ΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΟ ΜΕΛΙ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΣΟΥ

Είναι πράγματι το μέλι καλύτερη επιλογή από τη ζάχαρη ή πρόκειται για ακόμη έναν μύθο που έχει μείνει στη διατροφή μας;

Το συνδυάζω με βούτυρο ή ταχίνι πάνω σε φρέσκο ψωμί από τον φούρνο της γειτονιάς. Μπαίνει στις σος που χρησιμοποιώ για τις σαλάτες. Ταιριάζει ιδανικά με το γιαούρτι και τη βρώμη που τρώω σχεδόν κάθε πρωί. Αυτές είναι μερικές μόνο από τις χρήσεις που κάνω στο μέλι που μου στέλνει από το νησί κάθε λίγους μήνες ο ερασιτέχνης μελισσοκόμος θείος μου.

Το μέλι για αρκετούς από εμάς κουβαλά μυρωδιές του χωριού και αναμνήσεις από παιδικά καλοκαίρια, ενώ συχνά την χαρακτηρίζουμε ως υπερτροφή. Υπάρχουν όμως αποδείξεις που να στηρίζουν τον ισχυρισμό αυτό;

Είναι πιο υγιεινό από τη ζάχαρη;

Το μέλι θεωρείται συχνά μια πιο υγιεινή εναλλακτική της κλασικής λευκής ζάχαρης, κυρίως επειδή είναι λιγότερο επεξεργασμένο και δεν προκαλεί πάντα τις ίδιες απότομες αυξήσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Πρόκειται για νέκταρ φυτών που έχουν επεξεργαστεί οι μέλισσες και αποτελείται κυρίως από γλυκόζη και φρουκτόζη, μαζί με μικρές ποσότητες άλλων σακχάρων. Το αν είναι όμως «καλύτερο» για τον οργανισμό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το από πού προέρχεται.

Ένας βασικός τρόπος σύγκρισης των δύο τροφών είναι ο γλυκαιμικός δείκτης (GI), δηλαδή το πόσο γρήγορα αυξάνουν το σάκχαρο στο αίμα. Η λευκή ζάχαρη έχει GI περίπου 65, όμως τα διαφορετικά είδη μελιού εμφανίζουν αποκλίσεις.

iStock

Για παράδειγμα, το μέλι από το δέντρο Sidr στη Μέση Ανατολή έχει GI περίπου 32, ενώ το ελληνικό θυμαρίσιο μέλι μπορεί να φτάσει ακόμη και το 85. Η διαφορά αυτή σχετίζεται κυρίως με την αναλογία γλυκόζης και φρουκτόζης, καθώς η πρώτη ανεβάζει γρήγορα το σάκχαρο, ενώ η δεύτερη όχι στον ίδιο βαθμό.

Μπορείς να αναζητήσεις τον γλυκαιμικό δείκτη της αγαπημένης σου ποικιλίας στη σχετική βάση δεδομένων του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ. 

Σε αντίθεση με το μέλι, η επεξεργασμένη ζάχαρη έχει πιο σταθερό γλυκαιμικό δείκτη, επειδή περιέχει σταθερά ίσα μέρη γλυκόζης και φρουκτόζης.

ΤΑ ΠΙΟ ΣΚΟΥΡΑ ΜΕΛΙΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΦΑΙΝΟΛΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ.

Τα αντιοξειδωτικά και οι «καλές» ουσίες

Ορισμένα μέλια έχουν χαμηλότερο GI επειδή περιέχουν και άλλες ουσίες, όπως φαινολικά οξέα και φλαβονοειδή, που φαίνεται να επιβραδύνουν την απορρόφηση της γλυκόζης στο έντερο.

Οι ίδιες ουσίες έχουν και αντιοξειδωτική δράση, κάτι που σημαίνει ότι ενδέχεται να προσφέρουν μια ήπια προστασία απέναντι στο οξειδωτικό στρες. Βέβαια, τα φρούτα και τα λαχανικά παραμένουν πολύ καλύτερες πηγές αντιοξειδωτικών.

Ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι το χρώμα του μελιού μπορεί να λειτουργήσει ως ένδειξη της περιεκτικότητάς του σε αυτές τις ουσίες, με τα πιο σκούρα μέλια συνήθως να περιέχουν περισσότερα φαινολικά συστατικά και φλαβονοειδή.

iStock

Ωμό μέλι ή μέλι μαζικής παραγωγής;

Το ωμό μέλι, το μέλι δηλαδή που αγοράζουμε συχνά από μικρούς παραγωγούς ή λαϊκές αγορές, θεωρείται γενικά πιο πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, επειδή δεν έχει υποστεί έντονη επεξεργασία. Είναι ουσιαστικά μέλι που βγαίνει από την κυψέλη και σουρώνεται πριν μπει στο βάζο. Σε αντίθεση με το ωμό γάλα, θεωρείται αρκετά ασφαλές για τους περισσότερους ανθρώπους.

Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική εξαίρεση, το βακτήριο Clostridium botulinum, το οποίο μπορεί να παράγει αλλαντική τοξίνη. Πρόκειται για μια νευροτοξίνη που επηρεάζει τους μυς και ίσως την έχεις ακούσει γιατί χρησιμοποιείται και στις θεραπείες Botox. Γι' αυτό, το μέλι δεν δίνεται σε βρέφη κάτω του ενός έτους.

Από την άλλη, τα μαζικά παραγόμενα μέλια παστεριώνονται. Η διαδικασία αυτή τα κάνει ασφαλέστερα, αλλά καταστρέφει μέρος των αντιοξειδωτικών τους. Επιπλέον, δεν είναι λίγες οι φορές που εμπορικά προϊόντα έχουν βρεθεί νοθευμένα.

iStock

Τι συμβαίνει με το μέλι και τις αλλεργίες

Πολύς κόσμος πιστεύει ότι το τοπικό μέλι μπορεί να βοηθήσει σε περιπτώσεις αλλεργικής ρινίτιδας. Η θεωρία αυτή βασίζεται στο ότι περιέχει μικρές ποσότητες γύρης από τα φυτά της περιοχής και έτσι «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό σύστημα να τις ανέχεται καλύτερα.

Δυστυχώς, τα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν αυτή την ιδέα. Οι περισσότερες εποχικές αλλεργίες προκαλούνται από γύρη που μεταφέρεται με τον αέρα και όχι από φυτά που επικονιάζονται από μέλισσες.

Υπάρχουν, ωστόσο, κάποιες περιπτώσεις που το μέλι φαίνεται να έχει πραγματικό όφελος. Ανασκόπηση ερευνών κατέληξε ότι είναι καλύτερο από την απουσία θεραπείας και περίπου εξίσου αποτελεσματικό με τα κοινά σιρόπια για τον βήχα. Ίσως αυτό να σχετίζεται τόσο με την καταπραϋντική υφή όσο και με τις φυσικές αντιμικροβιακές του ιδιότητες.

iStock

Το μέλι στη φροντίδα τραυμάτων

Το μέλι έχει βρει θέση ακόμη και στην φροντίδα τραυμάτων. Το πιο γνωστό παράδειγμα είναι το μέλι μάνουκα, που παράγεται από το νέκταρ των δέντρων manuka στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία και χρησιμοποιείται σε ειδικά επιθέματα και αλοιφές.

Περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις μεθυλογλυοξάλης, μιας ουσίας με ισχυρή αντιμικροβιακή δράση, η οποία βοηθά στην αντιμετώπιση ή πρόληψη μολύνσεων.