3 ΕΙΔΙΚΟΙ ΕΞΗΓΟΥΝ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΛΙΓΓΟ

Ο ίλιγγος δεν είναι πάθηση, αλλά σύμπτωμα. Δες ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες του, πότε μπορεί να υποκρύπτει εγκεφαλικό επεισόδιο και πότε πρέπει να απευθυνθείς άμεσα σε γιατρό.

Ναι, το ξέρω, μπορεί να ακουστεί τετριμμένο, αλλά το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό όταν βλέπω τη λέξη vertigo, δηλαδή ίλιγγος, είναι η ταινία του Άλφρεντ Χίτσκοκ και όχι μια κατάσταση που αφορά το εσωτερικό μας αυτί. Τα μαθήματα κινηματογράφου στη σχολή μάλλον φταίνε γι’ αυτό.

Ας προχωρήσουμε όμως στο θέμα μας, που δεν αφορά τον κινηματογράφο των 60s, αλλά ένα σύμπτωμα που εμφανίζεται συχνά χωρίς προειδοποίηση, κάνει τα πάντα γύρω μας να μοιάζουν σαν να περιστρέφονται, χαλάει τη μέρα μας και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητά μας.

Πριν προχωρήσουμε, ας ξεκαθαρίσουμε τι ακριβώς είναι ο ίλιγγος. «Ο ίλιγγος είναι ένα σύμπτωμα και όχι μια ιατρική πάθηση, όπως ακριβώς ο πονόλαιμος», εξηγεί ο ωτορινολαρυγγολόγος Man-Kit Leung. «Είναι σαν να βρίσκεστε σε κίνηση. Τα πράγματα κινούνται ή κινείστε εσείς, ενώ στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει τίποτα από τα δύο.

Ο ίλιγγος είναι ένας πιο συγκεκριμένος τύπος ζάλης», συμπληρώνει ο ωτορινολαρυγγολόγος Benjamin Wycherly.

Η διάρκεια των επεισοδίων

Όσον αφορά τα επεισόδια ιλίγγου, αυτά «μπορεί να διαρκούν 30 δευτερόλεπτα ή μέρες. Επίσης, ένα άτομο μπορεί να εμφανίζει χρόνια ζάλη για μήνες ή ακόμη και χρόνια», αναφέρει η Deema Fattal, καθηγήτρια Νευρολογίας και Ωτορινολαρυγγολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα.

Σημειώνει επίσης ότι ορισμένες αιτίες ιλίγγου, «αν τις μετρήσετε πραγματικά στο εργαστήριο, διαρκούν λιγότερο από ένα λεπτό. Ωστόσο, οι άνθρωποι μπορεί να έχουν αυτή την υπολειπόμενη αίσθηση απώλειας ισορροπίας και τότε να αισθάνονται ότι η κατάσταση διαρκεί πέντε λεπτά, 20 λεπτά ή ακόμη και ολόκληρη την ημέρα». Σε αυτό το σημείο οι γιατροί πρέπει να προσδιορίσουν την ακριβή διάρκεια του επεισοδίου.

iStock

Το ιστορικό κρύβει το κλειδί

Η αίσθηση περιστροφής αποτελεί χαρακτηριστικό του ιλίγγου, ωστόσο «στη νευρολογία δεν έχει σημασία πώς ακριβώς την περιγράφετε», εξηγεί η Fattal. «Αυτό συμβαίνει επειδή, είτε το άτομο περιγράφει τη ζάλη του ως ίλιγγο, είτε ως αίσθημα λιποθυμίας, αστάθεια ή οποιαδήποτε άλλη μορφή ζάλης, ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου δεν εξαρτάται από το είδος της ζάλης. Με άλλα λόγια, τόσο ο ίλιγγος όσο και κάθε άλλη μορφή ζάλης έχουν την ίδια πιθανότητα να οφείλονται σε εγκεφαλικό επεισόδιο».

Σημαντικό για τη διάγνωση του ασθενούς είναι η λήψη του ιστορικού του. Αυτό σημαίνει πότε ξεκίνησε η ζάλη, πώς εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου, πόσο διαρκεί κάθε επεισόδιο, ποιοι παράγοντες την προκαλούν, ποια άλλα συμπτώματα τη συνοδεύουν.

«Για παράδειγμα, μια ζάλη με πρόσφατη έναρξη (π.χ. εμφανίστηκε μέσα στις τελευταίες μέρες ή εβδομάδες) μπορεί να οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο ή να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για εγκεφαλικό. Αντίθετα, αν κάποιος έχει επαναλαμβανόμενα επεισόδια ζάλης εδώ και χρόνια, αυτό είναι λιγότερο πιθανό να οφείλεται σε εγκεφαλικό».

Ο Leung επισημαίνει και τη σημασία των παραγόντων κινδύνου. «Ως γιατρός, πρέπει να ακούσετε το ιστορικό του ασθενούς, ώστε να αξιολογήσετε τους παράγοντες κινδύνου. Αν πρόκειται για μεγαλύτερης ηλικίας άτομο με ιστορικό καρδιοπάθειας ή ακόμη και προηγούμενου εγκεφαλικού επεισοδίου, τότε ανησυχούμε περισσότερο για κεντρικές αιτίες του ιλίγγου».

Το ιστορικό αποκαλύπτει επίσης τη διάρκεια του προβλήματος. «Αν ο ίλιγγος διαρκεί μόνο δευτερόλεπτα ή λεπτά, μπορεί να σχετίζεται περισσότερο με περιφερικές αιτίες. Αν όμως διαρκεί ώρες ή ημέρες, τότε ανησυχούμε περισσότερο για κάποιο πρόβλημα στον εγκέφαλο».

Όπως εξηγεί, «αν έχετε ίλιγγο ενώ απλώς κάθεστε ακίνητοι, τότε ανησυχούμε περισσότερο για πρόβλημα στον εγκέφαλο. Αν όμως προκαλείται από κίνηση, τότε ίσως πρόκειται για πρόβλημα στο αυτί».

Παρόλο που το ιστορικό αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για τη διάγνωση, εξίσου χρήσιμη μπορεί να είναι και η φυσική εξέταση. Για παράδειγμα, αλλαγές όσον αφορά την κατεύθυνση του νυσταγμού (ακούσιες, ρυθμικές κινήσεις των ματιών) μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.

ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΙΛΙΓΓΟΥ, ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 80% ΜΕ 90%, ΟΦΕΙΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΑΥΤΙ.

3 κοινές αιτίες ιλίγγου

Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης (BPPV)

Ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης είναι μία από τις συχνότερες αιτίες ιλίγγου. Πρόκειται για μια κατάσταση που προκαλεί έντονη ζάλη και αίσθηση περιστροφής, κυρίως όταν αλλάζει η θέση του κεφαλιού, όπως όταν κάποιος είναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι και γυρίζει στο πλάι για να κοιτάξει το ξυπνητήρι. Οφείλεται στη μετατόπιση μικροσκοπικών κρυστάλλων και στη συσσώρευσή τους σε συγκεκριμένο σημείο του έσω ωτός. Οι κρύσταλλοι αυτοί ονομάζονται «ωτόλιθοι» ή «ωτοκονία».

Ημικρανία

Μια ακόμη συχνή αιτία ιλίγγου είναι η ημικρανία. «Περίπου ένας στους τρεις ανθρώπους που εμφανίζουν ημικρανία θα παρουσιάσει και ίλιγγο», τονίζει ο Wycherly. Επειδή λοιπόν οι ημικρανίες είναι συχνές, και ο ίλιγγος που σχετίζεται με αυτές είναι επίσης συχνός.

Νόσος του Ménière

Πρόκειται για μια χρόνια διαταραχή που επηρεάζει τόσο την ισορροπία όσο και την ακοή. «Η ημικρανία είναι πιθανότατα οκτώ έως δέκα φορές συχνότερη από τη νόσο του Ménière, ωστόσο η συγκεκριμένη διαταραχή εξακολουθεί να αποτελεί μια σχετικά συχνή πάθηση του αυτιού», εξηγεί ο Wycherly.

Οι ασθενείς με νόσο του Ménière εμφανίζουν επεισόδια ιλίγγου που συνήθως διαρκούν από μισή ώρα έως μερικές ώρες. Τα επεισόδια μπορεί να είναι έντονα, εξουθενωτικά και απρόβλεπτα. Σχεδόν πάντα συνοδεύονται από απώλεια ακοής ή βουητό στο αυτί, είτε λίγο πριν είτε κατά την έναρξη του ιλίγγου.

Οι περισσότερες περιπτώσεις ιλίγγου, το 80% με 90%, οφείλονται σε περιφερικές αιτίες, δηλαδή σε προβλήματα που σχετίζονται με το αυτί. Το υπόλοιπο 10% με 20% οφείλεται σε κεντρικές αιτίες, οι οποίες ανησυχούν περισσότερο τους ειδικούς, καθώς μπορεί να υποκρύπτουν μια σοβαρή πάθηση, όπως εγκεφαλικό επεισόδιο ή σκλήρυνση κατά πλάκας.

iStock

Η θεραπεία για τον ίλιγγο

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του BPPV, μπορεί να βοηθήσει ένας χειρισμός φυσικοθεραπείας, όπως ο χειρισμός Epley. Αν ο ίλιγγος σχετίζεται με τη νόσο του Ménière, τότε ένα διουρητικό μπορεί να φανεί χρήσιμο. Αν πάλι συνδέεται με ημικρανία, χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή.

Πότε να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια

• Σε περίπτωση που ο ίλιγγος εμφανιστεί ξαφνικά και το άτομο δεν μπορεί στην κυριολεξία να περπατήσει.
• Όταν η κατάσταση είναι καινούργια, δηλαδή ξεκίνησε σήμερα ή μέσα στις τελευταίες ημέρες ή εβδομάδες.
• Όταν εμφανίζονται ξαφνικά νευρολογικά συμπτώματα, όπως αδεξιότητα, αδυναμία, μούδιασμα κ.ά.
• Αν το άτομο είναι μεγαλύτερης ηλικίας και έχει υπέρταση ή διαβήτη.
• Αν υπάρχει ταυτόχρονα απώλεια ακοής.

Τι χρειάζεται να γνωρίζουμε

• Υπάρχουν στην αγορά μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα, τα οποία συνήθως χορηγούνται και σε περιπτώσεις ζάλης και ναυτίας λόγω κίνησης.
• Η αφυδάτωση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ζάλης.
• Για ορισμένες παθήσεις, όπως η νόσος του Ménière, μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι μπορεί να προκαλέσει ζάλη.
• Η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης, ο κακής ποιότητας ύπνος και το στρες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ημικρανίας, η οποία σε ορισμένα άτομα μπορεί να προκαλέσει ζάλη.
• Στην περίπτωση του BPPV, μπορούμε να πάρουμε συμπλήρωμα βιταμίνης D, αν έχουμε ανεπάρκεια, καθώς η συγκεκριμένη βιταμίνη συμμετέχει στην απορρόφηση του ασβεστίου.

Όπως καταλήγουν οι ειδικοί, ο ίλιγγος δεν είναι κάτι με το οποίο οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να ζουν. Είναι σημαντικό να απευθυνθούν σε ειδικούς και να συζητήσουν μαζί τους πώς μπορούν να προχωρήσουν.