ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ Η ΤΕΡΗΔΟΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΑΝΟΙΑΣ;

Καθώς αυξάνονται τα δεδομένα γύρω από την άνοια, νεότερα στοιχεία βάζουν στο παιχνίδι και τον ρόλο που παίζουν οι λοιμώξεις.

Η άνοια αποτελεί ένα όλο και πιο σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς ο πληθυσμός συνεχίζει να γερνά και αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής. Σε Ευρώπη και Βόρεια Αμερική, η συνολική επικράτηση όλων των τύπων άνοιας σε άτομα άνω των 50 ετών εκτιμάται στο 6,97%, ενώ ευρωπαϊκή μετα-ανάλυση την εκτιμά στο 7,1% σε άτομα άνω των 65 ετών.

Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα στρέφεται ολοένα και περισσότερο στην ιδέα ότι η άνοια δεν είναι αναπόφευκτη εξέλιξη, αλλά σε κάποιον βαθμό μπορεί να προληφθεί ή τουλάχιστον να καθυστερήσει. Παιχνίδια ενδυνάμωσης του εγκεφάλου, αλλαγές στον τρόπο ζωής, πρακτικές όπως η σάουνα έχουν κατά καιρούς βρεθεί στο μικροσκόπιο της έρευνας.

Τώρα, μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε χιλιάδες ανθρώπους στη Φινλανδία έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ, εστιάζοντας στην αποφυγή των λοιμώξεων ως έναν επιπρόσθετο πιθανό τρόπο μείωσης του κινδύνου. «Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο κίνδυνος άνοιας μπορεί να είναι εν μέρει τροποποιήσιμος», επισημαίνει η Kuan-Ching Wu από το Πανεπιστήμιο Emory.

Η συσχέτιση μεταξύ σοβαρών λοιμώξεων και άνοιας δεν είναι εντελώς καινούργια. Ήδη από το 2021, ο Pyry Sipilä από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι και η ερευνητική του ομάδα είχαν παρατηρήσει ότι οι άνθρωποι που νοσηλεύονταν λόγω σοβαρών λοιμώξεων εμφάνιζαν συχνότερα άνοια τα επόμενα 6 χρόνια. Ωστόσο, παρέμενε το ερώτημα αν η αυξημένη πιθανότητα οφειλόταν σε άλλους παράγοντες, που από τη μία αυξάνουν τον κίνδυνο ενώ από την άλλη καθιστούν τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις.

iStock

Πώς συνδέονται οι λοιμώξεις με την άνοια;

Για να το απαντήσουν στο ερώτημα αυτό, οι επιστήμονες ανέλυσαν τα ιατρικά αρχεία σχεδόν 63 χιλιάδων ατόμων, ηλικίας 65 ετών και άνω, που δεν είχαν διαγνωστεί με άνοια το 2016, αλλά έλαβαν διάγνωση μεταξύ 2017 και 2020. Τα άτομα αυτά συγκρίθηκαν με χιλιάδες άλλα άτομα χωρίς άνοια (312.772 για την ακρίβεια). Η ομάδα εντόπισε 29 καταστάσεις που σχετίζονταν με τουλάχιστον 20% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας πέντε έως έξι χρόνια αργότερα κατά μέσο όρο.

Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν μη λοιμώδεις καταστάσεις, π.χ. παθήσεις που επηρεάζουν τον εγκέφαλο. Ωστόσο, δύο αφορούσαν λοιμώξεις, την κυστίτιδα και βακτηριακές λοιμώξεις άγνωστης αιτιολογίας. Οι αναλύσεις έδειξαν ότι το μεγαλύτερο μέρος του αυξημένου κινδύνου άνοιας σχετιζόταν με αυτές τις δύο καταστάσεις.

Αν και η φλεγμονή αποτελεί σημαντική ανοσολογική απόκριση στις λοιμώξεις, είναι επίσης βασικό στοιχείο ορισμένων τύπων άνοιας. Η φλεγμονή που σχετίζεται με λοιμώξεις θα μπορούσε να προκαλέσει διαταραχές στο κυκλοφορικό σύστημα οι οποίες επηρεάζουν τον εγκέφαλο, προκαλώντας μικροσκοπικές αιμορραγίες ή τη διείσδυση τοξινών πέρα από τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, λέει ο Sipilä. Υπάρχουν, επίσης, δεδομένα που δείχνουν ότι εμβόλια κατά λοιμώξεων μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας.

iStock

Τι συμβαίνει με την άνοια πρώιμης έναρξης

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμα ότι η νόσος Πάρκινσον και οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις φαίνεται να αυξάνουν περισσότερο τον κίνδυνο άνοιας πρώιμης έναρξης. Ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός λοιμώξεων (όπως π.χ. η γαστρεντερίτιδα, η πνευμονία, η τερηδόνα κ.ά.) φάνηκε σχεδόν να τον διπλασιάζει.

Καλό είναι, βέβαια, να τονίσουμε ότι παρά τα στοιχεία, δεν γνωρίζουμε αν οι λοιμώξεις προκαλούν άνοια ή αν πρόκειται απλώς για συσχετίσεις. Θα χρειαστεί να γίνουν δοκιμές, ώστε να μάθουμε αν η πρόληψη λοιμώξεων βοηθά στη μείωση της εμφάνισης άνοιας ή στην καθυστέρηση της έναρξής της.

Πώς μας βοηθούν τα νέα δεδομένα

Τι σημασία έχει η νέα αυτή πληροφορία; Σύμφωνα με την Wu, μας κατευθύνει προς την καλύτερη πρόληψη, διαχείριση και παρακολούθηση σοβαρών λοιμώξεων.

Στην περίπτωση της κυστίτιδας, για παράδειγμα, η πρόληψη μπορεί να περιλαμβάνει επαρκή ενυδάτωση και καλή φροντίδα για την ακράτεια. Στην περίπτωση της τερηδόνας, τον τακτικό έλεγχο των δοντιών μας. Όσον αφορά τη διαχείριση, η άμεση θεραπεία είναι ιδιαίτερα σημαντική.