HUMBLEBRAGGING: ΜΗΠΩΣ Η ΣΕΜΝΟΤΗΤΑ ΣΟΥ ΕΙΝΑΙ ΛΙΓΟ ΨΕΥΤΙΚΗ;

Γιατί μερικές φορές καταφεύγουμε σε μια «στημένη» σεμνότητα, όταν στην πραγματικότητα αυτό που θέλουμε είναι να μιλήσουμε για τις επιτυχίες μας;

«Έχω κουραστεί να με βάζουν πάντα υπεύθυνο στα δύσκολα project». «Πρέπει να έχω συνέχεια την ταυτότητα μαζί μου, δεν με πιστεύει κανείς για την ηλικία μου». «Έχω αγχωθεί, γιατί έστειλα βιογραφικό σε τρεις αγγελίες για δουλειά και με πήραν και στις τρεις». «Μακάρι να μην ήμουν τόσο αδύνατη, γιατί δεν βρίσκω ρούχα που να μου κάνουν».

Ακούμε μία από τις παραπάνω προτάσεις. Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε; Συνήθως θεωρούμε ότι ο άνθρωπος που τα λέει παραπονιέται. Είναι, όμως, έτσι;

Αν τα ακούσουμε λίγο πιο προσεκτικά, θα διακρίνουμε ότι αυτός που μιλά θέλει στην πραγματικότητα να μιλήσει για μια επιτυχία του, για ένα πλεονέκτημα που έχει, χωρίς όμως να φανεί ότι καυχιέται ή ότι είναι... ψωνισμένος.

Κι αυτό, φίλοι μου, λέγεται στα αγγλικά humblebragging. Στα ελληνικά, θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε ως ψεύτικη σεμνότητα ή ως καύχημα μεταμφιεσμένο σε παράπονο.

Γιατί το κάνουμε;

Η ψεύτικη αυτή σεμνότητα φαίνεται να σχετίζεται με την ανάγκη μας να παρουσιάσουμε τον εαυτό μας με θετικό τρόπο και να κερδίσουμε τον σεβασμό των άλλων. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Personality and Social Psychology έδειξε ότι οι άνθρωποι επιλέγουν τη συμπεριφορά αυτή για να ενισχύσουν την εικόνα που παρουσιάζουν προς τα έξω και να κάνουν τους άλλους να τους εκτιμήσουν περισσότερο.

Το θέμα είναι ότι η κοινωνία μας φαίνεται από τη μία να εκτιμά τη σεμνότητα και από την άλλη να επιβραβεύει την αυτοπεποίθηση. Έτσι, το humblebragging επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δύο αυτές τάσεις. Με απλά λόγια, προσθέτουμε ένα αρνητικό σχόλιο, με την ελπίδα ότι ο άλλος δεν θα αντιληφθεί ή δεν θα ενοχληθεί από το «καύχημά» μας.

Ωστόσο, η παραπάνω έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το humblebragging μπορεί τελικά να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλώντας πιο αρνητική αντίδραση από ότι θα προκαλούσε η ξεκάθαρη αυτοπροβολή. Πιο συγκεκριμένα, η τελευταία αυτή στάση είχε καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά το πόσο συμπαθής και ικανός φαινόταν ο ομιλητής. Ο λόγος; Έμοιαζε πιο ειλικρινής.

Εικονογράφηση: Ελένη Καστρινογιάννη

Η αξία της ειλικρίνειας

Το να καυχιέται κάποιος φανερά μπορεί να θεωρείται υπερβολικό, αλλά τουλάχιστον είναι ξεκάθαρο και ειλικρινές. Από την άλλη, η καλυμμένη σεμνότητα μπορεί να μοιάζει μέρος μιας στρατηγικής. Όπως λέει η ψυχοθεραπεύτρια Charlotte Fox Weber, το πρόβλημα βρίσκεται στην αίσθηση αυθεντικότητας. Αντί, δηλαδή, να προσπαθούμε να κρύψουμε την ανασφάλειά μας πίσω από μια δήθεν ταπεινότητα, θα μπορούσαμε απλώς να την παραδεχτούμε ή να χαρούμε ανοιχτά για κάτι που πετύχαμε.

Αλλά και η ψυχοθεραπεύτρια Anne Millne-Riley αναφέρει ότι άνθρωποι που χρησιμοποιούν συχνά αυτόν τον τρόπο έκφρασης μπορεί να εμφανίζονται στη θεραπεία μιλώντας για τη δυσαρέσκειά τους σε κάποιον τομέα της ζωής τους. Κοινό στοιχείο τους φαίνεται να είναι η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η έντονη ενασχόληση με τον εαυτό.

Γιατί μας ενοχλεί;

Αυτή η κάπως «στημένη» ταπεινότητα δεν ενοχλεί όλους τους ανθρώπους με τον ίδιο τρόπο, καθώς ρόλο παίζουν και οι δικές μας δυσκολίες και ανασφάλειες. Για παράδειγμα, ένα σχόλιο που αφορά την εμφάνιση μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά κάποιον που παλεύει με την εικόνα του σώματός του.

Επίσης, μπορεί να μας βάλει στη διαδικασία της σύγκρισης. Όταν κάποιος αφήνει να εννοηθεί ότι είναι πιο σημαντικός, πιο επιτυχημένος ή πιο ικανός, τα δικά μας καλά νέα μπορεί ξαφνικά να μοιάζουν λιγότερο σημαντικά.

ΤΟ ΝΑ ΚΑΥΧΙΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΦΑΝΕΡΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟ, ΑΛΛΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΕΙΝΑΙ ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΣ. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ, Η ΚΑΛΥΜΜΕΝΗ ΣΕΜΝΟΤΗΤΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΟΙΑΖΕΙ ΜΕΡΟΣ ΜΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ.

Αποφεύγοντας την παγίδα της σύγκρισης

Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε τι ακριβώς μας ενοχλεί. Ποια προσωπική δυσκολία αγγίζει το σχόλιο που ακούμε; Αν καταλάβουμε το δικό μας συναισθηματικό ερέθισμα, μπορούμε ευκολότερα να ξεχωρίσουμε τη δική μας ιστορία από την ιστορία του άλλου.

Μπορούμε, επίσης, να προσπαθήσουμε να δείξουμε περισσότερη ενσυναίσθηση, γιατί πίσω από τη συμπεριφορά αυτή μπορεί να βρίσκεται ένας άνθρωπος πιο ανασφαλής από όσο φαίνεται.

Η αλήθεια είναι ότι πολλοί από εμάς έχουμε υιοθετήσει κάποια στιγμή αυτή την τακτική, αφού όλοι αποζητούμε την αναγνώριση και την επιβεβαίωση, ενώ ταυτόχρονα μας έχουν πει να μην είμαστε... ψωνάρες. Το ζητούμε μάλλον δεν είναι να «κρύψουμε» το πόσο περήφανοι είμαστε για κάτι μέσα σε ένα παράπονο, αλλά να μοιραζόμαστε τη χαρά μας με σεβασμό.