ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙΣ ΤΗΝ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΒΓΑΛΕΙΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν βρισκόμαστε σε μια ζωντανή συναυλία; Η επιστήμη εξηγεί γιατί η εμπειρία είναι μοναδική.

Κάθε χρόνο περιμένω πώς και πώς να ανοίξει ο καιρός, τα ανοιχτά θέατρα, οι συναυλιακοί χώροι, να γεμίσουν οι γειτονιές μουσικές και φωνές, να ξαναρχίσει αυτή η γνώριμη καλοκαιρινή τελετουργία.

Έχοντας το Θέατρο Βράχων σχεδόν δίπλα στο σπίτι μου και μια αδυναμία στις συναυλίες και τα φεστιβάλ, το καλοκαίρι είναι για μένα η εποχή που μπορώ να απολαύσω αγαπημένους καλλιτέχνες με μια μπίρα ή ένα μπουκάλι νερό στο χέρι, να καθίσω σε μια άκρη και να αφεθώ στη μουσική ή να χορέψω μέχρι τελικής πτώσεως.

Τι είναι όμως αυτό που κάνει μια ζωντανή συναυλία τόσο διαφορετική από το να την παρακολουθήσεις (έστω και ζωντανά) από την τηλεόραση;

Το πείραμα της Ζυρίχης

Για να απαντήσει στο παραπάνω ερώτημα, ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης, με επικεφαλής τον Sascha Frühholz, καθηγητή Γνωστικής και Συναισθηματικής Νευροεπιστήμης, σχεδίασε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πείραμα.

Στη διάρκειά του, οι επιστήμονες κατέγραφαν τη δραστηριότητα της αμυγδαλής τόσο στους συμμετέχοντες όσο και σε έναν πιανίστα που έπαιζε μουσική. Με βάση τα δεδομένα, ο τελευταίος προσάρμοζε σε πραγματικό χρόνο την ερμηνεία του ώστε να ενισχύσει περισσότερο τη συναισθηματική ανταπόκριση του κοινού. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες άκουσαν μια ηχογράφηση του ίδιου έργου, χωρίς όμως να υπάρχει η διαδραστική διαδικασία.

«ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΝΑΖΗΤΟΥΜΕ ΤΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΝΤΑΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΘΕΛΟΥΜΕ ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ ΝΑ ΜΑΣ ΠΑΡΑΣΥΡΟΥΝ ΣΕ ΕΝΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΡΜΗΝΕΙΕΣ ΤΟΥΣ».

Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τις ζωντανές συναυλίες

«Η μελέτη έδειξε ότι τόσο τα ευχάριστα όσο και τα δυσάρεστα συναισθήματα που προκαλούσε η ζωντανή μουσική συνοδεύονταν από σημαντικά ισχυρότερη και πιο σταθερή ενεργοποίηση της αμυγδαλής σε σύγκριση με την ηχογραφημένη. Επιπλέον, η ζωντανή εκτέλεση ενίσχυσε την ανταλλαγή πληροφοριών σε ολόκληρο τον εγκέφαλο, γεγονός που υποδηλώνει εντονότερη συναισθηματική και γνωστική επεξεργασία», εξηγεί ο Frühholz.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν, επίσης, ότι ισχυρός συγχρονισμός ανάμεσα στη συναισθηματική εμπειρία και στο ακουστικό σύστημα εμφανιζόταν μόνο κατά τη διάρκεια της ζωντανής εκτέλεσης. Παράλληλα, μόνο στη ζωντανή μουσική παρατηρήθηκε έντονη θετική σύνδεση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της ερμηνείας του μουσικού και στη δραστηριότητα του εγκεφάλου των ακροατών.

iStock

Η δύναμη της συμμετοχής

Ακόμη και στην εποχή του streaming, των προηγμένων ηχείων και των ποιοτικών ακουστικών, η κοινωνική εμπειρία μιας συναυλίας παραμένει αναντικατάστατη, υπογραμμίζει ο ειδικός. «Ίσως να οφείλεται στις εξελικτικές ρίζες της μουσικής», σημειώνει. «Οι άνθρωποι αναζητούμε τη συναισθηματική εμπειρία της ζωντανής μουσικής. Θέλουμε οι μουσικοί να μας παρασύρουν σε ένα συναισθηματικό ταξίδι μέσα από τις ερμηνείες τους».

Γιατί η μουσική μάς επηρεάζει τόσο;

Η γνωστική επιστήμονας Lindsay Fleming μελετά εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο η μουσική επηρεάζει τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Όπως εξηγεί, ενεργοποιεί ταυτόχρονα περιοχές που σχετίζονται με την ακοή, τη μνήμη, την κίνηση και το συναίσθημα.

Πέρα από το ότι η μουσική μνήμη φαίνεται να λειτουργεί διαφορετικά από άλλες μορφές μνήμης, ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι όταν ακούμε μουσική που αγαπάμε ενεργοποιείται το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου και απελευθερώνονται φυσικά οπιοειδή.

iStock

Όλα αυτά φαίνεται να ενισχύονται περισσότερο όταν η μουσική βιώνεται ζωντανά, μαζί με άλλους ανθρώπους. Οι θεατές απολαμβάνουν περισσότερο τη μουσική όταν η εκτέλεση είναι ζωντανή, καθώς η αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στους μουσικούς και το κοινό, η οπτική επαφή, η ενέργεια της στιγμής και η αίσθηση ότι όλοι συμμετέχουν στην ίδια εμπειρία ενεργοποιούν περισσότερα αισθητηριακά και συναισθηματικά συστήματα από ό,τι η μοναχική ακρόαση.

Η παρουσία μας σε μια συναυλία συνδέεται επίσης με αυξημένα επίπεδα ωκυτοκίνης, της ορμόνης που σχετίζεται με το κοινωνικό δέσιμο. Όταν εκατοντάδες άνθρωποι τραγουδούν, χειροκροτούν ή κινούνται στον ίδιο ρυθμό, ενεργοποιούνται νευρωνικά δίκτυα που σχετίζονται με τον κινητικό συντονισμό, την ενσυναίσθηση και την κοινωνική αλληλεπίδραση.