμότητας, συγκριτικά με την αδράνεια, κατά 31%.

Φυσικά, όσοι έχουν προϋπάρχουσες παθήσεις υγείας, όπως άσθμα ή καρδιαγγειακή νόσο, θα πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί, ζητώντας πάντα τη σύμφωνη γνώμη του θεράποντος ιατρού τους.

Αυτό που έχει νόημα να κρατήσεις εσύ, πάντως, είναι πως εκτός κι αν η ατμόσφαιρα κάποια συγκεκριμένη μέρα ή περίοδο είναι εξαιρετικά μολυσμένη, το να τρέχεις στην πόλη είναι προτιμότερο από το να μην ασκείσαι καθόλου.

Πώς να μειώσεις παρ’όλα αυτά τον κίνδυνο;

Το ιδανικό θα ήταν να επιλέγεις έναν χώρο πρασίνου για να τρέξεις, όμως αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Τουλάχιστον προσπάθησε να επιλέγεις δρόμους με τη λιγότερη δυνατή κίνηση, καθώς ακόμα κι έτσι μειώνεις κάπως την έκθεσή σου στους ρύπους.

ΤΟ ΝΑ ΤΡΕΧΕΙΣ ΕΣΤΩ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑ ΜΗΝ ΑΣΚΕΙΣΑΙ ΚΑΘΟΛΟΥ.

Επίσης, φρόντισε να αποφεύγεις τις ώρες αιχμής – προτίμησε, δηλαδή, να τρέχεις νωρίς το πρωί ή έστω αργά το βράδυ. Και απόφυγε τις πολύ ζεστές ώρες της ημέρας, γιατί η υπερβολική ζέστη σε συνδυασμό με τη ρύπανση επιδεινώνουν την ποιότητα του αέρα.

Τέλος, χρήσιμο είναι να παρακολουθείς τους τοπικούς δείκτες ποιότητας του αέρα. Αυτοί μπορούν να σε ενημερώνουν για τα επίπεδα ρύπανσης στην περιοχή σου οποιαδήποτε δεδομένη ημέρα. Και τις ημέρες με αυξημένη ατμοσφαιρική ρύπανση, προτίμησε να ασκείσαι σε εσωτερικούς χώρους ή σε πάρκα.