ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΕΤΥΧΑΙΝΟΥΝ ΠΑΝΤΑ ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ;

Αν αισθάνεσαι ότι τα σχέδιά σου για να αλλάξεις κάτι στη ζωή σου συχνά δεν εξελίσσονται όπως θα ήθελες, δες τι μπορεί να φταίει και πώς θα μπορούσες να αυξήσεις τις πιθανότητες επιτυχίας, σύμφωνα με τους ειδικούς.

Θεέ μου, δώσε μου τη Γαλήνη να αποδέχομαι όσα δεν μπορώ να αλλάξω, το Θάρρος να αλλάξω αυτά που μπορώ και τη Σοφία να αναγνωρίζω τη διαφορά μεταξύ των δύο.

Άκουσα αυτά τα λόγια για πρώτη φορά πριν από αρκετά χρόνια, σε μια ταινία: η σκηνή διαδραματιζόταν σε μια συνάντηση των Ανώνυμων Αλκοολικών και οι παραπάνω φράσεις, που απαγγέλλονταν από όλους τους συμμετέχοντες συγχρόνως, σηματοδοτούσαν την έναρξη της συζήτησης.

Όπως έμαθα αργότερα, επρόκειτο για την Προσευχή της Γαλήνης (Serenity Prayer), η οποία αποδίδεται στον Αμερικανό θεολόγο Reinhold Niebuhr (1892–1971). Θεωρείται ότι την έγραψε γύρω στο 1932–1934 και από τη δεκαετία του 1940 την υιοθέτησαν οι Ανώνυμοι Αλκοολικοί, ως βασική προσευχή στα προγράμματά τους, ενώ χρησιμοποιείται ευρέως και σε άλλες ομάδες αυτοβοήθειας.

Ομολογώ ότι μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση, όχι τόσο για το ευλαβικό περιεχόμενο των προτάσεων, όσο για τη σημασία που δινόταν στην έννοια της αλλαγής. Όταν αναλογιζόμαστε πώς θα μπορούσαμε να βελτιώσουμε τη ζωή μας, καλούμαστε να διακρίνουμε τι μπορούμε να αλλάξουμε και τι όχι.

Για να αλλάξουμε όσα δεν μας ικανοποιούν, π.χ. την εργασία μας, μια βλαβερή συνήθεια, τις προσωπικές μας σχέσεις και πολλά άλλα, χρειαζόμαστε θάρρος και υπομονή, καθώς και ένα «σχέδιο». Κάθε αλλαγή όμως είναι δύσκολη και όσο κι αν προσπαθούμε να επιτύχουμε τον τέλειο σχεδιασμό και να βάλουμε ένα «χρονοδιάγραμμα αλλαγής», η πραγματικότητα ανατρέπει τα σχέδιά μας.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, όταν βλέπεις ότι η προσπάθειά σου να αλλάξεις κάτι δεν επιτυγχάνει τον στόχο της; Τι μπορεί να μπαίνει εμπόδιο στα σχέδιά σου;

Η παγίδα του ελέγχου

Η αλήθεια είναι ότι τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι αποζητούμε τη βεβαιότητα και την ασφάλεια. Θέλουμε να γνωρίζουμε πότε θα αρχίσει κάτι, πότε θα τελειώσει και πόσο θα διαρκέσει. Ακόμα κι όταν αποφασίζουμε οι ίδιοι να κάνουμε μια αλλαγή, θέλουμε να εξελιχθούν όλα σύμφωνα με το σχέδιό μας. Όσο, όμως, προσπαθούμε να επιβάλουμε αυστηρούς κανόνες και χρονοδιαγράμματα, τόσο κινδυνεύουμε να απογοητευτούμε.

Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη πρόκληση να μην είναι μόνο να αναγνωρίσουμε τι μπορούμε να αλλάξουμε, αλλά και να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί αυτή η αλλαγή.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Η Michelle McQuaid Ph.D., ερευνήτρια στον τομέα της θετικής ψυχολογίας και της διαχείρισης της αλλαγής, εξηγεί ότι αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει είναι να σταματήσουμε να επιδιώκουμε τον απόλυτο έλεγχο και να αναπτύξουμε δεξιότητες που θα μας επιτρέπουν να προσαρμοζόμαστε στις απρόβλεπτες καταστάσεις. Προτείνει, μάλιστα, ορισμένους τρόπους για να προχωρήσουμε στις αλλαγές που επιθυμούμε, με μεγαλύτερη ευελιξία και αυτοπεποίθηση.

Ξεκίνα με μικρά βήματα, αντί να θέτεις τεράστιους στόχους

Ένα μεγάλο λάθος που κάνουμε συχνά, σύμφωνα με την ειδικό, είναι να υπερφορτώνουμε τον εαυτό μας με πράγματα που πιστεύουμε ότι πρέπει να γίνουν άμεσα, με αποτέλεσμα το χρονοδιάγραμμα που θέτουμε να μην είναι ρεαλιστικό. Όπως εξηγούν η Teresa Amabile και ο Steven Kramer σε άρθρο τους στο Harvard Business Review, βασισμένο στην έρευνά τους, η αναγνώριση μικρών βημάτων προόδου μπορεί να ενισχύσει τα θετικά συναισθήματα και το κίνητρο. «Όταν ξεκινάς από κάτι που μπορείς να διαχειριστείς αντί για αυτό που πρέπει να πετύχεις, ο εγκέφαλός σου στέλνει το μήνυμα ότι θα τα καταφέρεις».

Δοκίμασε τα εξής:

• Ξεκίνα με μικρά βήματα. Όταν πρόκειται για μια μεγάλη αλλαγή, πάρε μια βαθιά ανάσα και ρώτα τον εαυτό σου: Ποιο απλό πράγμα μπορώ να κάνω σήμερα;
• Παίξε με τις πιθανότητες. Χρησιμοποίησε την περιέργειά σου και αναλογίσου: Τι θα γινόταν εάν...; Δες το σαν παιχνίδι μάθησης, όχι σαν τεστ τελειότητας.

Η ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΜΙΚΡΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΕΝΑΝ ΣΤΟΧΟ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΝΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΑΣ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ.

Προσπάθησε να αντιληφθείς τι πραγματικά συμβαίνει

Η αλλαγή δεν ακολουθεί πάντα κάποιο συγκεκριμένο πλάνο. Η προσέγγιση της συστημικής σκέψης, με την οποία έχει συνδεθεί ο ερευνητής Peter Senge, αναδεικνύει τη σημασία της κατανόησης των συνθηκών και της προσαρμογής σε αυτές, αντί της άκαμπτης προσήλωσης σε ένα προκαθορισμένο σχέδιο.

Δοκίμασε τα εξής:

• Επανεξέτασε τι σημαίνει πραγματικά επιτυχία. Η ικανότητά σου να διαχειρίζεσαι πολύπλοκα ζητήματα αξίζει σίγουρα περισσότερο από ένα μεμονωμένο επίτευγμα.
• Αφιέρωνε τακτικά χρόνο στον προσωπικό αναστοχασμό. Βρες λίγο χρόνο να τα πεις με τον εαυτό σου. Παρατήρησε τι πάει καλά, τι σε δυσκολεύει, ποιο θα είναι το επόμενο βήμα σου και σκέψου ότι κάθε εμπόδιο δεν είναι αποτυχία, αλλά μια ευκαιρία να πάρεις νέες πληροφορίες.

Συνέχισε την προσπάθεια

Όπως λέει η Michelle McQuaid, η προσπάθεια να κάνεις μια μεγάλη αλλαγή δεν είναι ένας αγώνας ταχύτητας, αλλά μαραθώνιος. Ο David DeSteno, καθηγητής ψυχολογίας στο Northeastern University, εξηγεί σε άρθρο του στους New York Times ότι η υπερηφάνεια για τα μικρά επιτεύγματα στην πορεία προς έναν στόχο μπορεί να ενισχύσει την επιμονή και να μας βοηθήσει να συνεχίσουμε την προσπάθεια.

Μην εγκαταλείπεις τον αγώνα σου επειδή τα αποτελέσματα που περιμένεις δεν έρχονται άμεσα. Μια συζήτηση που πήγε καλά, μια διαδικασία που κατάφερες να ολοκληρώσεις με μεγαλύτερη ευκολία, όλα αυτά μπορεί να αποτελούν σημάδια προόδου που δεν θα πρέπει να αγνοήσεις.

Δοκίμασε τα εξής:

• Γιόρτασε τις μικρές νίκες. Στο τέλος κάθε μέρας, εντόπισε έστω και ένα μικρό βήμα που έκανες προς την αλλαγή που θέλεις να επιτύχεις, χωρίς να σκέφτεσαι πόσα μένουν ακόμα να κάνεις.
• Τσέκαρε τον ρυθμό σου. Η Michelle McQuaid σε προτρέπει να ρωτάς κάθε τόσο τον εαυτό σου: Πώς νιώθω με τον ρυθμό που κινούμαι; Μήπως χρειάζεται να πάω πιο γρήγορα, να επιβραδύνω ή να αλλάξω κατεύθυνση; «Είναι προτιμότερο να ρυθμίσεις τα βήματά σου ανάλογα με την ενέργεια και τις αντοχές σου και όχι με βάση κάποιο αυταρχικό χρονοδιάγραμμα που έχεις επιβάλει στον εαυτό σου», συστήνει.

Κλείνοντας, η ειδικός εξηγεί ότι αναπτύσσοντας τις παραπάνω δεξιότητες, η αβεβαιότητα μπορεί να γίνει λιγότερο απειλητική και να αποτελέσει αφορμή για δημιουργική σκέψη και αναζήτηση λύσεων. Δεν χρειάζεται να προβλέπουμε ή να ελέγχουμε τα πάντα, αλλά να κινούμαστε με ευελιξία σε ό,τι προκύπτει.