ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΠΟΥΡΑΝΗΣ: «ΜΕ ΚΥΝΗΓΑΕΙ ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΧΗΣ»

Ο Δημήτρης Καπουράνης βουτάει με ορμή σε μια ακόμη θεατρική πρόκληση υποδυόμενος τον Άμλετ, προσπαθεί να είναι συμπαγής όσο και ευμετάβλητος, ενώ αναζητά απαντήσεις σε μεγάλα ερωτήματα με τον ίδιο ζήλο που προσπαθεί να βελτιώσει τον εαυτό του.

Διαβάζοντας προηγούμενες συνεντεύξεις που έχει δώσει ο Δημήτρης Καπουράνης, μου κάνει εντύπωση ότι επιστρέφει ξανά και ξανά σε δύο έννοιες που βρίσκονται πολύ κοντά στον πυρήνα της θεματολογίας του OW: αυτοεκτίμηση και αυτοβελτίωση. Μιλώντας μαζί του καταλαβαίνω ότι σκέφτεται πολύ και προσπαθεί να εμβαθύνει στα πράγματα, έχω όμως και την αίσθηση ότι είναι αρκετά εκείνα για τα οποία δεν έχει κατασταλάξει.

Οι αλλεπάλληλες δουλειές που έχει κάνει σε θέατρο, τηλεόραση και κινηματογράφο αφότου αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου έδωσαν πολλές αφορμές για να μιλήσει εκτενώς για την αλβανική καταγωγή του, το μεγάλωμα στα Χανιά και το μονοπάτι που τον οδήγησε στην υποκριτική.

Αποφασίζω εκ των προτέρων να μην τον ρωτήσω γι’ αυτά, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να προκύψουν οργανικά στη συζήτηση – ή και όχι.

Συναντιόμαστε μια μέρα αφού τελείωσαν οι παραστάσεις για το «Cleansed» της Σάρα Κέην, που θα επαναληφθεί από τα τέλη Σεπτεμβρίου. Έχει ήδη ανακοινωθεί ότι το καλοκαίρι θα ξανακάνει μια σύντομη περιοδεία σε επιλεγμένα ανοιχτά θέατρα με το «Μια άλλη Θήβα», το θεατρικό του breakthrough, που του χάρισε το Βραβείο Χορν.

Έχει επίσης ανακοινωθεί ότι από τα μέσα Οκτωβρίου θα υποδυθεί τον επώνυμο ρόλο στο εμβληματικό «Ρομπέρτο Τσούκκο» του Μπερνάρ-Μαρί Κολτές. Τώρα, όμως, αναμετριέται με έναν άλλο μεγάλο ήρωα του θεάτρου: τον Άμλετ.

Ο Δημήτρης Καπουράνης στο θέατρο Πορεία, όπου παίζεται το «ΑΜΛΕΤ (machine)». Φωτογραφία: Ανδρέας Σιμόπουλος

Ο Δημήτρης Καπουράνης υποδύεται τον θρυλικό πρίγκιπα της Δανιμαρκίας στο έργο «ΑΜΛΕΤ (machine)», στο θέατρο Πορεία. Πρόκειται για μια νέα δραματουργική σύνθεση σε διασκευή και σκηνοθεσία της Σοφίας Αντωνίου, που συνδυάζει τον «Άμλετ» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ και τη «Μηχανή Άμλετ» του Χάινερ Μύλλερ, για να αφηγηθεί εκ νέου «την ιστορία ενός ανθρώπου που προσπαθεί να υπάρξει μέσα σε έναν κόσμο που καταρρέει». Όπως θα μάθω, οποιαδήποτε ομοιότητα με σύγχρονες καταστάσεις δεν είναι καθόλου συμπτωματική.

Ο Δημήτρης Καπουράνης και η σύγχρονη πρόκληση του Άμλετ

– Τι κρατάει το «ΑΜΛΕΤ (machine)» από τον Σαίξπηρ, τι κρατάει από τον Μύλλερ και τι μπαίνει από την εποχή μας;

Ουσιαστικά κρατάμε όλο το κείμενο του Σαίξπηρ και διάσπαρτα στοιχεία από το κείμενο του Μύλλερ, με στόχο να δούμε πώς όλη αυτή η βία που υπάρχει γύρω μας σήμερα επηρεάζει τη δραματουργία και των δύο, αλλά εν τέλει και τη δική μας. Όχημά μας είναι το θέατρο μέσα στο θέατρο και η παραίνεση που κάνει ο Άμλετ στους ηθοποιούς του, σαν σκηνοθέτης και δραματουργός.

Δεν είναι ένα κλασικό ανέβασμα. Ενέχει ένα ρίσκο, από το οποίο μπορώ να πω ότι ηδονίζομαι. Βρίσκομαι σε ένα σημείο που όχι μόνο δεν με τρομάζει, αλλά με εμπνέει. Η μετάφραση του «Άμλετ» που έχει κάνει ο Γιώργος Χειμωνάς σε συνδυασμό με το κείμενο του Μύλλερ είναι ένα δώρο για τη γλώσσα μας. Για έναν ηθοποιό, η καταβύθιση σελίδα τη σελίδα είναι μαγική, μοναδική. Είναι σαν να χώνω το κεφάλι μου μέσα σε ένα παραμύθι και να μη θέλω να βγω. Όσο προχωράει το έργο, τόσο περισσότερο νιώθω ότι κερδίζω από αυτό.

«ΚΑΛΩΣ Ή ΚΑΚΩΣ ΕΧΩ ΜΑΘΕΙ ΝΑ ΜΟΧΘΩ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΦΕΡΝΩ ΠΡΑΓΜΑΤΑ. ΙΣΩΣ ΝΑ ΜΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΑΝΤΑ, ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΜΑΛΑΚΑ ΚΑΙ ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΑ».

– Ο Άμλετ ως ήρωας τι λέει σ’ εσένα προσωπικά;

Είναι τόσα πολλά αυτά που έχω στο κεφάλι μου, που θα μπορούσα να μιλάω για πολύ. Πραγματικά με χαώνει η ανάλυση πάνω σε αυτό το έργο. Σε αυτή την περίοδο της ζωής μου, αν κάτι με ακουμπάει περισσότερο είναι η μοναξιά που τον διακατέχει και ο τρόπος που μόνος του ψάχνει τα πράγματα. Αυτή η μοναξιά που φέρει και δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά.

– Είναι κάτι που το βιώνεις εσύ ή το έχεις βιώσει στο παρελθόν;

Το τρέχον διάστημα, ευτυχώς –και δυστυχώς ταυτόχρονα– τρέχουν πάρα πολλά πρότζεκτ. Γενικά, την τελευταία πενταετία έχουν πάει πολύ ωραία τα πράγματα, δεν έχω πραγματικά κανένα παράπονο. Έχω μοχθήσει για όλα αυτά και τώρα τα απολαμβάνω. Απλά νιώθω σαν μηχανή, διότι δεν μπορώ να εκμαιεύσω τα συναισθήματα του μεσοδιαστήματος, του μετά την πρόβα, του πριν την πρόβα, του διαλείμματος.

– Είναι δηλαδή σαν να τα ενοποιεί όλα η δουλειά, σαν να είναι κυρίαρχη;

Ναι, σίγουρα είναι κυρίαρχη και θέλω να τελειώσει. Περιμένω να έρθει το καλοκαίρι για να μπορέσω να βαρεθώ.

Η χαρά να μην κάνεις τίποτα

– Πόσο καιρό έχεις να βαρεθείς;

Από πέρσι το καλοκαίρι, που πήγα ένα ωραίο ταξίδι και θυμήθηκα πως όταν πλήττεις, τότε ξεκινάει η φαντασία να γεμίζει. Ο Άμλετ μάλλον πλήττει πολύ, γι’ αυτό ο κόσμος που έχει μέσα στο κρανίο του είναι τόσο πλούσιος.

– Πέρα από τη δουλειά, τι νομίζεις ότι μας εμποδίζει σήμερα να βαριόμαστε ή να εστιάζουμε στον εαυτό μας;

Η εποχή μας μάς δίνει τη δυνατότητα να αντλούμε ηδονή σχεδόν από τα πάντα και, κυρίως, να τη βρίσκουμε αμέσως. Η απόσταση από την ηδονή είναι όσο απέχει το κινητό μας. Ό,τι κι αν θέλουμε να καταναλώσουμε, το έχουμε μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Μπορούμε να βρούμε έναν φίλο μας σε ελάχιστο χρόνο. Μπορούμε να «καταναλώσουμε» τον ίδιο μας τον εαυτό το ίδιο γρήγορα, όσο αντέχουμε. Όλα αυτά καθιστούν την πλήξη περιττή. Ίσως και να την καταργούν εντελώς. Και αυτό, για μένα, είναι πολύ κακό. Γιατί έχω ανάγκη να βαρεθώ, να αφήσω το μυαλό μου να γεμίσει με αναίτιες σκέψεις.

«Η ΕΡΩΤΗΣΗ “ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ Ή ΝΑ ΜΗΝ ΖΕΙ” ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΠΥΚΝΗ, ΠΟΥ ΟΠΟΤΕ ΠΡΟΣΠΑΘΩ ΝΑ ΤΗΝ ΠΛΗΣΙΑΣΩ, ΜΕ ΚΑΝΕΙ ΝΑ ΝΙΩΘΩ ΑΝΗΜΠΟΡΟΣ. ΓΙΑΤΙ, ΦΥΣΙΚΑ, ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΟΘΕΙ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ».

– Παρ’ όλ’ αυτά, παίρνεις τη μία δουλειά μετά την άλλη, δουλεύεις ασταμάτητα. Τι σε παρακινεί;

Μάλλον είμαι τρελός, δεν ξέρω. Είμαι εργασιομανής, αυτό είναι δεδομένο. Θα ήθελα να μπορώ να μετριάζω αυτή την εργασιομανία μου.

Η ευκολία με την οποία προσαρμόζομαι σε μια συνθήκη δουλειάς είναι ακριβώς αυτή που με δυσκολεύει να αρνούμαι. Είναι κάτι που δουλεύω. Είναι πολύ εύκολο να οικειοποιηθούμε μια εργασιακή κατάσταση. Το σώμα μας προσαρμόζεται και αρχίζει να καταλαμβάνει χώρο από πράγματα που, μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, θεωρούνται περιττά, όπως η πλήξη, η φαντασία, τα αναίτια.

Τα φαντάσματα του Δημήτρη Καπουράνη

– Όταν σκέφτομαι τον Άμλετ, δύο πράγματα έρχονται στο μυαλό μου: Η σχέση με τον πατέρα του και το κλασικό «να ζει κανείς να μη ζει». Πώς σου φαίνονται αυτά τα δύο; Υπάρχει κάποιος παραλληλισμός που κάνεις ή δεν σε αγγίζει κάποιο;

Και στο δικό μας έργο αλλά και στο δικό μου κεφάλι, με καίει το φάντασμα του πατέρα. Το φάντασμα του καθήκοντος, ένα φάντασμα που προέρχεται από μια κοινωνία πειθαρχίας – ενώ εγώ νιώθω ότι ανήκω σε μια εποχή που η έννοια της πειθαρχίας κάπως έχει παρέλθει. Με βασανίζει η έννοια του καθήκοντος και πώς το καθήκον, ως πειθαρχία, μας κάθεται σαν βαρίδι. Αν φεύγει ποτέ αυτό, πότε φεύγει, πόσο μας τρώει. Ειδικά στην περίπτωση του Άμλετ, που φαντάζομαι ότι αυτή η σχέση διακόπηκε απότομα, έμεινε μια εκκρεμότητα. Και, δυστυχώς, από τέτοιες εκκρεμότητες προκύπτουν τέτοια έργα.

Τώρα, όσον αφορά το «να ζει κανείς να μην ζει», στο προτελευταίο draft το είχαμε αφαιρέσει. Μας έλειψε και το επαναφέραμε. Η χρονικότητα αυτού του ερωτήματος νομίζω πως είναι απροσδιόριστη. Είναι τόσο πυκνή αυτή η ερώτηση που όποτε προσπαθώ να την πλησιάσω, με κάνει να νιώθω ανήμπορος. Γιατί, φυσικά, δεν μπορεί να δοθεί μια απάντηση.

– Υπάρχουν φαντάσματα που σε κυνηγάνε πέρα από την παράσταση;

Πολλά, πολλά φαντάσματα. Το πιο μεγάλο φάντασμα είναι αυτό της αποδοχής, μάλλον, ή της ένταξης, της διαφάνειας. Το να μη χρειάζεται να αλλάξω κάτι για να μπορώ να αποδείξω ότι είμαι μέρος του συνόλου.

Καλώς ή κακώς έχω μάθει να μοχθώ για να καταφέρνω πράγματα. Ίσως να μη χρειάζεται πάντα, κάποιες φορές τα πράγματα μπορεί να είναι πιο μαλακά και πιο εύκολα. Αλλά μόνο όφελος μου έχει προσφέρει το να αμφισβητώ οτιδήποτε κάνω, από τη στιγμή που δεν βουλιάζω μέσα σε αυτό. Θέλω να είμαι συμπαγής και συνάμα ευμετάβλητος.

– Πώς σου φαίνεται η εποχή μας;

Μου φαίνεται πως ζούμε σε μια εποχή μουδιάσματος. Προσπαθώ να συμπυκνώσω όλα όσα συμβαίνουν, όλα όσα διαβάζω, αυτή τη νέα μορφή βίας. Εννοώ ότι όλα πλέον είναι διάφανα, μπορείς να τα δεις άμεσα, δεν υπάρχει καμία απορία για το τι συμβαίνει. Το ζήτημα είναι γιατί αυτή η βία δεν μας ταράζει όσο θα έπρεπε. Τι μηχανισμούς άμυνας έχουμε φτιάξει ώστε να κρατάμε το συναίσθημα σε απόσταση; Γιατί δεν βιώνουμε συναισθηματικά όλα όσα συμβαίνουν;

Από αυτή την ανάγκη ξεκίνησε και η δουλειά μας πάνω στο «ΑΜΛΕΤ (machine)». Καθώς προχωρούσε η δραματουργία, νιώσαμε ότι αυτό που συμβαίνει έξω, αυτή η έκρηξη της βίας, πρέπει να βρει έναν τρόπο να περάσει και στη σκηνή, χωρίς να την επιβάλουμε. Να κοινωνήσουμε ότι είναι κάτι που βλέπουμε και αισθανόμαστε, κάτι με το οποίο θέλουμε να συνομιλήσουμε.

«ΑΥΤΟΒΕΛΤΙΩΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΓΥΡΩ ΣΟΥ».

Να καταφέρουμε όλοι μαζί να φτάσουμε στην πεδιάδα του πολέμου, όπως φτάνει ο Άμλετ, που βλέπει τον εχθρό να επελαύνει και αναρωτιέται πώς γίνεται να στέκεται ο ίδιος εκεί, ασάλευτος, και να μην κάνει τίποτα ενώ γύρω του συμβαίνουν όλα αυτά.

Νομίζω ότι όσο κρατάμε σε απόσταση όσα μας επηρεάζουν εκτός θεάτρου, και ως θεατές αλλά και ως ερμηνευτές, τόσο περισσότερο θα μας κυνηγάνε. Είναι σαν να μην θέλουμε να τα μεταβολίσουμε, ενώ αυτά μας επηρεάζουν και μας τρώνε.

Αυτοβελτίωση και αυτοεκτίμηση

– Μια λέξη που έχεις αναφέρει σε διάφορες συνεντεύξεις σου είναι η αυτοβελτίωση. Τι σημαίνει για σένα αυτοβελτίωση;

Σημαίνει να είσαι σε έναν ανοιχτό διάλογο με τον εαυτό σου και με τους ανθρώπους γύρω σου. Να βλέπεις τι ανάγκες έχεις εσύ και οι άλλοι, αν σε παρασύρει η παρόρμηση, αν όσα κάνεις είναι πραγματικά επιλογές σου ή απλώς οι ευκολίες σου.

– Από αυτοεκτίμηση πώς τα πας;

Καλά, καλά! Έχω δουλέψει πολύ την αυτοεκτίμησή μου. Ήμουν και είμαι πολύ επικριτικός με τον εαυτό μου, αλλά το έχω μετριάσει.

«ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΓΥΡΩ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΡΕΦΤΕΣ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΠΑΝΤΑ ΝΑ ΚΑΘΟΜΑΣΤΕ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΨΗ ΠΟΥ ΜΑΣ ΑΡΕΣΕΙ».

– Επικριτικός σε θέματα δουλειάς ή γενικά στη ζωή σου;

Γενικά. Εντάξει, αυτό το διάστημα προσδιορίζομαι πιο πολύ από τη δουλειά μου, οπότε εκεί αντανακλά περισσότερο. Αλλά είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίζεις αυτά που επιτυγχάνεις. Όσο πιο πολλά μπράβο λες στον εαυτό σου, τόσο περισσότερο μπορείς να εκτιμήσεις και αυτά που κάνουν οι άλλοι γύρω σου.

– Μόνος σου το δουλεύεις αυτό; Έχεις κάνει ψυχοθεραπεία;

Φυσικά και κάνω. Σπουδαίο δώρο! Μακάρι και όσοι δεν κάνουν να θελήσουν να μπουν σε μια θεραπευτική διαδικασία. Θα είναι όφελος. Ίσως αυτοί να είναι που το χρειάζονται και περισσότερο – ελπίζω να μην ακούστηκε περίεργο αυτό που λέω, αλλά είναι αλήθεια.

– Τι θεωρείς το πιο σημαντικό που έχεις κερδίσει από την ψυχοθεραπεία;

Να ανοίγω χώρους στους άλλους, να τους ακούω και να μπορώ να εμπεριέχω τους δικούς μου ανθρώπους περισσότερο.

– Έχεις ανακαλύψει πράγματα για εσένα που δεν φανταζόσουν ποτέ;

Έχω ανακαλύψει, αλλά όχι ότι δεν τα φανταζόμουν. Απλά φοβόμουν να τα δω. Είναι δύσκολο να αποδεχτούμε κάποια πράγματα. Οι άνθρωποι γύρω μας είναι καθρέφτες και εμείς μαθαίνουμε πάντα να καθόμαστε απέναντί τους με την όψη που μας αρέσει. Κάποιες φορές, είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσουμε και την άσχημη προβολή μας πάνω στους άλλους. Θέλει πολλή ενέργεια και κόπο. Μέσω της θεραπείας, προσπαθείς να προσεγγίσεις σιγά σιγά αυτό που φοβάσαι, με το μικρότερο δυνατό κόστος.

«ΜΟΥ ΛΕΙΠΕΙ ΧΡΟΝΟΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΜΟΥ, ΝΑ ΒΑΡΕΘΟΥΜΕ ΝΑ ΛΕΜΕ ΑΝΑΙΤΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΠΟΤΑ».

Οι φόβοι και τα όνειρα του Δημήτρη Καπουράνη

– Θέλεις να μου πεις έναν φόβο σου που έχεις νικήσει;

Έχω γίνει λιγότερο καχύποπτος. Είχα πολύ φόβο για το τι σκέφτονται, τι λένε οι άλλοι άνθρωποι γύρω μου, πώς με κρίνουν… Η τάση μου είναι να σκέφτομαι το χειρότερο πιθανό σενάριο και αυτό είναι πολύ δαπανηρό για την ψυχούλα μου. Έχω μάθει να το ελέγχω, να το μετριάζω, να βλέπω πιο καθαρά τα πράγματα.

– Τι κάνεις για να φροντίζεις τον εαυτό σου;

Ό,τι μπορώ! Κοιμάμαι 6–7 ώρες. Τρώω πολύ καλά. Δεν πίνω. Έχω κόψει το αλκοόλ. Προσπαθώ να μην ταλαιπωρώ το σώμα μου καθόλου, αλλά ταυτόχρονα κάπως να αντλώ χαρά από ό, τι μπορώ.

– Έχεις ρόλους στο μυαλό σου που θα ήθελες να υποδυθείς κάποια στιγμή;

Δεν έχω. Η αλήθεια είναι ότι δεν σκέφτομαι έτσι. Δεν είπα ποτέ, αχ, θέλω να κάνω τον Άμλετ, θέλω να κάνω τον Μάκβεθ, θέλω να κάνω τον Οιδίποδα… Με εμπνέει περισσότερο να πω ότι θέλω να δουλέψω με την τάδε ομάδα, τον τάδε σκηνοθέτη, τους φίλους μου.

Προφανώς ενθουσιάζομαι που παίζω τώρα τον Άμλετ ή που θα κάνω την επόμενη σεζόν τον Ρομπέρτο Τσούκκο, με τα πεδία που σου ανοίγουν τέτοιοι ήρωες. Αλλά δεν κάνω τέτοια όνειρα.

– Πέρα από τον χρόνο για την πλήξη, αισθάνεσαι ότι σου λείπει κάτι πολύ;

Αυτό, αυτό μου λείπει: χρόνος με τους φίλους μου, να βαρεθούμε να λέμε αναίτια πράγματα και να μην κάνουμε τίποτα. Πραγματικά αυτό μου λείπει.

Η παράσταση ΑΜΛΕΤ (machine) παίζεται από 19 Απριλίου έως 2 Ιουνίου 2026, κάθε Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00. Θέατρο Πορεία at Victoria: Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69, Αθήνα 10433, Πλατεία Βικτωρίας. Κλείσε εισιτήρια online