ΑΤΟΠΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑ: ΜΗΠΩΣ «ΦΤΑΙΕΙ» Η ΜΑΜΑ ΣΟΥ;

Μελέτη διαπιστώνει ότι η επιλόχεια και η μητρική κατάθλιψη σχετίζονται με αυξημένη και πιο επίμονη ατοπική δερματίτιδα, καθώς και με αυξημένα ποσοστά άσθματος ή/και διαταραχών ύπνου σε παιδιά και εφήβους.

Η ατοπική δερματίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονή του δέρματος με χαρακτηριστικά αλλεργικής αντίδρασης, που προκαλεί κυρίως κνησμό και λιγότερο συχνά πόνο και διαταραχές του ύπνου. Εμφανίζεται συνήθως στη βρεφική ηλικία και σε ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών υποχωρεί κατά την εφηβεία ή την ενήλικη ζωή.

Ενώ δεν πρόκειται για αυτοάνοσο νόσημα, με την έννοια ότι ο οργανισμός δεν επιτίθεται στον εαυτό του, αποτελεί μια έκφραση υπερ-αντίδρασης του ανοσοποιητικού σε εξωτερικά ερεθίσματα και απαιτεί διαρκή φροντίδα και προσοχή, με αποτέλεσμα να... κουράζει τον ασθενή.

Συχνά η ατοπική δερματίτιδα συνυπάρχει με μια γενικότερη αλλεργική προδιάθεση και πολλές μελέτες έχουν γίνει για να εντοπιστούν τα πιθανά αίτια. Μία από αυτές, αρκετά ενδιαφέρουσα, συσχετίζει την επιλόχειο κατάθλιψη της μητέρας με την εμφάνιση δερματικής ατοπίας στο βρέφος.

Η μελέτη, με επικεφαλής τον Δρ. Jonathan Silverberg, αναπληρωτή καθηγητή δερματολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου George Washington, εξέτασε τη συσχέτιση της μητρικής κατάθλιψης κατά την επιλόχεια περίοδο, καθώς και της μητρικής και πατρικής κατάθλιψης σε μεταγενέστερα στάδια της παιδικής ηλικίας, με την εμφάνιση ατοπικής δερματίτιδας σε παιδιά και εφήβους.

Τι έδειξε η έρευνα για την ατοπική δερματίτιδα

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη μελέτη Fragile Families and Child Wellbeing Study και διαπίστωσαν ότι η επιλόχεια κατάθλιψη σχετίζεται με περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης ατοπικής δερματίτιδας αργότερα στην παιδική ηλικία, με πιο επίμονη μορφή της νόσου, καθώς και με αυξημένες διαταραχές ύπνου στα παιδιά που πάσχουν από αυτή.

iStock

«Γνωρίζουμε ότι οι συναισθηματικοί παράγοντες μπορούν να πυροδοτήσουν εξάρσεις της ατοπικής δερματίτιδας και να επηρεάσουν την πορεία της νόσου», δήλωσε ο Δρ. Silverberg, ο οποίος είχε την επιστημονική εποπτεία της μελέτης. «Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το οικογενειακό περιβάλλον, όπως και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες, μπορεί να έχουν αντίκτυπο στη νόσο.

»Τα συμπεράσματά μας υποδηλώνουν, επιπλέον, ότι η επιλόχεια κατάθλιψη σχετίζεται με την ΑΔ ακόμα και σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους, οδηγώντας σε πιο επίμονη νόσο και πιο έντονες διαταραχές του ύπνου», επισήμανε.

Η έρευνα του Δρ. Silverberg και της ομάδας του ήταν μια επιδημιολογική μελέτη παρατήρησης. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές ανέλυσαν έναν τεράστιο όγκο στατιστικών δεδομένων και διαπίστωσαν ότι τα δύο αυτά φαινόμενα (επιλόχειος κατάθλιψη και παιδική ατοπική δερματίτιδα) συνυπάρχουν πολύ πιο συχνά από ό,τι θα δικαιολογούσε η απλή τύχη. Ωστόσο, όπως αναφέρουν και οι ίδιοι στη δημοσίευσή τους, «απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να καθοριστούν οι υποκείμενοι μηχανισμοί».

ΤΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ ΕΠΙΓΕΝΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ. ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ «ΕΚΦΡΑΖΟΝΤΑΙ» ΤΑ ΓΟΝΙΔΙΑ.

Η μητρική καταθλιψη επηρεάζει το παιδί: Οι πιθανοί λόγοι

Αν και οι βιολογικοί μηχανισμοί δεν έχουν χαρτογραφηθεί, η επιστημονική και ιατρική κοινότητα έχει μελετήσει αυτή τη σύνδεση και έχει προτείνει αρκετούς πιθανούς μηχανισμούς που εξηγούν το «γιατί» μπορεί να συμβαίνει αυτό:

Ενδομήτριο περιβάλλον και ανοσοποιητικό σύστημα

Όταν μια μητέρα βιώνει κατάθλιψη ή έντονο στρες (ειδικά κατά την εγκυμοσύνη), τα επίπεδα των ορμονών του στρες, όπως η κορτιζόλη, αυξάνονται. Αυτές οι ορμόνες μπορούν να διαπεράσουν τον πλακούντα και να επηρεάσουν την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος του εμβρύου. Συγκεκριμένα, φαίνεται να προκαλούν μια «στροφή» του ανοσοποιητικού προς την παραγωγή κυττάρων που σχετίζονται με αλλεργικές και ατοπικές αντιδράσεις, κάνοντας το βρέφος πιο επιρρεπές σε παθήσεις όπως η ατοπική δερματίτιδα.

iStock

Επιγενετικές τροποποιήσεις

Το μητρικό στρες και η κατάθλιψη μπορούν να προκαλέσουν επιγενετικές αλλαγές στο έμβρυο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το DNA του παιδιού αλλάζει, αλλά ότι αλλάζει ο τρόπος που «εκφράζονται» τα γονίδιά του. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο που αντιδρά το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού ή την ακεραιότητα του δερματικού του φραγμού μετά τη γέννηση.

Ο ρόλος του μικροβιώματος

Η κατάθλιψη και το άγχος έχει αποδειχθεί ότι αλλάζουν τη σύνθεση του μικροβιώματος (τα ωφέλιμα βακτήρια) στο έντερο και τον κόλπο της μητέρας. Κατά τον τοκετό και τον θηλασμό, η μητέρα μεταδίδει το μικροβίωμά της στο βρέφος. Ένα αλλοιωμένο μικροβίωμα στο βρέφος συνδέεται άμεσα με κακή ρύθμιση του ανοσοποιητικού και αυξημένο κίνδυνο ατοπικής δερματίτιδας.

Συμπεριφορικοί παράγοντες

Αν και δεν πρόκειται για αμιγώς βιολογικό μηχανισμό της ίδιας της νόσου, παίζει ωστόσο τεράστιο ρόλο. Η επιλόχεια κατάθλιψη είναι μια εξαιρετικά δύσκολη και εξουθενωτική κατάσταση. Μια μητέρα που παλεύει με την κατάθλιψη ενδέχεται:

• Να δυσκολεύεται περισσότερο να εδραιώσει τον θηλασμό, ο οποίος έχει προστατευτική δράση έναντι των αλλεργιών.
• Να μην έχει την ενέργεια ή την ψυχική αντοχή να ακολουθήσει ευλαβικά την απαιτητική και καθημερινή ρουτίνα φροντίδας του δέρματος του βρέφους (συνεχής ενυδάτωση, ειδικά μπάνια), κάτι που οδηγεί σε έξαρση της δερματίτιδας.

ΕΝΑ ΑΛΛΟΙΩΜΕΝΟ ΜΙΚΡΟΒΙΩΜΑ ΣΤΟ ΒΡΕΦΟΣ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕ ΚΑΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΥΞΗΜΕΝΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΑΤΟΠΙΚΗΣ ΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΑΣ.

Συνοψίζοντας, η μελέτη επιβεβαίωσε στατιστικά το τι συμβαίνει, αλλά η επιστήμη πιστεύει ότι το πώς συμβαίνει είναι ένας συνδυασμός ορμονικών αλλαγών κατά την εγκυμοσύνη, μεταβολών στο ανοσοποιητικό του βρέφους και δυσκολιών στην καθημερινή φροντίδα λόγω της φύσης της κατάθλιψης.

Οι συγγραφείς της μελέτης προτείνουν στους παιδιάτρους να εξετάσουν το ενδεχόμενο προσυμπτωματικού ελέγχου και έγκαιρης παρέμβασης για την επιλόχεια κατάθλιψη, ώστε να εντοπίζονται τα βρέφη που διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.

Τα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες με κατάθλιψη κατά την επιλόχεια περίοδο ή και αργότερα ενδέχεται να χρειάζονται πιο στενή παρακολούθηση, καθώς και την εφαρμογή ήπιας φροντίδας του δέρματος και άλλων στρατηγικών πρόληψης και ανακούφισης.