Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΑΥΞΗΜΕΝΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΓΙΑ 13 ΤΥΠΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Θέλεις να μειώσεις τον κίνδυνο για κάποιους από τους πιο κοινούς τύπους καρκίνου; Όλο και περισσότερες έρευνες υποδεικνύουν τη συνήθεια που πρέπει να αλλάξεις (αφού κόψεις το κάπνισμα).

Δεν είμαι fan των smartwatches, γιατί θεωρώ ότι επιβαρύνουν την ούτως ή άλλως εθιστική σχέση μας με τις οθόνες, αυξάνοντας ακόμα περισσότερο τις ορμόνες του στρες κάθε φορά που λαμβάνουμε μια νέα ειδοποίηση. Δεν μπορώ, όμως, να μην παραδεχτώ πως η ειδοποίηση «είναι ώρα να κινηθείς» που εμφανίζεται στα ρολόγια φίλων έχει μεγαλύτερη αξία από όσο μπορεί να πιστεύουμε.

Γιατί μπορεί να είναι γνωστό ότι η καθιστική ζωή αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα για την υγεία μας, αυξάνοντας τον κίνδυνο για παχυσαρκία, διαβήτη, καρδιοπάθειες και εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (δηλαδή θρόμβο αίματος σε μια εν τω βάθει φλέβα, συνήθως στο πόδι), αλλά υπάρχει κάτι ακόμα: μπορεί να επηρεάζει σημαντικά και τον κίνδυνο για καρκίνο – συγκεκριμένα για 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου.

Μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2026 στο PLOS One έδωσε έμφαση ακριβώς σε αυτό: στο κατά πόσο τα πρότυπα της καθιστικής ζωής και της σωματικής δραστηριότητας επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Πώς η καθιστική ζωή αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο

Οι ερευνητές, ορισμένοι εκ των οποίων από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, ανέλυσαν δεδομένα άνω των 91.000 ενηλίκων από μια μεγάλη βάση με πληροφορίες σχετικά με την υγεία στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμμετέχοντες φορούσαν μόνιτορ δραστηριότητας για επτά ημέρες, τα οποία μετρούσαν τη σωματική τους δραστηριότητα και την καθιστική συμπεριφορά τους, και στη συνέχεια «ακολουθήθηκαν» από τους ερευνητές για περίπου 12 χρόνια.

Με την πάροδο αυτών των ετών, οι ερευνητές συνέκριναν τους κινδύνους εμφάνισης καρκίνου μεταξύ των ατόμων που κάθονταν για 30 λεπτά ή και περισσότερο χωρίς να σηκωθούν και εκείνων που σηκώνονταν ή κινούνταν κατά πιο τακτά διαστήματα.

ΚΑΘΕ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΩΡΑ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΗΣ ΚΑΘΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΔΕΘΗΚΕ ΜΕ 10% ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ.

Η μελέτη έδειξε ότι κάθε επιπλέον ώρα συνεχόμενης καθιστικής στάσης συνδεόταν με 10% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Αντίθετα, η αντικατάσταση περίπου μίας ώρας παρατεταμένης καθιστικής στάσης την ημέρα με ήπια κίνηση (περπάτημα, ελαφριές δουλειές του σπιτιού) μείωνε τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο κατά 12%.

Η αντικατάσταση 30 λεπτών παρατεταμένης καθιστικής στάσης με μέτριας έντασης δραστηριότητα (γρήγορο περπάτημα, πιο έντονες δουλειές του σπιτιού) μείωνε τον κίνδυνο κατά 8%, ενώ πέντε λεπτά έντονης δραστηριότητας αντί για καθιστική στάση συνδέονταν με 22% χαμηλότερο κίνδυνο.

Οι ερευνητές εξήγησαν ότι οι παρατεταμένες περίοδοι καθιστικής ζωής κρατούν τους μεγάλους μυς των ποδιών σε αδράνεια, επιβραδύνοντας τη ροή του αίματος, μειώνοντας την ευαισθησία στην ινσουλίνη και προάγοντας χαμηλού βαθμού φλεγμονή που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου με την πάροδο του χρόνου.

Τα τελευταία χρόνια διάφοροι καρκίνοι έχουν συνδεθεί πιο έντονα με τη μακρόχρονη καθιστική στάση μέσω μελετών.

• Καρκίνος του παχέος εντέρου: Πρόκειται για μία από τις μορφές καρκίνου που συνδέονται στενά με τη συγκεκριμένη συνήθεια. Η παρατεταμένη καθιστική στάση επιβραδύνει την πέψη και τον χρόνο διέλευσης του περιεχομένου από το έντερο, παρατείνοντας την επαφή πιθανών καρκινογόνων ουσιών με το τοίχωμα του εντέρου.
• Καρκίνος του ενδομητρίου (μήτρας): Πολλές επιδημιολογικές μελέτες μεγάλης κλίμακας καταδεικνύουν άμεση αλλά και ανεξάρτητη συσχέτιση με τον μεγάλο ημερήσιο χρόνο καθιστικής στάσης.
• Καρκίνος του πνεύμονα: Μελέτες υποδεικνύουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα σε άτομα με έντονα καθιστική καθημερινότητα, ανεξάρτητα από το αν καπνίζουν.

iStock

H νέα αυτή μελέτη, ωστόσο, βρήκε πως τα νεότερα δεδομένα συνδέουν την καθιστική ζωή με πολλούς ακόμα τύπους καρκίνου, όπως:

• Λευχαιμία (που παρουσιάζει σχεδόν 20% υψηλότερο κίνδυνο ανά συνεχή ώρα καθιστικής στάσης)
• Καρκίνος του στόματος
• Καρκίνος του νεφρού
• Καρκίνος του ήπατος

Τέλος, τα δεδομένα από μελέτες παρατήρησης δείχνουν σταθερά αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών για τις γυναίκες που παραμένουν καθιστές για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό συνδέεται κυρίως με τον τρόπο που η σωματική αδράνεια μεταβάλλει τον μεταβολισμό των στεροειδών ορμονών και αυξάνει τον λιπώδη ιστό.

iStock

Οι ειδικοί τονίζουν πως οι παραπάνω καρκίνοι συνδέονται με την καθιστική ζωή έμμεσα, καθώς αυτή προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη, χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού και αύξηση βάρους (η παχυσαρκία αποτελεί γνωστό παράγοντα που συμβάλλει στην εμφάνιση τουλάχιστον 13 τύπων καρκίνου).

Πιο συγκεκριμένα, όταν καθόμαστε για μεγάλα χρονικά διαστήματα, το σώμα μας καίει λιγότερη ενέργεια, γεγονός που οδηγεί σε συσσώρευση περιττού σωματικού λίπους. Αυτός ο λιπώδης ιστός είναι ιδιαίτερα δραστήριος: παράγει υπερβολική ποσότητα οιστρογόνων (τα οποία ευνοούν την εμφάνιση καρκίνου του μαστού και της μήτρας) και πυροδοτεί χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού καθώς και υψηλά επίπεδα ινσουλίνης, παράγοντες που τροφοδοτούν την κυτταρική ανάπτυξη στο πεπτικό σύστημα και στα εσωτερικά όργανα.

Τι προτείνουν οι επιστήμονες

Το πρακτικό συμπέρασμα από τα παραπάνω παραμένει σαφές: χρειάζεται να προσπαθούμε να αποφεύγουμε την παρατεταμένη καθιστική στάση. Εν ανάγκη, να ρυθμίζουμε ένα χρονόμετρο που θα μας θυμίζει να σηκωνόμαστε ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Να περπατάμε ή να κάνουμε κάποια ήπια ή μέτριας έντασης άσκηση.

Ακόμη και τα διαλείμματα για ήπια δραστηριότητα μπορεί να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου και άλλων προβλημάτων υγείας με την πάροδο του χρόνου.