ΤΟ ΠΟΤΕ ΠΑΣ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΦΑΓΗΤΟ ΛΕΕΙ ΠΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΟΥ

Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ο χρόνος διέλευσης της τροφής από το έντερο σχετίζεται με τη σύνθεση του μικροβιώματος και, κατ' επέκταση, με διάφορες παραμέτρους της υγείας πέρα από το ίδιο το πεπτικό σύστημα.  

Η ανθρώπινη πέψη είναι μεγάλη υπόθεση και ολίγον χρονοβόρα, αφού απαιτούνται από 24 έως 72 ώρες για να ολοκληρωθεί το ταξίδι της τροφής. Βέβαια, σε ορισμένους ανθρώπους το πεπτικό μοιάζει να δουλεύει με δρομολόγια εξπρές, σαν ό,τι τρώνε να «τρέχει» ή να προσπερνά ενδιάμεσους σταθμούς, ώστε να εξελιχθεί τάχιστα σε «ανάγκη Β», για να το πούμε κομψά. Σε κάποιους άλλους, πάλι, η διαδρομή φαίνεται πως περιλαμβάνει στάσεις για ξενάγηση και selfies.

Θα σκεφτόσουν ποτέ ότι αυτό, το πόσο αργά ή γρήγορα δουλεύει το έντερό σου δηλαδή, επηρεάζει την υγεία σου και τις πιθανότητες ασθενειών; Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι το διάστημα που παραμένει η τροφή στο έντερο σχετίζεται άμεσα με το μικροβίωμα και, κατ' επέκταση, me πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Δες παρακάτω γιατί (και bon appétit).

Πιο σημαντικό από το τι τρως

Το εντερικό μικροβίωμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς που συμμετέχουν στον μεταβολισμό, στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στην παραγωγή ουσιών που επηρεάζουν ακόμη και τον εγκέφαλο. Η χρόνια δυσκοιλιότητα και γενικότερα οι αργοί χρόνοι διέλευσης έχουν συνδεθεί με μεταβολικές και φλεγμονώδεις διαταραχές, καθώς και με παθήσεις όπως η νόσος Πάρκινσον.

Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι το διάστημα που παραμένει η τροφή στο έντερο σχετίζεται άμεσα με το μικροβίωμα και, κατ' επέκταση, με πολλές λειτουργίες του οργανισμού. iStock

Το 2023, δημοσιεύτηκε στο Gut μια ανασκόπηση δεδομένων από δεκάδες μελέτες με χιλιάδες συμμετέχοντες, υγιείς όσο και με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, δυσκοιλιότητα ή κίρρωση του ήπατος. Στόχος των ερευνητών, με επικεφαλής τους διατροφολόγους Nicola Procházková και Henrik Roager από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, ήταν να κατανοήσουν καλύτερα τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ διατροφής και μικροβιώματος και να φωτίσουν τα μικροβιακά «αποτυπώματα» που σχετίζονται με διάφορες ασθένειες.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:

• Οι άνθρωποι με γρήγορη κινητικότητα εντέρου φιλοξενούν διαφορετικές κοινότητες μικροοργανισμών συγκριτικά με όσους έχουν πιο αργή πέψη και ότι οι διαφορές αυτές συνδέονται με σημαντικές εκβάσεις για την υγεία.
• Στα άτομα με αυξημένη κινητικότητα εντέρου επικρατούν συνήθως βακτήρια που αξιοποιούν κυρίως τους υδατάνθρακες, ενώ τα άτομα με μικρότερη κινητικότητα φιλοξενούν στο έντερό τους περισσότερα είδη που βασίζονται στις πρωτεΐνες.
• Και οι δύο ομάδες εμφανίζουν μικρότερη μικροβιακή ποικιλότητα σε σχέση με ανθρώπους μέσης κινητικότητας εντέρου, χαρακτηριστικό που συνδέεται γενικά με λιγότερο υγιές μικροβίωμα. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, ορισμένα βακτήρια επικρατούν και περιορίζουν την ανάπτυξη άλλων, αλλάζοντας το περιβάλλον του εντέρου μέσω των μεταβολιτών που παράγουν.

Δύο άνθρωποι μπορεί να ακολουθούν την ίδια διατροφή αλλά να έχουν εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα, λόγω μικροβιώματος. iStock

Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο χρόνος που χρειάζεται η τροφή για να διασχίσει ολόκληρο το πεπτικό επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση του εντερικού μικροβιώματος, σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερο και από την ίδια τη διατροφή.

Γιατί η ίδια διατροφή δεν λειτουργεί σε όλους το ίδιο

Το τελευταίο εύρημα πιθανώς εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι που ακολουθούν την ίδια διατροφή μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα. Οι αποκρίσεις στο σάκχαρο, τα επίπεδα ενέργειας και η λειτουργία του πεπτικού συστήματος διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο και ο χρόνος διέλευσης φαίνεται να εμπλέκεται.

Το ίδιο ενδέχεται να ισχύει για τα προβιοτικά αλλά και για ορισμένα φάρμακα που αλληλεπιδρούν με το μικροβίωμα. Όσο περισσότερη ώρα παραμένει το περιεχόμενο του εντέρου στον πεπτικό σωλήνα, τόσο περισσότερο χρόνο έχουν οι μικροοργανισμοί για να πραγματοποιήσουν ζυμώσεις και να παράγουν μεταβολίτες που μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του οργανισμού.

O χρόνος που χρειάζεται η τροφή για να διασχίσει ολόκληρο το πεπτικό επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση του εντερικού μικροβιώματος, σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερο και από την ίδια τη διατροφή. iStock

Ένας σημαντικός μα παραμελημένος δείκτης υγείας

Η εκτίμηση του χρόνου διέλευσης δεν γίνεται μόνο με την παρατήρηση των συνηθειών του εντέρου. Οι διαθέσιμες μέθοδοι περιλαμβάνουν:

• ενδοσκοπικές κάψουλες με αισθητήρες που, μετά την κατάποση, καταγράφουν την πορεία τους μέσα στο πεπτικό σύστημα,
• δοκιμές με μπλε χρωστική ή καλαμπόκι,
• την Κλίμακα Κοπράνων του Μπρίστολ, η οποία χρησιμοποιείται ως μια απλή κλινική ένδειξη της εντερικής κινητικότητας.

Παρότι υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία, η μέτρηση του χρόνου διέλευσης δεν αποτελεί ακόμη μέρος της καθημερινής κλινικής πρακτικής. Οι συγγραφείς της ανασκόπησης εκτιμούν ότι η συστηματική καταγραφή του θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την έρευνα γύρω από το μικροβίωμα και να συμβάλει στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων παρεμβάσεων για την πρόληψη και τη θεραπεία ασθενειών.